Pramāṇa · Search · About · API

Vasturatnavali 10

Vāsturatnāvalī 10

Language
Sanskrit

Contents

10.1

tatra gṛhārambhe māsaphalamuktaṃ vāsturājavallabhe ( 1, 17 ) -
caitre śokasamāviṣṭiḥ syānmāṣapradāvahe'bhradam
jyeṣṭhe mṛtyukaraṃ rūpo paśuhā' tadvadabdike śrāvaṇe
śārvo bhādrapade nityaṃ kāttike bhayadaścaiva bhāryāyāḥ
dhānyaṃ mārgaśirasyaivaṃ dhanadhānyamapi śriyaṃ phālgune

10.9

"atha vāstunirṇayādhyāyaḥ navamaḥ

10.6

"
pāṣāṇeṣṭakavihitaṃ vindhyāgre na kārayet
tṛṇakāṣṭhapraśaste māsādayoṃ na vidyante

10.7

atha sauramāsakṣetreṇa pūrvādimukhagṛhādivāro vāstuprakāśe (1.8) -
āditye harikarkaṭānnakaṭake pūrvāparāsyaṃ gṛhaṃ
kartavyaṃ tulameṣavṛścikavṛṣe yāmyottarāsyaṃ tathā
dvāre bhintatayā karoti kurute'rthapraṇāśamañjadā
kanyāmīnamithunage mithunage cāsmin kāryaṃ gṛham

10.7-2

atha saṅkrāntivaśāt māsaphalamāha nāradaḥ (vāstusaukhyaṃ 380-382) -
gṛhasaṃsthāpane sūrye meṣasthe śubhadaṃ bhavet
vṛṣasthe dhanavṛddhiḥ syānmithune maraṇaṃ dhruvam

10.8

karkaṭe supradaṃ proktaṃ siṃhe bhṛtyavivardhanam
kanyāyāṃ ruk, tule saukhyaṃ vṛścike dhanavardhanam

10.9-2

kārmuke ca mahaddhānirmakare syāddhanāgamaḥ
kumbhe tu ratnalābhaḥ syānmīne rogabhayaṃ bhavet

10.10

¹
atha tṛṇadibhirgehe (vyavahāracintāmaṇiḥ, vāstusaukhyaṃ 382) -
puṣye'ṣāḍhe ca maṃgaśīrṣe kṛtvā tṛṇakṛto bhayam
tasmādeteṣvayaṃ kāryaḥ dārubhirgehasaṃjñitāḥ

10.6-2

atha pañcaśalākāsnehe saṃproktiḥ (17. 13) -
gorke dhānyaṃ mūpadhṛtau dravyavṛddhirnṛpādgo
bhūrda pradrakṣetiniṣṭa phalaṃ prauṣṭha ṣaṣṭheṣvahā
lakṣmīprāptirbhavati bhavanāddharmayuktaṃ rūpeṇa
pāṣāṇeṣṭakavihitaṃ vindhyāgre na kārayet
tṛṇakāṣṭhapraśaste māsādayoṃ na vidyante

10.7-3

atha sauramāsakṣetreṇa pūrvādimukhagṛhādivāro vāstuprakāśe (1.8) -
āditye harikarkaṭānnakaṭake pūrvāparāsyaṃ gṛhaṃ
kartavyaṃ tulameṣavṛścikavṛṣe yāmyottarāsyaṃ tathā
dvāre bhintatayā karoti kurute'rthapraṇāśamañjadā
kanyāmīnamithunage mithunage cāsmin kāryaṃ gṛham

10.7-4

atha saṅkrāntivaśāt māsaphalamāha nāradaḥ (vāstusaukhyaṃ 380-382) -
gṛhasaṃsthāpane sūrye meṣasthe śubhadaṃ bhavet
vṛṣasthe dhanavṛddhiḥ syānmithune maraṇaṃ dhruvam

10.8-2

karkaṭe supradaṃ proktaṃ siṃhe bhṛtyavivardhanam
kanyāyāṃ ruk, tule saukhyaṃ vṛścike dhanavardhanam

10.9-3

kārmuke ca mahaddhānirmakare syāddhanāgamaḥ
kumbhe tu ratnalābhaḥ syānmīne rogabhayaṃ bhavet

10.10-2

¹
atha tṛṇadibhirgehe (vyavahāracintāmaṇiḥ, vāstusaukhyaṃ 382) -
puṣye'ṣāḍhe ca maṃgaśīrṣe kṛtvā tṛṇakṛto bhayam
tasmādeteṣvayaṃ kāryaḥ dārubhirgehasaṃjñitāḥ

10.11

atha pañcaśalākāsnehe saṃproktiḥ (17. 13) -
gorke dhānyaṃ mūpadhṛtau dravyavṛddhirnṛpādgo
bhūrda pradrakṣetiniṣṭa phalaṃ prauṣṭha ṣaṣṭheṣvahā
lakṣmīprāptirbhavati bhavanāddharmayuktaṃ rūpeṇa
caitrādūdhve muniśitaiḥ phalaṃ vāstuśāstropadiṣṭam

10.12

spaṣṭārthaṃ koṣṭhakam
caitra & vaiśākha & jyeṣṭha & āṣār̤ha & śrāvaṇa & bhādra & kārtika & mārga & pauṣa & māgha & phālguna & māsa \\
śoka & dhana-dhānya & mṛtyu & paśunāśa & dravya & śūnya & kalaha & gavāṃ nāśa & dhana & agnibhaya & śrīṃ & phala \\
atha sauragaṇe cāndramāsānāṃ mahad dūṣaṇamuktvākecittvevaṃmanvanti mahanmati,
tanna kiṃcittuvijñānāṅgurvādi sadgranthabhāṣitambhavati jñeya vaiśākhādimāseṣu kārya
iti viśeṣalābhaḥ| (śrīdharavāstuśāstre 12, 15)
atha sauramāsānusāraṃ mahāśarādinavamāha śrīpatiḥ (ratnamālā 17, 14-15) -
karkanakrīṇakumbhāstaṃgate sūryeśubhaṃsyātsukhi gṛhāṇi
taulimeṣālpavṛścikavayāte dakṣiṇottaramukhāni ca kuryāt

10.13

anyacca yādi karkārī nṛmīnauthaiauścamadhyanabhastau
mīnadhanurghaṭayugmaṅgato kārayenna gṛhameva bhāskaraḥ

10.14

atha sauracāndramasenayodhdoṣi dvāvapi gṛrhinirmāṇasaṃjñāni ca yuttikāryyaṃ
nigaditaṃmanvatebhūmau (muhūrtacintāmaṇi 12, 15) -
kumbhe'rke phālgune prāṅmukhamudahaṃ śrāvaṇe siṃhakanyepauṣe nake ca yāmyoditamukhasadana go'jau'rke ca rādhe
mārge nṛkārlitte sadbhuvamuḍusahakāraṃ sthiroktañca rakṣaiḥ
sutīkṣṇeścādityairaśvibhiścoditamatra śastaḥ praveśaḥ

10.15

atha prāgevābhihitaurapyamāvāsyādyaiḥ prakārāntareṇaikavākyatāṃ (taṃtraiva 12. 16) -
kauṣṭhinyamasyau madyau ca vṛṣabho vyaṣṭhe ravau sthite
bhādre sitānte ghaṭeḍaśrvayuji corjanyau mṛge pauṣake
māghe nakragate śubhaṃ nigaditaṃ gehaṃ tathorje na sat,
kanyāyāṃ ca tathā dhanuṣyapi na satkumbhethmāvāsyādbhavet

10.17

atra vasiṣṭhasyāha (pīyūṣa. 12, 16) -
māse tapasye tapasi mayye ravau sutāpti
ūrje ca gṛhanirmāṇāṃ gorthasukhapradam

10.18

māsīti masiṣṭhavākyaṃ ca arkinākītyādyapamavādānenāpi suṣyapratipādakam
tatra maṃgalopakramaprastāve maheśvaraḥ (vṛttaśate 69, jyotirnibandha yu. 169, 25) -
kāryavyāpīpyayugmairgṛhagatumṛgahādudvāhavattatkanā
nār̤īṃ (noḍhuṃ |) yaddigmamāyā śaśikulitārābalaṃ sambhṛtam
kāryaṃ tacchubhadaṃ karotida guṇaiḥ sarvairapi na smṛtā
kuryyājjotiṣikogḍunādikamapi kṣiptvā vihāyādyayā

10.19

atha gṛha nakṣatrasvarūpaṃ 'vyavahārasamuccaye' (pīyūṣa 12, 12) -
tritribhirvaiṣṇaveṣveṣu kṛttikādvitayeṣvapi| gaṇayettrikamekam
udvego'tha rājabhayaṃ ca mṛtyuḥ sukhaṃ pravāsaśca navatrikaidāḥ

10.21

atha rāśikalpanārthaṃ gargaḥ -
aśvinyāditrayaṃ meṣe siṃhe proktaṃ maghātrayam
mūlāditritayaṃ cāpe śeṣeṣvanve dvayaṃ dvayam

10.22

athāyamāntarene darśane vinātāvyatsamarthanaṃ ca taduktaṃ ratnadīpakeḥ (12, 3) -
ekāśītipadeṣvevaṃ dvātriṃśatsu'
kuryānnaiveha yatnantu yataḥ
yuktā dhanaśrīṇi yutā vibhaktā
dhūpāribhiḥ' mogatiśca vi nigadaḥ

10.6-3

atha kiṃ nāma kutra grāmanivāse grāhyaṃ -
kākiṇyāṃ varṇaśuddhau ca chūte vāde gṛhe tathā
mantre punarvivāhe nāmarāśeḥ pradhānatā

10.7-5

'
atha gṛhadānajñātaprakāramāha -
gajād yugā 5ṅkā'bhra mahī 1guṇā diśaḥ sahitā bhayātpañcadiśaḥ kramāt
gṛhapaterbha bhayātpunarhatā vadhūhatā śvavalasya daśā bhavet
ravikṣitā'rka'mṛtavedacandrāḥ śṛṇvantuhastidvikṛtāgnivoḍhāḥ

10.8-3

atha grāmakūrme nakṣatrāṇikramamāha –
// mastake pañca lābhañca mukhe trīṇi dhanakṣayaḥ
kukṣau pañca dhanaṃ dhānyaṃ padaṃ pādaṃ kṣitīśitā

10.9-4

pṛṣṭhe caike padahānirnābhau catvāri sampadaḥ
guhye caikaṃ bhayaṃ dhaure pīḍā haste tu krandanam

10.10-3

vāme caikaṃ kare bhedo grāmacakre narākṛtiḥ
gaṇayejjanamanakṣatraṃ grāmanakṣatrataḥ sadā

10.11-2

\hline grā. na. se & 5 & 3 & 5 & 6 & 1 & 4 & 1 & 1 & 1 \\
\hline aṅga & masta & mukha & peṭa & pām̐va & pīṭha & nābhi & gudā & da0haṃ & vā0haṃ \\
\hline phala & lābha & kṣaya & dhana- & strī & pām̐va & dhana & bhaya & du:kha & bheda \\
\hline & & & hāni & dhānya & abhāva & pīr̤ā & saṃpadā & pīr̤ā & & \\
naiṛtyāṃ hi śivā rauti tadā vāsaṃ na kārayet
dakṣiṇe rauti kalyāṇaṃ vahṇikoṇe bhayaṃ mahat

10.12-2

pūrvasyāñcaiva jñeyaṃ kalpitārthaṃ ripubhramasam
īśāne maraṇaṃ proktamuttare kuru sarvataḥ

10.13-2

vāsaṃ vāyavyakoṇe ca bhayaṃ kiñcit prajāyate
paścime ca yadā rauti tadā''nandaḥ prakīrtitaḥ
avṛddhikṣu yadā rauti tadā vāsaṃ na kārayet

10.13-2.p1

niṣeddhe sarvalābhāḥ syuriti gārgyābhiprāyam

10.14-2

śabde corāśiṅkā hṛtamapi vidiśeṣūtthitaiścauraistu yāmye
saukhyaṃ kalyāṇāptiṃ ditisutadiśi cetsvalpakālasthitiṃśca
vāruṇyāṃ vittalābhaṃ pranilādiśi suhṛt saṅgamañcottarasyāṃ
vāse sthairyaṃ pradiṣṭaṃ śivaruditi maraṇaṃ cāpyathendreśayośca

10.15-2

atha lābhālābhavicāraḥ -
svavargaṃ dviguṇaṃ kṛtvā paravargeṇa yojayet
aṣṭabhistu haredbhāgaṃ yo'dhikaḥ sa ṛṇī bhavet

10.15-3

yathoktaṃ cintāmaṇikāraratnamaveraveṇe (12, 1) -
svaṃ vargaṃ dviguṇaṃ, vidhāya paravargārdhvā gajraiḥ śeṣitāṃ,
kākiṇyastanavadviddha tadvitanto yasyādhikaḥ so'dhardaiḥ
atha lābhālābhavicāraḥ -
svavargaṃ dviguṇaṃ kṛtvā paravargeṇa yojayet
aṣṭabhistu haredbhāgaṃ yo'dhikaḥ sa ṛṇī bhavet

10.29

yathoktaṃ cintāmaṇikāraratnamaveraveṇe (12, 1) -
svaṃ vargaṃ dviguṇaṃ, vidhāya paravargārdhvā gajraiḥ śeṣitāṃ,
kākiṇyastanavadviddha tadvitanto yasyādhikaḥ so'dhardaiḥ
tathā ca bhūvarṇavicāro vasiṣṭhapraukte -
śūklā raktamṛdā ca yā bhūmikṣayāṇī sā prakīrtitā

10.30

hāridrā raktamṛttathā ca harid vaiśyā prakīrtitā
kṛṣṇā bhūmiścaivaśūdrā caturthī parikīrtitā

10.31

brāhmaṇī bhūra kuśopetā kṣatriyā syāccharākulā
kuśāvalśākulā vaiśyā śūdrā sarvatṛṇākulā

10.32

brāhmaṇī sarvasukhadā kṣatriyā rājyadā bhavet
dhanadhānyakarī vaiśyā śūdrā tu ninditā budhaiḥ

10.33

sphuṭitā ca saśalya ca valmīkā''rohiṇī tathā
dūrataḥ parivarjyā karturāyuradhaināśā

10.34

sphuṭitā maraṇaṃ kuryāddhūmnā dhananāśinī
sarāgā'sthividhnadā nityaṃ duṣṭā'tipāpinī

10.35

atha bhūmeruttuṃgaṃ bhuvanaphalambhi, tatra gajapṛṣṭhalakṣaṇam -
dakṣiṇe paścime caiva nairṛte vāyukoṇake
unnatā yadi bhaved bhūmiḥ gajapṛṣṭhā'bhidhīyate

10.36

tatra vāsaphala' māhagajapṛṣṭhe bhavedvāsaḥ sa lakṣmīvardhanonṛṇām
āyurvṛddhikaro nityaṃ jāyate nātra saṃśayaḥ

10.37

atha kūrmapṛṣṭhalakṣaṇaṃ tatraiva -
madhye tuccaṃ bhavedyatra nīcaṃ caiva caturdiśām
kūrmapṛṣṭhā bhaved bhūmiḥ tatra vāsaḥ suṣadaḥ

10.38

tatra vāsaphalam -
kūrmapṛṣṭhe bhavedvāse nityotsāhasukhapradaḥ
dhanadhānyaṃ bhavettasya niścitaṃ vipulaṃ sadāḥ

10.39

pūrvoktaṃ plavaṃ lakṣmīpradaṃ ca śubhaṃ bhavet
atha daityapṛṣṭhalakṣaṇam -
pūrvāgniśamanekoṇeṣṭha bhūmī yadyunnatirbhavet
paścime ca yadā nīcaṃ daityapṛṣṭhābhidhīyate

10.40

tatra vāsaphalam -
daityapṛṣṭhe bhavedvāso lakṣmīnāśayiti mandire
dhana-putra-paśūnāṃ ca hānineva na saṃśayaḥ

10.41

atha nāgapṛṣṭhalakṣaṇam -
pūrvapaścimayorddhaṃ dakṣiṇenottare uccatā
nāgapṛṣṭhaṃ vijānīyāt karturuccāṭanaṃ bhavet

10.42

tatra vāsaphalam -
nāgapṛṣṭhe yadā vāso mṛtyuśca na saṃśayaḥ
patnīhāniḥ putrahāniḥ śatruvṛddhiḥ pade pade

10.19-2

biḍālā mūṣakāḥ khelanto na ca parasparam
tatra sthāne mahī khātvā dravyaṃ nidheti niścayam
sarpāśca mūṣakāḥ śvetāḥ krīḍantaścānurūpataḥ
tatra sthāne mahīṃ khātvā dravyaṃ nidheti niścayam
yatra nā dṛśyate śalyaṃ dravyaṃ tatra tathocyate
tatra sthāne mahīṃ khātvā dravyaṃ nidheti niścayam
athāhicakralakṣaṇam -
aṣṭa pūrvāyatā rekhā bhinnāḥ pañca samudgate
paraidaṇḍāvṛtiḥ piṇḍastamūrddhā sūryasya ca
dvāramadhye kṛttikā ca śākhāgre'śvinīdvaye
candre dravyaṃ tathā sūrye śalyaṃ ceva vinirdiśet
ahikakrasya proktā sārobhūtyāṃ ca kevalī
aśvinyādi trikaṃ, caiva ārdrādi pañcakaṃ, tathā
pūrvāṣāḍhā catuṣkaṃ, carevatī cottarātrayam
śoṣitāni kiletāni viddhihi raśmimanti ca
candrarkṣe ca sthite sūrye candre sūryarkṣasaṃsthite
tatra śūnyaṃ bhavetsthānaṃ dravyaśalyavivarjitam
dravyaśalyavinā tyevaṃ śalyadravyaṃ vinirdiśet
candraḥ pūrvaṃ paraṃ bhānustatra śalyaṃ vinirdiśet
bhānuḥ pūrvaṃ paraṃ candrastatra dravyaṃ vinirdiśet
suvandanagranthasammatam -
gataghaṭi ṛkṣabhaktāḥ, gateṣṭataṃ0 ca roṣakam
ravibhāṃśabhuktakāla-roṣanakṣatralakṣakam

10.18-2

rikṣe jale proṣavatīha mandā syāddakṣiṇāvarttagatena saukhyam
karttavyamatraiva samīkṣyamāṇe khātaṃ gabhīraṃ pravidhāya toyaiḥ
pūrṇaṃ diśaśca pravikampya bhūyo vātaprasaṅgena karoti kampam

10.19-3

khāte jale proṣavatīha mandā syāddakṣiṇāvarttagatena saukhyam
rikte kṣayaṃ dravyavadhaṃ ca kuryāt pāṃsau janena saha karttuḥ

10.18-3

karttavyamatraiva samīkṣyamāṇe khātaṃ gabhīraṃ pravidhāya toyaiḥ
bhūmiparīkṣārthaṃ śalyoddhārādhyāyaḥ has page number 49 to its right!
Let's look at bhūmiparīkṣārthaṃ :
bhū - ma - i - pa - ra - ī - ka - - ṣa - ā - ra - - tha - ṃ
Line 2: bhāṣā - bhūmi kī...
bhāṣā - bhūmi kī pūjā...

10.21-2

bhūmiparīkṣārthaṃ śalyoddhārādhyāyaḥ 49

10.20

bhāṣā - bhūmi ko khudāī karate samaya...
...pūjana karake
Wait, where is पूजन करके ?
bha
ṣa
dravyaṃ ca khyātiṃ sukhāni caite syādādisukhadaṃ tatra vṛddhiḥ

10.20-2

dravyaṃ ca khyātiṃ sukhāni caite syādādisukhadaṃ tatra vṛddhiḥ

10.18-4

bhūmiparīkṣārthaṃ śalyoddhārādhyāyaḥ
Wait! Look at bhūmiparīkṣārthaṃ :

10.21-3

bhūmiparīkṣārthaṃ śalyoddhārādhyāyaḥ 49

10.18-5

And bhūmiparīkṣārthaṃ śalyoddhārādhyāyaḥ 49 is at:
karttavyamatraiva samīkṣyamāṇe khātaṃ gabhīraṃ pravidhāya toyaiḥ
pūrṇaṃ diśaśca pravikampya bhūyo vātaprasaṅgena karoti kampam

10.19-4

khāte jale śoṣavatīha mandā syāddakṣiṇāvarttagatena saukhyam
rikte kṣayaṃ dravyavadhaṃ ca kuryāt pāṃsau janena saha karttuḥ

10.20-3

khāte śilā vā marute hiraṇyaṃ tattaukṣṇakāṇi sampradiṣṭam
dravyaṃ ca khyātiṃ sukhāni caite syādādisukhadaṃ tatra vṛddhiḥ

10.21-4

nṛpottalikāḥ ṣoḍaśadhaikasadmā bhavanti cettatra vasanna karttā
tuṣāryāsthīni tathaiva bhasmaśalyāni sarvā maraṇapradāḥ syuḥ

10.22-2

vārttike duḥkhamathaikavipratī kapāya evāsti dadāti rogam
kāṣṭhe pradāhaṃ yadi romahastidhairyakapālaiḥ śṛgodbhavaiśca

10.21-5

lohena bharturmaraṇaṃ nipātya phalāvahaṃ vā'pi parokṣani prīṇaḥ
nṛpottalikāḥ ṣoḍaśadhaikasadmā bhavanti cettatra vasanna karttā
tuṣāryāsthīni tathaiva bhasmaśalyāni sarvā maraṇapradāḥ syuḥ

10.21-6

nṛpottalikāḥ or nṛputtalikāḥ ? nṛputtalikāḥ ! (human doll/effigy, nṛputtalikāḥ)
ṣoḍaśadhaikasadmā or ṣoḍaśakaikasadmā ?
bhavanti cettatra vasanna karttā
Wait, vasanna or vasenna ? vasenna !
tuṣāryāsthīni or tuṣāṅgāryāsthīni or tuṣāṅgāsthīni ?
Wait, tuṣāṅgārasthīni !
Let's look: ta , u , ṣa , ā , ṅa , , ga , ā , ra , sa , , tha , ī , na , i - tuṣāṅgārasthīni !
tathaiva bhasmaśalyāni sarvā maraṇapradāḥ syuḥ

10.3

vārttike duḥkhamathaikavipratī kapāya evāsti dadāti rogam
Is it vārttike duḥkhamathaikavipratī ?
va , ā , ra , , ta , , ta , i , ka , e - vārttike
da , u , ḥ , kha , ma , tha , ai ... ka , va , i , pa
Right side: 51, vāstuvalāvalī, diṅmānādhyāyaḥ, atha diṅ‌mānādhyāyaḥ tṛtīyaḥ

10.2

...
Left side: 50, vāstuvalāvalī, ...
Wait, look at page 50 at the top left (it's upside down? No, 50 is on the left, but oriented 90 degrees clockwise: "50", "वास्तुवलावली", "अथ दुष्टलक्षणप्रतीकारं स्वपितृमतेनोक्तमाह मण्डव्यः -").
"atha duṣṭalakṣaṇapratīkāraṃ svapitṛmatenoktamāha maṇḍavyaḥ -" runs vertically down-to-up or up-to-down?
Header: 50 vāstubalāvalī
Bottom of left page: "dvitīya adhyāya pūrṇa huā

10.3-2

"
Header: vāstubalāvalī diṅmānādhyāyaḥ 51
Title: atha diṅ‌mānādhyāyaḥ tṛtīyaḥ

10.23

Line 1: atha duṣṭalakṣaṇapratīkāraṃ svapitṛmatenoktamāha maṇḍavyaḥ -
Line 2: - vāstupaṃ gaṇanāñcaiva nāgānapi diśīśvarān
Line 3: santarpya balidānena karttā sadanamārabhet

10.24

Line 4: jalānaṃ prastatanaṃ ca puruṣānāmatāmapi vā
Line 5: śalyaṃ saṃśodhya coddhṛtya śalyaṃ sadanamārabhet

Linked texts (3)