Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 80

Śabdakalpadruma 80

Language
Sanskrit

80.1

“idaṃ vaktraṃ sākṣādvirahitakalaṅkaḥ śaśadharaḥ |”)
karpūraḥ | ityamaraḥ
śaśapratarka, klī, nakhāghātaḥ | iti śabdamālā
śaśavinduḥ, puṃ, viṣṇuḥ | rājaviśeṣaḥ | iti medinī
( yathā, mahābhārate

80.225

1

80.72

“rāmaṃ dāśarathiścaiva śaśavinduṃ bhagīratham ||”)
sa tu citrarathaputtraḥ | iti purāṇam
śaśabhṛt, puṃ, ( śaśaṃ bibhartīti | bhṛ + kvip |)
candraḥ | iti hemacandraḥ || ( yathā, kathāsaritsāgare

80.20

256
“yadyeto rājaśaśabhṛt vaidyāvāthena yakṣyathā ||”)
śaśabhṛccheta, puṃ, (śaśabhūtaṃ candraṃ vibhartīti | bhṛ+
kvip |) śivaḥ | yathā,―
śaśaloma, [n] klo, (śaśasya loma |) śaśakasya
roma | tatparyyāyaḥ | śaśodbhavam 2 | ityamaraḥ
( puṃ, saṃgrāmakarājaḥ | yathā, mahābhārate
15

80.18

14
“śaśalomā sa rājāsīt rājan paramadhārmikaḥ ||”)
śaśaśimbi kā, strī, jīvantī | iti rājanirghaṇṭaḥ
śaśasatthau, strī, śarmmavarttī | iti trikāṇḍaśeṣaḥ
sā ca gaṅgāyamunayormadhyadeśaḥ | adhunā doyāva
iti nāmā khyātaḥ
śaśāṅkaḥ, puṃ, (śaśo'ṅkaścihnaṃ aṅka kror̤e vā yasya |)
candraḥ | iti halāyudhaḥ || (yathā, kathāsaritsāgare

80.3

165
“sa janerdadṛśe tatra śikhare jvalitauṣadhau
śaśāṅkaiva pūrvādvirudayastho vidūṣakaḥ ||”)
karpūraḥ | iti rājanirghaṇṭaḥ
śaśāṅguliḥ, strī, karkaṭībhedaḥ | tatparyyāyaḥ | bahuphalā 2 takralī 3 pīnasabhavā 4 sudāmbā 5
lomaśaphalā 6 dhūstrā 7 vṛttarulā 8 | asyā
guṇāḥ
“śaśāṅgali stikatakaṭuśca komalā
kaphavyuktā madhurā kaphāpahā
pakke tu sāmlā madhurā vidāhakṛt
kaphe tu śuṣkā rucikṛcca dīpanī ||”
iti rājaninrghaṇṭaḥ
śaśādaḥ, puṃ, (śaśamattīti | ada + aṇ |) khagapattī | iti rājanirghaṇṭaḥ | (ikṣvākuputtraḥ
yathā, mahābhārate

80.1-2

991

80.6

“icvākoḥ saṃkṣite rājan śaśādaḥ pṛthivīmimām
prāptaḥ paramadharmātmā so'yodhyāyāṃ nṛpo'bhavat ||”
asya vikukṣiriti nāma āsīt | ayaṃ hi
pittumujñaptaḥ āhārthyaṃ māṃsamānetuṃ vanaṃ gataḥ
mṛgān vyāpādayāmāsa| tato'tiśrāntaḥ kṣutparīta ekaṃ śaśamabhakṣat ato'sya śaśāda iti
nāma bjāyata | etadvivaraṇaṃ bhāgavate