Vasturatnavali 1

Vāsturatnāvalī 1

Language: Sanskrit

1.28 — 2 parts

1.1

iṇḍeksa ṭū da saṃskṛta mainuskripṭsa ina da pailesa lāibrerī ऑpha tañjaura' meṃ 1880 ī. pṛṣṭha
śrī gaṇeśāyanamaḥ
śrījīvanāthadaivajñaviracitā
vāsturāvalī
atha bhūparīkṣādhyāyaḥ prathamaḥ

atha vāgdevī viśvakarmāṇañca nāha ślokadvaye (1, 4) -
kambyāmutrākṣasūtraṃ vahati karatale pustake jñānasūkṣmaṃ
haṃsā rūḍhastrinetraḥ sumukuṭaśiśarāḥ sarvato vṛddhakāyaḥ
devānāṃ yena sṛṣṭaṃ sakalavidhagṛhaṃ rājaharmyādiramyaṃ
trailokyau sūtradhāro jagadakhilahitaḥ pātu vo viśvakarmā
tatra granthakartṛmaṅgalācaraṇam -
abjā hatpadmamadhye vilasati lapane śāradā mādarādī
muktākundendukāntirnavanalakuvalaye puṣpahantrī dharitrī
abdā yasyāvadāte tilakamiva pade siddhasaṅghā lulanti
brahmādyaprāṇadātā sa diśatu jagatatāmaṅgalañcakrapāṇiḥ

1.16

atha hārrāniveśaṃ varṇādibhedaphalam̐ jyotissāre -
pūrve brāhmaṇāśonāṃ vaiśyānāṃ dakṣiṇe gṛham
śūdrāṇāṃ paścime dvāre nṛpāṇāmuttare matam

1.17

atha rāśīnāṃ varṇānāha -
mīnālikarkaṭā viprāḥ kṣatro meṣo dhanurhariḥ
vṛṣakanyāmṛgā vaiśyā śeṣā vai śūdrarāśayaḥ

1.19

tathoktaṃ bhūpālavallabhe vāstuprakaraṇe -
vargāḥ kharoṣṭramārjārasiṃhaśvasarpamūṣakāḥ
dṛgbhavāṃ pūrvatasteṣāṃ svavargātpañcamo ripuḥ
tasmāt svadīrghatasya diśi vāso na śobhanaḥ

1.20

tathā ca jyotissāre -
ke'pyācāryyaḥ svagoṇaṇaṃ svasthāne supradaṃ gṛham
mitre same'pi karttavyaṃ na karttavyamaḥ pade

1.21

śvetā raktā diśejjñātā raktā bhūrmahībhujām
viprān pītā ca śūdrāṇāṃ kṛṣṇā'nyeṣvapi vininditā

1.22

^1
madhuraḥ kaṭutiktakaḥ kaṣāyāśca rasāḥ kramāt
vipra-kṣatriya-vaiśyānāṃ śūdrasya ca sukhapradāḥ

1.23

atha gandhānāha gṛhakārikāyam —
ghṛtāsṛggandhadhānānāṃ gandhāśca kramaśaḥ śubhāḥ
vipra-kṣatriya-viṭ-śūdrajātīnāṃ vāstubhūmiṣu

1.24

atha varṇaparatvena bhūmeḥ plavalakṣaṇamāha bhṛguḥudāgidikṣavet viprādīnāṃ pradakṣiṇenaikaikam,
vipraḥ sarvatra vasennṛpasthānaṃ prayāṇārtha hi

1.25

'
atha prakārāntareṇadiksammukhaplavabhūmeḥ phalikāyām -
śriyaṃ dāhaṃ tathā mṛtyuṃ dhanahāniṃ sutakṣayam
prajāvaṃ dhanalābhaṃ ca vidyālābhaṃ krameṇa ca
vidagvādigatocaiśca pūrvoktaplavatā mahī

1.26

evāntaraplavam -
śambhūkoṇa plavā bhūmiḥ kartuḥ śrīsukhadāyinī
pūrveplavā vṛddhikarī dhanadā cottarāplavā

1.27

mukhyatāprabhavā sā syāt varjyā dakṣiṇaplavā
gṛhakṣayakarī sā ca bhūmiryā vaiścatatplavā

1.28

dhanādinikarī caiva kīrtitā varuṇāplavā
vāyuplavā tathā bhūminṝṇāṃmṛtyuprakāraṇī

1.28.p1

atha vāstavyā mahī na śubhā plavataḥ pūjā
śambhūkoṇeti | śambhūkoṇaplavā īśānakoṇaplavā bhūmiḥ, kartuḥ vāstukartuḥ
śrīsukhadāyinī lakṣmīsukhadāyinī bhavati śeṣaḥ | pūrvaplavā pūrvadiśi plavā bhūmiḥ, vṛddhikarī dhānyādivṛddhikarī bhavati | uttarāplavā tu dhanadā dhanaṃ dadāti| dakṣiṇaplavā bhūmiḥ
sarveṣāṃ sarvajātīnāṃ nilayanāda mukhyatoktyā naghoṣitā yā vaiśvatatplavā sā bhūmiḥ gṛhakṣayakarī
bhavati | evaṃ varuṇāplavā paścimaplavā bhūmiḥ dhanādinikarī dhanakṣayakarī kīrtitā| tathā
vāyuplavā vāyukoṇaplavā bhūmiḥ, nityaṃnṛṇāṃkṛtibhī bhavati | madhyamasyā bhayarthinā, mahī
pūrvī, na dṛṣṭā na śubhā| purā nikaṭe (purā nūrge nikaṭe grāmavāṭikāprācīnādi maṃdire|)
plavā to'bhīti śeṣaḥ, na śubhā| tathā ca nārāyaṇabhaṭṭaḥ- saumyādi plavabhūste
viracayodvigo'thavā'rcirbheṣu| naiṛtyāṃ niṣaṇṇeśe yāvaccaiva viviktāḥ kuryuste hatirāsya

Linked texts (5)

Vāsturatnāvalī — Jīva 1821, Sanskrit
Jyotirnibandha — Śivarāja, Sanskrit
Saṅgrahaśiromaṇi — Sarayūprasāda, Sanskrit
Jyotiḥsāra (Dharmakhāna) — Dharmakhāna, Sanskrit
Vāstusaukhya — Ṭoḍaramalla 1565, Sanskrit

Vasturatnavali 1

Contents

1.1

1.1-2

1.16

1.17

1.19

1.20

1.21

1.22

1.23

1.24

1.25

1.26

1.27

1.28

1.28.p1

1.28.p2

1.43

1.44

1.45

1.46

1.47

1.48

1.49

1.50

1.51

Linked texts (5)