Shabdakalpadruma 262: atha bījamyāsaḥ| taduktaṃ kumārīkalpe
Śabdakalpadruma 262
- Language
- Sanskrit
Contents
atha bījamyāsaḥ| taduktaṃ kumārīkalpe
262.p1.1
atha śyāmāmantrāḥ | kroṃ kroṃ kroṃ hūṃ hūṃ hrīṃ
hrīṃ dakṣiṇe kālike krīṃ krīṃ krīṃ hūṃ hūṃ hrīṃ
hrīṃ svāhā | yathā, kālītantre
“kāmacayaṃ vahusaṃjñaṃ rativindusamanvitam
kūceyugmaṃ tathā lajjāgugalaṃ tadanantaram
dakṣiṇe kālike ceti pūrvvabījāni coñcaret
vahne vadhūvadhū dadyāt vidyā rāśī prakīrttitā ||”
mamārthamāha yāmale
“kakārājjalarūpatvāt kevalaṃ mokṣadāyinī
jvalanāgnisamāyogāt sarvvatejomayī śubhā
māyātrayeṇa deveśi sṛṣṭisthitikāriṇī
bindanāṃ niṣkalatvācca kaivalyaphaladāyinī
bījatrayā hyātmanī sā kevalaṃ jñānacitkalā
srantījaḍvayenaiva śabdabrahmaprabodhinī
lagnā| bījadvayenaiva sṛṣṭisthityantakāriṇī
sarvvāmṛtapadairnai va sadā sannidhikāriṇī
svākhyā jagatāṃ mātā sarvvapāpapraṇāśinī ||”
asyāḥ pūjāprayogaḥ | prātaḥkṛtyādikaṃ kṛtvā
mantrācamanaṃ kuryyāt | yathā,—
“kālikāmiḥ stribhiḥ pītvā kālyādibhirupaspṛśet
hābhyāmoṣṭhau dvirunmṛjya cakraṇa kṣālayet karam
sakatrādyecaśaśrotranābhyuraskaṃ sudhī kramāt
ācamyaivaṃ bhavet kālo vahnarājī prapaśyati |”
kaṃ śiraḥ | sadguhyam | krīmiti trirācāmeta
oṃ kālye namaḥ kapālinye namaḥ iti oṣṭhau
dvirunmṛjet | oṃ kullāye namaḥ iti karaṃ cāla-'
yet | oṃ kurukullāye namaḥ iti mukhe | oṃ
virodhindhai namaḥ iti dakṣiṇanāsāyām | oṃ
vipracittāye namaḥ iti vāmanāsāyām | oṃ
ugrāyai namaḥ oṃ ugraprabhāyai namaḥ iti netrayoḥ
oṃ dīptāyai namaḥ oṃ nīlāyai namaḥ iti
śrotrayoḥ | oṃ ghanāyai namaḥ iti nābhau | oṃ
balākāyai namaḥ iti hṛdyasi | oṃ mātrāyai namaḥ
iti śirasi | oṃ mudrāyai namaḥ oṃ mitāyai
namaḥ ityaṃsayoḥ | iti mantrācamanam | | tato
262.p1.2
bhūtaśuyān vidhāva māyābījena yathāvidhi
prāṇāyāmatrayaṃ kuryāt | | ṛṣyādinyāsaḥ
yathā| asya mantrasya bhairava ṛṣiruṣṇik chando
dakṣiṇakālikā devatā hrīṃ bījaṃ hūṃ śaktiḥ
krīṃ kīlakaṃ puruṣārthacatuṣṭayasiddhārthe viniyogaḥ| tathā ca kālīkrame
“kīlakaṃ cādyabījaṃ syāt caturvvargaphalapradam|”
śirasi bhairavāya ṛṣaye namaḥ| mukhe uṣṇikachandase namaḥ| hṛdi dakṣiṇakālikāyai devatāyai
namaḥ| guhye hrīṃ bījāya namaḥ| pādayoḥ hūṃ
śaktaye namaḥ| sarvvāṅge krīṃ kīlakāya namaḥ
tataḥ karāṅganyāsau| taduktaṃ kālautantre
“aṅganyāsakaranyāsau yathāvadabhidhīyate
bhairavo'sya ṛṣiḥ proktaḥ uṣṇika chanda udāṣaḍaṅganyāsaḥ
“ṣaḍdīrghabhājā bījena praṇavādyena kalpayet|”
vīratantre'pi
“dīrghaṣaṭkayutādyena praṇavādīn kalpayet|”
iti vā| tadyathā| oṃ krāṃ aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ
oṃ krīṃ tarjanībhyāṃ svāhā| oṃ krūṃ madhyamābhyāṃ
vaṣaṭ| oṃ kraiṃ anāmikābhyāṃ huṃ| oṃ krauṃ
kaniṣṭhiābhyāṃ vauṣaṭ| oṃ kraḥ karatalapṛṣṭhābhyāṃ
phaṭ| evaṃ hṛdayādiṣu| oṃ krāṃ hṛdayāya namaḥ
ityādi| evaṃ oṃ hrāṃ aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ ityādi
vā|| || tato varṇanyāsaḥ| aṃ āṃ iṃ īṃ uṃ
ūṃ ṛṃ ṝ laṃ lūṃ emaiṃ' iti hṛdaye| oṃ auṃ
aṃ aḥ kaṃ khaṃ gaṃ ghaṃ ṅam; iti dakṣiṇabāhau| ḍaṃ caṃ chaṃ jaṃ jhāṃ ñaṃ ṭaṃ ṭhaṃ ḍaṃ ḍhaṃ ṇam;
iti vāmabāhau| taṃ thaṃ daṃ dhaṃ naṃ paṃ phaṃ baṃ bhaṃ
namaḥ iti dakṣiṇapāde| maṃ yaṃ raṃ laṃ vaṃ śaṃ ṣaṃ saṃ
haṃ ḷaṃ kṣaṃ namaḥ iti vāmapāde| virūpākṣamate
savindurayaṃ nyāsaḥ| yathā vīratantre| aṃ āṃ
iṃ ī' uṃ ū ṛ ṝ lṛ lū' vai hṛdaye
nyasedityādi| punarbhinnaśruteyā| a ā i ī
u ū ṝ ṛ lṛ ḷ vai hṛdaye ityādi
262.p1.3
kintu savindūn vā nyasedetān nirbindūn vātha
varṇakān ityādigraṃthapariśīlanenobhayoktyāt
ubhayameva yuktam|| || atha ṣor̤hānyāsaḥ
taduktaṃ vīratantre
“kevalāṃ mātṛkāṃ kṛtvā mātṛkāṃ tārasaṃpuṭām
mātṛkāpuṭitaṃ tāraṃ nyaset sādhakasattamaḥ
śrībījapuṭitāṃ tāntu mātṛkāpuṭitantu tat
kāmena puṭitāṃ devīṃ tatpuṭaṃ kāmameva ca
śaktyā ca puṭitāṃ devīṃ śaktiñca tatpuṭāṃ nyaset
krīṃ dvandvañca punarndhastvā lha-hla-la-hla pūrvvavat
mūlena puṭitāṃ devīṃ sampuṭaṃ mantrameva ca
anulomavilomena nyasyā mantraṃ yathāvidhi
mūlenāṣṭaśataṃ kuryyādvyāpakaṃ tadanantaram ||”
yathā oṃ aṃ oṃ evaṃ mātṛkāpuṭitamantram| evaṃ
śrībījapuṭitāṃ tām| tatpuṭitaṃ śrībījam
evaṃ kāmena puṭitāṃ mātṛkām | mātṛkāpuṭitaṃ
kāmam| evaṃ śaktyā puṭitāṃ mātṛkāṃ mātṛkāpuṭitāṃ śaktiṃ nyaset| tathā krīṃ dvandvañca lha-hlala-hla-ca pūrvvavat| tatpuṭitāṃ mātṛkāṃ nyaset
mātṛkāpuṭitañca tat| mantrapuṭitāṃ mātṛkāṃ
tatpuṭitaṃ manum| punaranulomavilomena kevalaṃ
mātṛkānyāsaṃ nyasya mūlenāṣṭaśatena vyāpakaṃ
kuryyāt ayaṃ nyāsastārāyā api kāryyaḥ
“iti guptena durgāyā aṅgaṣor̤hāḥ prakīrttitāḥ
tārāyāḥ kālikāyāśca unmukhyāśca tathāpare
etasmin nyāsavaryye ca sarvvaṃ pāpaṃ praṇaśyati ||”
tattatkalyāṇaḥ| yathāntalaṃ cikkaḷaṃ vidhāya
prathamakhaṇḍā'nte oṃ ātmatattvāya svāheti pādādinābhiparyyantam| dvitīyakhaṇḍā'nte oṃ vidyātattvāya svāhā iti nābhyādihṛdayāntam
tṛtīyakhaṇḍānta oṃ śivatattvāya svāhā iti
hṛdayādiśiraḥ paryantaṃ nyaset| taduktaṃ svatantre
“mūlavidyāstrikhaṇḍānte praṇavāddherttayāvidhi
262.p1.4
svāhāntyā śivaparyyantamanyāsaṃ samācaret ||”
262.p2.1
“akṣarante bhruvormmadhye lalāṭe nābhideśake
guhye vakre ca sarvvāṅge saptabījaṃ kramāyanyaset ||”
yathā ādyabījaṃ brahmarandhre dvitīyabījaṃ bhrūmadhye
tṛtīyabījaṃ lalāṭe caturthabījaṃ nābhau pañcamabījaṃ
guhye ṣaṣṭhabījaṃ vaktṛ saptamabījaṃ sarvvāṅge| etattrayaṃ kāmyam || || tato mūlena saptadhā vyāpakanyāsaṃ kṛtvā yathāvidhi sudrāṃ pradarśa dhyāyet
yathā kālautantre
“karālavadanāṃ ghorāṃ muktakeśīṃ caturbhujām
kālikāṃ dakṣiṇāṃ divyāṃ muṇḍamālāvibhūṣitām
sadyaśchinnaśiraḥ khaḍgavāmādhorddhakarāmbujām
abhayaṃ varadañcaiva dakṣiṇorddhādhaḥpāṇikām
mahāmeghaprabhāṃ śyāmāṃ tathā caiva digambarīm
kaṇṭhāvasaktamuṇḍālīgaladrudhiracarcitām
karṇāvataṃsatānītaśavayugmabhayānakām
ghoradaṃṣṭrāṃ karālāsyāṃ pīnonnatapayodharām
śavānāṃ karasaṃghātaiḥ kṛtakāñcīṃ hasanmukhīm
sṛkvadvayagaladraktadhārāvisphuritānanām
ghorarāvāṃ mahāraudrīṃ śmaśānālayavāsinīm
bālārka maṇḍalākāralocanatritayānvitām
danturāṃ dakṣiṇavyāpisuktāñjikacayoñcayām
śavarūpamahādevahṛdayoparisaṃsthitām
śivābhirghorarāvābhiścaturdikṣu samanvitām
mahākālena ca samaṃ viparītaratāturām
sukhaprasannavadanāṃ smerānanasaroruhām
evaṃ sañcintayet kālīṃ sarvvakāmārthasiddhaśavayugmeti ghorarāvāpyataṃsaṃti pretakaṇarvitaṃsaṃti
ca| śukṛntapañcasaṃbukkavāvaruvarṇavibhūṣitāmiti
vigatāsukaśorabhyāṃ kṛtakarṇāvataṃ sinīmiti ca
darśanādubhayameva pāṭhaḥ || || dhyānāntaraṃ svatantre
“añjanādrinibhāṃ devīṃ karālavadanāṃ śivām
muṇḍamālāvalīkīrṇāṃ sukarkaśīṃ kṣitānanām
mahākālahṛdambhojāsthitāṃ pīnapayodharām
262.p2.2
viparītaratāsaktāṃ ghoradaṃṣṭrāṃ śivaiḥ saha
nāgayajñopavītāṅgāṃ candrārddhakṛtaśekharām
sarvālaṅkārayuktāñca muṇḍamālāvibhūṣitām
svatantrasaptahastaistu bahukālīṃ digaṃśukām
śivākoṭisahasraistu yoginībhirvirājitām
raktapūrṇasukhāmbhonāṃ madyapānapramattakām
vahnarūpāṃ śiromadhyāṃ raktavisphuritānanām
vigatāsukiśorabhyāṃ kṛtakarṇāvataṃ sinīm
kaṇṭhāvasaktamuṇḍālīgaladrudhiracarcitām
śmaśānavahlimukhyāñcā brahmakeśapavanditām
sadyaḥ stannaśiraḥ khaḍ gavarabhītikarāmbujām |”
dhyānāntaraṃ rasasre| yathā, —
“śavārūr̤hāṃ mahābhīmāṃ ghoradaṃṣṭrāṃ hasanmukhaum
caturbhujāṃ khaḍgamuṇḍavarābhayakarāṃ parām
muṇḍamālādharāṃ devīṃ lalajjihvāṃ digambarīm
evaṃsañcintayet kālīṃ śmaśānālayavāsinīm ||”
evaṃ dhyātvā mānasaṃḥ saṃpūjya śaṅkhasthāpanaṃ kuryyāt
yathā| khavāme bhūmau hūṅkāreṇa trikoṇaṃ vilikhya ardhyapātraṃ saṃsthāpya mūlena śuddhajalādinā
gaṅgādipātramāpūrya gandhādikaṃ dattvā oṃ gaṅge
vetyādinā tīrthamāvāhya maṃ vahnimaṇḍalāya daśakalātmane namaḥ ityādhāram | oṃ sūryyamaṇḍalāya
dvādaśakalātmane namaḥ iti śaṅkam | uṃ somamaṇḍalāya ṣor̤aśakalātmane namaḥ iti jalaṃ
saṃpūjya| oṃ krāṃ hṛdayāya namaḥ| oṃ krīṃ śirase
svāhā| oṃ krūṃ śikhāyai vaṣaṭ| oṃ kraiṃ kavacāya huṃ ityamodhāmuravāyuṣu| agre oṃ krauṃ
netratrayāya vauṣaṭ | caturddikṣu oṃ kraḥ astrāya
phaṭ | ityabhyarcya tadupari matsyamudrāmācchādya
mūlaṃ daśadhā japtā dhenumudrayā amṛtīkṛtya ardhyañca
saṃrakṣya bhūtinoyonimudrāṃ pradarśya tajjalaṃ kiñcit
prokṣaṇīpātre niḥkṣipya mūlena tenodakenātmānaṃ
262.p2.3
pūjopakaraṇāṃścābhyukṣya pīṭhapūjāmārabheta
asyāḥ pūjāyantram| ādau binduṃ svabījaṃ
bhuvanaṃprauñca vilikhya tatabvikoṇaṃ tadvāhye
trikoṇacatuṣṭayaṃ vṛtta maṣṭadalaṃ padmaṃ punarhattaṃ caturdvārātmakaṃ bhūpurahaṃ likhet| taduktaṃ kālautantre
“ādau trikoṇamālikhya trikoṇaṃ tadbahirlikhet
tato vai vilikhenmantrī trikoṇatrayamuttamam
tato vṛttaṃ samālikhya likhe daṣṭadalaṃ tataḥ
vṛttaṃ vilikhya vidhivallikhedbhūpuramekakam ||”
kumāraukalpe
“madhye tu baindavaṃ cakraṃ bījamāyāvibhūṣitam ||”
atha viśeṣādhārī suṇḍamālāyām
“sāmpradāye kapāle vā śmaśānakāṣṭhanirmite
mṛnmayodbhavane vāpi śarīre mṛtasambhave
śaṅkha raupyeṣa vāte vā yantraṃ kāryyaṃ vijānataḥ |”
śyāmā
kān ||”
dāyinī
ratī ratipriyā nandā madhye caiva manonmanī |”
śyāmā
“sarvvīḥ śyāmā asikarā muṇḍamālāvibhūṣitāḥ
tarjanīṃ vāmahastena dhārayantyaḥ śucismitāḥ
digambarī vaddhakacchāḥ srakpravāhanabhūṣitāḥ ||”
iti mantreṇa
sa eva dāsatāṃ yātu rājāno duṣṭadasyavaḥ ||”
“karpūrāḍhyā sadā jihvā karttavyā japakarmaṇi |”
atha satyabhedāḥ
śyāmā
“khaḍgañcinnendrakhaṇḍasvaravarasarasāñcāsitāṅgo
trinetrā
savye pāśau' kapāloddaladadhvajamadho muktakeśī
pibantī
divyastrāgvaḍakācīmaṇamayamukuṭā dairyutā dīpaśikṣā
prāyāmbholatyalābhā raviśaśivilasatkuṇḍalākṣīdapāṣṭā |”
etasyāḥ pūjāprayogaḥ | asya dakṣiṇā ṛṣiśchedaḥ paṃkticchandaḥ kālikā devatā | dhyānam
“caturbhujā hyathāvarṇā muṇḍamālāvibhūṣitā
khaḍgañca dakṣiṇe pāṇau bibhratīndovaraddavam
karttuñca kharparañcaiva kramādāmeva bibhratī
dyāṃ likhantī jaṭāmekāṃ bibhratī śirasāhvayī
262.p2.4
muṇḍamālādharā śīrṣe grīvāyāmaya cāparām
vakṣasā nāgahārañca bibhratī raktalocanā
kṛṣṇavastradharā kacyāṃ vyāghrājinasamanvitā
vāmapādaṃ śavahṛdi saṃsthāpya dakṣiṇaṃ padam
vikṣipya siṃhapṛṣṭhe tu lelihānā śavaṃ svayam
sāṭṭahāsā mahārorarāvayuktā subhīṣaṇā |”
“mahāmeghaprabhāṃ devīṃ lakṣāvastrapidhāyinīm
lalajjihvāṃ ghoradaṃṣṭrāṃ koṭarākṣīṃ hasatmukhaum
nāgahāralatopetāṃ candrārddhakṛtaśekharām
dyāṃ likhantīṃ jaṭāmekāṃ lelihānāṃ śavaṃ svayam
nāgayajñopavītāṅgīṃ nāgaśayyāniṣeduṣīm
padmāñcanna vayaṃyuktavanamālāṃ mahodarīm
sahasraphaṇasaṃyuktānantaṃ śirasopari
caturdikṣu nāgaphaṇāveṣṭitāṃ guhyakālikām
takṣakasarparājena vāmakaṅkaṇabhūṣitām
anantanāgarājena kṛtadakṣiṇakaṅkaṇām
nāgena rasanāhārakalpitāṃ ratnanūpurām
vāme śivasvarūpañca kalpitaṃ ratnakūpakam
dvibhujāṃ cintayeddevīṃ nāgayajñopavītinīm
naradehavaśāvaṅkaṅgallasusmitasmitām
prasannavadanāṃ saumyāṃ navaratnavibhūṣitām
nāradāyairmunigaṇaiḥ sevitāṃ śivamohinīm
sāṭṭahāsāṃ mahābhīmāṃ sādhakābhīṣṭadāyinīm|”
‘prāsādabījamuddhṛtya kāloti padamuddharet
mahākālopadaṃ cokvā kiliyugmaṃ tataḥ param
vahnisavipriyāmantyo bhadrakālyā mahāmanuḥ ||”
oṃ kāli mahākāli kili kili phaṭ
svāhā || | dhyānaṃ yathā, -
“kṣutakṣāmrā koṭarācī masimalinamukhī
muktakeśī rudantī
nāhaṃ tṛptā vadantī jagadakhilamidaṃ grāsamekaṃ
karomi
hastābhyāṃ dhārayantī jvaladanalaśikhāsannibhaṃ
pāśayugmaṃ
dantairjambūphalāmaiḥ pariraṭatu bhayaṃ pātu māṃ
bhadrakālī ||”
“kārttike māsi kṛṣṇāya pakṣadaśyāṃ mahāniśi
pūjayet yo'tithatnena kālī vidyā prasīdati
262.p2.5
vyasthagoṃ pratimāṃ kṛtvā mahākālīṃ prapūjayet|”
“tulā ke yastamāvāsyāṃ niśīthe ghoradarśanām
pūjayedvidhivadbhaktyā sarvvasiddhīśvaro bhavet ||” iti
“tatrobhayadine prāptakāle bhūtayutā yadi
umā māheśvarī sā ca tithiḥ siddhipradā
satām
balidānaṃ valiṃtiyāvānnāgarākaraṃ param
satastatra na karttavye balidānavisarjjane
mantrasiddhikaraṃ tatra pare'hni japasādhanam
rātrau pūjā prakarttavyā rājyāveva visarjanam
pradoṣe vihitannābhiḥ khrājñopave vihivantamā |”
“tulā ke bahule pakṣe pañcadaśyāṃ maheśvarīm
yathopacāraiḥ saṃpūjya mahāniśi vṛṣo bhavet
śanibhaumadine cet syāttaḥ śataguṇaṃ phalam
tatrobhayadine bhūtayutākṛṣṇo mahāniśi
imāṃ yātrāṃ kārayitvā cakravartī bhavennṛpaḥ ||”
“kārttike kṛṣṇapakṣe tu pañcadaśyāṃ mahāniśi
āvirbhūtā mahākālī yoginīkoṭibhiḥ
saha
ato'ca pūjanīyā sā tasminnahani mānavaiḥ
tattadakṣayatāṃ yāti kālī vidyā prasīdati |”
“śaratkāle ca deveśi dīpayātrādine'pi ca
amāvāsyāṃ mamāsādya madhyarātrau vicakṣaṇaḥ
matsyaiyoṃ puruśau' kṛtvā dīpādibhiralaṅkatām
baliṃ nānāvidhaṃ dadyāt pādyābhaktasamanvitam
nṛtyagītaṃ kautukañca yāvat sūryyodayaṃ bhavet
prātaḥkāle śuddhatoye strāpayedarināśinīm ||”
bhūtenānenāhorātre jāyatramayātu tacaiva pūjā
suskṛti | tathā bṛhaḍarmapurāṇe
“rātrau niśīthavyāptāyāmamāvāśyāmbhavet tu
pṛṣṭhītalaṃ samāyatā kālī divasanāyikā
atastanmatra vai bhaktyā devadevī dvijālayaḥ
pūjayedātmano bhaktyā paśupuśyāhvasampadā ||” iti
tathā guptasādhanatantre
“niśā tu parameṇāni cūrddhe cāstamupāgate
praharaiśca gate rātrau ghaṭike dve pare ca ye
262.p2.6
mahāniśā samākhyātā tatrajātimahāniśā
arddharātre gate devi paśubhāvo na pūjayet ||”
arddharātre gate arddharātrāt param | tathā
“daśadaṇḍaṃ tu yā pūjā tata sarvvamamayaṃ bhavet
saptakrośe maheśāvi tat sarvvamamatropamam
saptamakrośake devi sarvva cauraupamaṃ bhavet
aṣṭamakrośake devi ! vṛthātulyaṃ na saṃśayaḥ
ataḥ paraṃ maheśāni viṣaṇṇantaṃ na saṃśayaḥ
etat sarvva maheśāni paśubhāve mayoditam ||”
arddharātrasya gauṇatvaśravaṇāt paśūnāṃ yatra pūrvvadine arddharātravyāpinyamāvāśyā na tu gatapūjrvva
prāptiḥ paradine ca rātreḥ pañcamasaptūrdhrvavyāpinī
tadā pareṣuḥ pūjeti cenna guptasādhanatantroktavacanasya nityapūjāviṣayam | kārttikāmāvāśyāyāmahaṃrātre janmanimittakapūjāyā viśeṣeṇānidhānāt | paśubhirapi pūrvvabhūtasthale pūrvvadine
arddharātra eva pūjā kāryyā | yathā śrīkṛṣṇāpūjāyāḥ sāmānyato niśāyamakarmaṇastvapi
janmāṣṭamīyāmaīrātrakarttavyatā sujñānameti| parantu
yatra pūrvvadine arddharātrāt paramāmāvāśyā paradine arddharātrāt pūrvvameva tatra paśubhāvinaḥ paradine vīradiśayośca pūrvvadine pūjā kāryyā iti
pramāṇaṃ gauṇagopanalīlāmayothaṣaṣṭapaṭale | evaṃ
yatra pūrvvadine arddharātravyāpinyamāvāśyā paradine tathā bhūtāpi kujavāraviśiṣṭā tatrāpi
pūrvvadine pūjā guṇaphalakujavārādikamapekṣya caturhaśīyogasya mukhyatvāt | tathoktaṃ vyomakeśamantre
“kujavāre laśuguṇaṃ pūrvvaviddhā tato'dhiketi |”
kujavāra iti śanivāropalakṣaṇam
“śanibhomadine cet syātataḥ śataguṇaṃ phalam |”
iti śravaṇāt
kārttikāmāvāśyāyāṃ kālīpūjāyā nityatāmāha māyātantre
262.p2.7
“varṣe varṣe ca karttavyaṃ kālikāyā mahotsavam
kārttike tu viśeṣeṇa amāvāśyā niśāheke ||”
iti
heyāgame ca
“pratisaṃvatsaraṃ kuryāt kālikāyā mahotsavam
kārttika tu viśeṣeṇa amāvāśyāṃ niśārddhake
tatra saṃpūjayeddevī bhogamokṣapradāyinīm ||”
iti
evañcāca kārttikapadaṃ gauṇacāndrakārttikaparaṃ
janmanimittaśrutyāt | na tu nānābacane tulākeavayāt saurakārttikaparam | tathā sati yasmin
varṣe tulārke rātrau nāmāvāsyāprāptistadvarṣe
latyalopaḥ syāt | evaṃ yatra varṣe tulārke darśadvayaṃ
tatrānadhyavasāyāpatteḥ| spaṣṭamuktaṃ vidyotpattitantre
“kārttikasyāyryyamāvāsyā gauṇacāndrapramāṇataḥ
niśīthavyāpinī yā tu tasyāṃ pūjāṃ samācaret |”
niśīthamarddharātram | evaṃ yatra pūrvvadine niśīthavyāpinyamāvāsyā kanyākeṃ paradine ca tulārke'rddharātrāt paraṃ saṅkrāntidāpinī mannāpi
pūrvvadine niśīthasya mukhyakālāttunarodhāt bhūtatithiyogāttunarodhācca tulākesya dinabhedaniyāmakatvenānumatvāt | parantu tulārkapadaṃ nānāvacane yadarśastattannāvikābhiprāyeṇa guṇaphalābhiprāyeṇa vā bodhyam | ataeva tithitatvadhṛtamādipurāṇam
“ṛkṣarāśiviśeṣeṇa yat kamma vihitaṃ naraiḥ
devaṃ vā'thathavā daicyaṃ tadanyaccāpi dṛśyate ||”
iti
agastyasaṃhitāyām
“meyaṃ pūṣaṇi saṃprāpte lagne karkaṭakāhvaye
āvirāsīt sakalayā kauśalyāyāṃ paraḥ pumān |”
iti
atra meṣārka janmaśravaṇaṃ mīnārke'pi kadācit
upavāsaḥ | yastu tannīyamiti kṛtvā paṭhanti
“tulārke lakṣarāce yā dīpaśānnātithirbhavet
tatra saṃpūjayet kālīṃ sarvvakāmārthasiddhaye
niśārḍe sā tithinasti tadadhaḥ kālasaṃyutā
262.p2.8
tatrāpi pūjayet kālīṃ tulārkaṃ naiva laṅghayet ||”
iti tadasatkam | samūlakalpe'pi tulārka ityatra
tulandvaḥ kanyākaugrāhakaḥ | tena tulārke kanyākeṃ
vā ityarthaḥ | tulārkamātraparatve pratisaṃvatsara
262.p3
ityasya vādhāpatteruktatvāt | tulārkaṃ naiva laṅghayedityasya tulārkevihitapūjāṃ na laṅgheta ityarthaḥ
Linked texts (7)
- Vārāhītantra — Sanskrit
- Viśvasāratantra — Sanskrit
- Puraścaryārṇava — Sanskrit
- Kulamuktīkallolinī — Ādyānanda, Sanskrit
- Tantracintāmaṇi — Sanskrit
- Śāktapramoda — Sanskrit
- Kriyākāṇḍavāridhi — Upendranātha Mukhopādhyāya, Sanskrit