Pramāṇa · Search · About · API

Vasturatnavali 8

Vāsturatnāvalī 8

Language
Sanskrit

Contents

8.2

spaṣṭārtha cakramdīrgha hasta & 135 & 125 & 115 & 105 & 95 \\
aṅgula & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 \\
vistāra hasta & 108 & 100 & 92 & 84 & 76 \\
evaṃ pañcarūpāṇi rājagṛhāṇyabhidhāya senāpatigṛhāṇāṃ māhaśarmāhaḥ (53, 5) -
ṣaḍbhiḥ ṣaḍbhīna̍ se̱nāpate̱rbhava̍naṃ catuḥṣaṣṭiḥ
pañcaikaṃ vistārāḥ ṣaḍbhāgasamāyutā dairghyam

8.1

taḥ upendroktaṃ grahavicāre kulasahitamāha (53, 4) -
uttamābhīdhikaṃ hastaśataṃ nṛpagṛhaṃ pṛthutvena| \\
aṣṭānenāḍhyaṃ pañca sapādāṃni dairyeṇa

8.3

atha saciva-rājamahiṣīgṛhapramāṇamāha (53, 6) -
ṣaḍ‌ṅgulīnairgaṇitā veśmāni pañca sacivasya
syādaṣṭāṃśe derghyaṃ tadvacce rājamahiṣīṇām

8.4

atha yuvarāja-yuvarājanikrāntasālamārka tatraiva (53, 7) -
ṣa‌ṅghriḥ ṣaḍbhirūne yuvarājanṛpavilohitāṃ'śotaiḥ
śreṣṭhāstā cā derghyaṃ pañca tadadhastadnujānām

8.5

atha sāmantarājaputrapradhānasacivakañcukyādīnāṃ gṛhamānamāha (53. 8) -
nṛpasavidhanivṛttyai sāmantapravara-rājaputraṣaṇṇām
nṛpayuvarājaviśeṣaiḥ kañcukidīnāṃ 'thavā pañca

8.6

atha devapurohitabhiṣajāṃ gṛhamānamāha (53. 10) -
catvāriṃśaddhīnaścaturaṃścaturbhistu pañca catvāriṃśatā
ṣaḍbhāgayuto deyaḥ 'devapurodho'thavaidyikaḥ

8.7

atha pralambadairdhyyādhikṛtānāṃ pañcagṛhāṇyāha (53. 9) -
adhyakṣadhikṛtānāṃ sarveṣāṃ kośapatigaṇānām
yuvarājamantrivare karmāntādhyakṣadūtānām

8.5-2

atha sāmantarājaputrapradhānasacivakañcukyādīnāṃ gṛhamānamāha (53. 8) -
nṛpasavidhanivṛttyai sāmantapravara-rājaputraṣaṇṇām
nṛpayuvarājaviśeṣaiḥ kañcukidīnāṃ 'thavā pañca

8.6-2

atha devapurohitabhiṣajāṃ gṛhamānamāha (53. 10) -
catvāriṃśaddhīnaścaturaṃścaturbhistu pañca catvāriṃśatā
ṣaḍbhāgayuto deyaḥ 'devapurodho'thavaidyikaḥ

8.7-2

atha pralambadairdhyyādhikṛtānāṃ pañcagṛhāṇyāha (53. 9) -
adhyakṣadhikṛtānāṃ sarveṣāṃ kośapatigaṇānām
yuvarājamantrivare karmāntādhyakṣadūtānām

8.8

eteṣāṃ gṛhāṇāṃ mukhyaruciraviśeṣamāhavividhaṃ (53, 17) -
vāstuni yo vistāraḥ sa eva mukhyocchritaḥ pṛthakceha
śālākeṣu gṛheṣvapi vistārād dviguṇite dairghyam

8.11

atha kośabhavanasya pramāṇaṃ rājabhavanasya ca gṛhapramāṇamāha (53, 14) -
nṛpasenāpatitadgṛhayorantareṇa kośasaṃsthitāvane
senāpativadgṛhakāryamatha vā kāryam kośavacca rājñaḥ

8.11-2

atha pāraśavādīnāṃ gṛhamānamāha (53, 15) -
atha pāraśavādīnāṃ tu svamānasaṃyogadalasamaṃ bhavanam
hīnādhike svamānāddvayahaṃkare vāstu sarvathāe

8.52

pāraśavādīnāṃ gṛha saṅkhyā cakrampaśūnāmaupaśamitaṃ dhānyāyudhabahirgatānāñca
necchanti śāstravaktā hastonamadhikañca paratantraḥ

8.6-3

iti jīvanāthaśāṅkaradevaviracitā vāstuttvāvalyāṃ nṛpādigṛhaparimāṇa
nirṇayādhyāyaḥ ṣaṣṭhaḥ

8.7-3

atha gṛhadvāranirṇayākhyā'dhyāyaḥ saptamaḥ

8.6-4

uttaradvāraphalam -
vadhabandhau ripuvṛddhiḥ sutadhanalābhaḥ samastaguṇasampat
putravatirvairaṃ sutena doṣāḥ striyāḥ kaiḍavyam

8.8-2

Running head: vāstumañjarī
Running head (right page): athāgṛhadvāranirṇayādhyāyaḥ
dakṣiṇadvāraphalam —
nindane bandhanaṃ bhītiḥ prabhāgidhṛ dhanāgamaḥ
yaśoglāniścairaudryaṃ vyathābhītiśca dakṣiṇe

8.9

tathā coktadvāraphalam —
śatruvṛddhimahadduḥkhaṃ hāniḥ sammalhaṇāgamaḥ
prāptirduḥkhaṃ śokavyathā cauttasyāṃ diśi kramāt

8.10

ato dvārasthāpane viśeṣamuktaṃ muhūrtamārttaṇḍe (6, 17) -
pūrvādī triṣaḍabdhiśūbhramalave dvāḥ savyato'ṅghridvaye
dairghyaṃ hyaṃśasamanvitañcalivalaṃke sarvatra siddhikṣadā

8.11-3

dairghye navadhāgalite'tha ravyād dvāre śubhaṃ prāk tricaturthabhāge
caturthaṣaṣṭhe diśi dakṣiṇāsyāṃ ṣaṣṭhāmbupe, pañcamake tathodak

8.12

atha dvāravedhe tatpātādyaṃśāhāha śaunakaḥ (bṛhatsaṃhitā 53, 74) -
mārgastambhodakakūpastambhabhramibhaiśca sammukhe dvāḥ
ucchrayād dviguṇitā tvaktavā bhūmiṃ na doṣāya

8.13

jīrṇagṛhakāṣṭhādisaṃcaye vyāsokti (catustriṃśattame 123) -
anyaveśmotthitaṃ dāru naivānyasmin prayojayet
naḥ tatra vasate karttā vaseccenna sa jīvati

8.14

nūtane nūtanaṃ kāṣṭhaṃ jīrṇe jīrṇaṃ praśasyate
jīrṇe na nūtanaṃ kāryaṃ na jīrṇaṃ nūtane gṛhe

8.15

iṣṭikā lohapāṣāṇamṛttikājīrṇamapraśastam
tṛṇaṃ cauraṃ budhaiḥ proktaṃ dāru nūtana gṛhasya vai

8.16

atha pratyekadvāraphalamāha śrīvyāsaḥ (53, 75-79) -
rathyāviddhaṃ dvāraṃ nāśāya kumāradoṣadaṃ taruṣā
paṅkadvāre śoko vyayo'mbubhiḥsvāminā prītaḥ

8.17

kucenasampatto bhavati vināśaśca devātaviddhe
stambhena bandhīnāṃ kulanāśo brāhmaṇopapīḍe

8.18

ummādaḥ svayamudghāṭite pihite'tha ca svayaṃ kulavināśaḥ
mārgaviddhe tṛṣṇayaṃ dasyubhya vyasane pīḍe

8.19

dvāre dvārasyāpi yataśca śivāya saṅkaṭe yacca
āyastaṃ kṣudradayaṃ kurute kulanāśanaṃ bhavati

8.20

pīḍākārantapīḍitantatavihitaṃ bhavedbhayāya
barhavihate pravāmī digbhānte dasyubhiḥ pīḍā

8.21

gṛhamadhye kṛtaṃ dvāraṃ dravyārthavināśanam
āvahate kalahaṃ śokaṃ nārīṇāṃ sampradūṣakam
śirasāmīti vaṃśāgraṃ nāsāmayaṃ ca sarvaśaḥ
vihāya vāmamugrasyaṃ ca hatāni viniveśayet
brahmasthāne na vidhyeta nāgadantasthalaṃ ca
mūlābhinirgatāśveha mānanāśastathaiva ca
dvāreṇa pihitiśceva vyathābhāryyāḥ kuyoṣitaḥ
svāmino maraṇaṃ tatra saṅkaḍe kṣena pārthiva
purarathyāvathyābhyām ye koṇeṣvāsteṣu nivasanto doṣāḥ
śūdracāṇḍālīyaiḥścaṇḍālajātiṣviva vivṛddhimayānti

8.21.p1

iti jīvanāthadaivajñaviracitā vāstunāmāvalyāṃ gṛhadvavanirṇayā'dhyāyaḥ

Linked texts (7)