Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 23

Śabdakalpadruma 23

Language
Sanskrit

23.1

kramotkramaiḥ
āṣār̤hādiṣu māseṣu cchāyā mādhyāhnikī matā
ayanāṃśasamāsārnta śuklamegādito budhaiḥ
saṃkrāntyādyadine bhāgahāre dṛṣṭottare tathā ||”
iti jyotistattvam
tasya nāmāntaraṃ naraḥ | yathā
atha karagaṇanam
“śaṅkoḥ pradīptatalaśaṅkatalāntaraśnacchāyā bhaveditaradopaśikhocchāmaktāḥ |"
udāharaṇam
“śaṅkapradopāntarabhūstrihastā
dīdhocchritiḥ sārddhakaratrayā cet
śaṅkostathākāṅgalasammitasya
tasya prabhā syāt kiyato vadāśu ||”
nyāsaḥ | śaṅkuḥ 12 bhūḥ 3 dīpaḥ 7 labdhāni
cchāyāṅgulāni 12 | iti lolāvatyāṃ chāyāvyavahāraḥ dvādaśāṅgulaparimāṇam | yathā | viṇudharmottarīyaprathamakāṇḍam
“dvādaśāṅgulikaḥ śaṅkastaddvayantu śayaḥ smṛtaḥ
taścatuṣkaṃ dhanuḥ proktaṃ krośo dhanuḥsahasrikaḥ ||”
iti tithyāditattvam
(janamejayasya putraḥ | yathā, mahābhārate

23.86

65

23.6

“bhavanto vapuṣṭamāyāṃ dvau putrau jajñāte śatānīkaḥ
śaṅkuśca |" | ugrasenasya putraviśeṣaḥ | yathā,
bhāgavate

23.24

24

23.3

“kaṃsaḥ sunāmā nyagrodhaḥ kaṅkaḥ śaṅkaḥ suhūstathā
rāṣṭrapālo'tha sṛṣṭiśca tuṣṭimāṃścoyasenayaḥ ||” )
śaṅkakarṇaḥ, puṃ, (śaṅka iva karṇau yasya |) gardabhaḥ
iti trikāṇḍaśeṣaḥ | (dānavaviśeṣaḥ | yathā,
harivaṃśe

23.1-2

81
“śaṅkakarṇā vipādaśca gaveṣṭī dundubhistathā ||”
nāgaviśeṣaḥ | yathā, mahābhārate

23.6-2

57
15
“śaṅkakarṇaḥ piṭharakaḥ kuṭhāra sukhaśecakau |"
śaṅkasadṛśakarṇatvaviśiṣṭe, tri | yathā, bhāgavate
7

23.3-2

15
“vyālambanaḥ catajakeśara śaṅkakarṇānnirhādabhītadigibhādaribhinnakāyān |")
śaṅkaciḥ, puṃ, śaṅka matsyaḥ | iti śabdaratnāvalī
śaṅkatavaḥ, puṃ, (śaṅkuriva taruḥ |) prāglavṛkṣaḥ
iti śabdaratnāvalī
śaṅkaraḥ tri, (śaṅkate'smāditi | śaṅka + bāhulakāt urac |) vāsadātho | iti hemacandraḥ
śaṅkulā, strī, (“śaṅkupūrvāt kkāteḥ 'āto'nupasarge kaḥ'

23.3-3

2

23.1-3

iti ke śaṅkulā |"ityuṇādikośa ujjvalaḥ

23.6-3

37 | “śaṅkapūrvātkālerghañarthe kavidhānamiti vā kapratyayaḥ |” iti
kāśikā