Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 332

Śabdakalpadruma 332

Language
Sanskrit

332.2

13
“bhayadau jagasaṃvāsāt
dūdi bhāṇḍānyapanayet kākaḥ ||”)
puravāsināṃ vihārārthaṃ puramadhye vahivā
anāvṛtasthānam | tatparyyāyaḥ | sanniveśaḥ 2
sannikarṣeṇam 3 | iti jaṭādharaḥ || (yathā,
rāmāyaṇe

332.4

46

332.8

“pratyakṣaṃ vāco manuṣyāṇāṃ grāmasaṃvāsavāsinām
rājānaṃ dhik daśarathaṃ kāmasya vaśamāsthitam ||”
ekatrāyasthānam | yathā, manuḥ

332.3

373
“mātṛyā saha saṃvāse cāñchāmyā tāvadeva tu ||”)
saṃvāhaḥ, puṃ, (saṃvāhayatīti | saṃ+vah+ṇic+
ac|) aṅgavimardakaḥ| iti jaṭādharaḥ
( saprakārastyānam | iti nīlakaṇṭhaḥ || yathā,
mahābhārate

332.37

150

332.16

“hāratoraṇaniryū havājasaṃvādaśobhinā ||”
saṃ+vad + ghan | vimarddanam | yathā, mārkaṇḍeye

332.12

15
“naṃ tathā bādhitaṃ bhāryā patiṃ devamivācaiyata
pādābhyāṅgaṅgasavāhasnānācchādanabhojanaiḥ ||”)
saṃvādakaḥ, tri, (saṃvādayatīti | saṃ + vada +
ṇic + ṇvul |) aṅgamahaṃkārakaḥ | tatparyyāyaḥ
aṅgamaīkaḥ 2 | iti trikāṇḍaśeṣaḥ || aṅgamarddaḥ 3 | iti hemacandraḥ || (yathā, kāmandakīyanītisāre

332.10

45
“prasādhakā bhojakāca gātrasaṃ vāhakā api
jalanāmbulakusumasraggandhūpapradāyakāḥ
karttavyāśca sadā hote ye cānye'bhyāsavarttinaḥ ||”)
saṃvācanaṃ, klī, (saṃ + vacca + ṇic + lyuṭ |) aṅgamarddanam | (yathā, mārkaṇḍeye

332.16-2

74
“tailābhyaṅgo bālyavānāmaṅgasa bācanacca yat
tena cāpyāyyate jantu rakṣāśantri gavāsavāḥ ||”)
bhārādivahanam | iti medinī
saṃvinttiḥ, strī, (saṃ + vid + ktin |) pratipattiḥ
jantyāvivādaḥ | iti medinī || cetanā
buddhiḥ | iti śabdaratnāvalī hemacandraśca
(yathā, kirāte

332.11

32
“chāyāṃ viniḍya tamasomayoktāṃ
tastasya saṃvittirivāpa vidyām ||”
anubhavaḥ | yathā, tatraiva

332.12-2

34
“bhavsyayā sukhasaṃvittiḥ smaraṇīyādhunātanī
iti svamropamān malā kāmān māgāstadaṅgatām ||”)
svāmī
“vāgīśā yasya vadane lakṣmīryasya ca vakṣasi
yasyāsti hṛdaye saṃvit taṃ nṛsiṃhamahaṃ bhaje ||”)
mambhāṣā| kriyākāraḥ | yuddham | ityamaraḥ
ācāraḥ | (yathā, māghe

332.7

55
“ojasvibaryojjvalamūnaśāsinaḥ
prasādino'nujjhitagotrasa ṃvidaḥ
ślokādupetrasya puraḥ sma bhūyaso
guṇān samuddiśya paṭhanti bandinaḥ ||”)
saṅketaḥ | (yathā, raghuḥ

332.4-2

31
“sa rājalokaḥ kṛtapūrvvasaṃ vit
ārambhasiddhau samayopalabhyam
ādāsyamānaḥ pramadāminaṃ tam
āddatya paśyānamajasya tasthau ||”)
nāma | toṣagram | iti medinī || samādhiḥ
iti śabdaratnāvalī
saṃviditaḥ, tri, ( saṃ + vid + ktaḥ |) aṅgīkṛtaḥ
ityamaraḥ
saṃvidhā, strī, (saṃ samyak vidhī yate |) ativiṣā | iti mugdhacandrikā
saṃvīkṣaṇaṃ, klī, (saṃ + vi + īca + lyuṭ |) anveṣaṇam | aprakṛtavastusattāparyyantānveṣaṇam
ityamaraḥ || samyaktātparyyeṇa vividhaprakārerīkṣaṇaṃ saṃvīkṣaṇaṃ bhyanaṭ | iti bharataḥ
saṃvītaṃ, tri, (saṃ + ve + ktaḥ |) raham | ābṛtam
ityamaraḥ | (yathā, manuḥ

332.414

46
“tiraskṛtyoccaret kāṣṭhaloṣṭapatratṛṇādinā
niyamya prayato vācaṃ saṃvītāṅgo'vaguṣṭhitaḥ ||”)
saṃbhūtaḥ, puṃ, āhataḥ | saṃpūrvvavṛṇadhātoḥ ktapratyayena
niṣpannaḥ
saṃvṛttaḥ, puṃ, ( saṃ + vṛt + ktaḥ |) varaṇaḥ | iti
śabdamālā
saṃvṛttiḥ, strī, (saṃ + vṛt + ktin |) samyakprakāreṇa varttanam | (yathā, kathāsaritsāgare
56

332.7-2

“itatā hṛdi bhīmabhunujā
nnata saṃvṛttyupacāratantrikyaḥ
ṛtupāyogyairapi saṃ nanaṃ
pratipuṣyātha jagāma kośalān ||” )
āvaraṇam | iti saṃpūrvvakavṛṇudhātoḥ ktipratyayena niṣpannā || (devīviśeṣaḥ | yathā, mahābhārate

332.36

91