<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Astronomy & Mathematics](https://indike.org/pramana/in.astro) › [Genethlialogy (natal astrology)](https://indike.org/pramana/in.astro.hora) › [Horoscope-casting manuals](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati) › [Keśava's Jātakapaddhati and the Nandigrāma–Kāśī school](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi) › [Jatakapaddhati Keshavi](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi) › 1

# Jatakapaddhati Keshavi 1

Jātakapaddhati Keśavī 1

- **Language:** Sanskrit

### [1.1](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1.1)

natvā vighnapaśāradācyutaśivabrahmārkamukhyagrahān  
kurve jātakapaddhatiṃ sphuṭatarāṃ horāvidāṃ prītaye  
yantraiḥ spaṣṭataro'tra janmasamayo vedyo'tha kheṭāḥ sphuṭā  
yatpakṣe hi ghaṭanta udgama ihāstarkṣaṃ saṣaḍbhaḥ sa ca

### [1.2](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1.2)

"miśreṣṭayoryadvivaraṃ dinādyaṃ gatisaṃguṇam  
ṣaṣṭyā bhaktaṃ lavādyaṃ syānmiśrādhikye phalaṃ tvṛṇam  
alpe grahe dhanaṃ kāryamevaṃ tātkālikā bhavet  
vakre tu viparītaṃ syādrāhuketvostathaiva hi ||"  
"nandā bhūpā grahā vedā rasā bāṇagajāḥ kramāt  
binā candraṃ dhruvāḥ proktāḥ sūryādīnāṃ nabhaḥ sadām  
śaśibāṇāṅgabhūtulyo vyavasthitaśako mataḥ  
vyavasthitaśakaṃ svīyācchakātsaṃśodhya yatnataḥ  
antaraṃ svadhruvairbhaktaṃ phalaṃ yadvikalātmakam  
tadvyavasthitamandocce yuktamiṣṭaṃ tu tadbhavet ||"  
"śodhayetsvasvamandoccāt svasvamadhyaṃ prayatnataḥ  
śeṣaṃ kendraṃ budhairjñeyaṃ tryadhikaṃ yadyadā bhavet  
ṣaḍbhāttaṃśādhayettattu ṣaḍbhādhikyaṃ yadā bhavet  
apāsya madhyaṃ nijaśīghratuṃgāccheṣaṃ bhavedrāśimukhaṃ svakendram  
ṣaḍbhādhikaṃ vīkṣya kujādikānāṃ saṃśoṣayed dvādaśarāśimadhye  
khatrighnaḥ kendrarāśiḥ syādbhujaḥ svīyalavānvitaḥ  
tadbhātpūrvavacchlaighyaṃ phalamādau prasādhayet  
tadardhaṃ svamṛṇaṃ kuryāt kendre meṣatulādige  
paragraho bhavedevaṃ mandoccāttaṃ viśodhayet  
śeṣaṃ dvitīyakendraṃ syāttato bāhuśca pūrvavat  
tadbhātpūrvavanmāndaṃ phalaṃ jñātvā tu tadgrahe  
madhyākhye svamṛṇaṃ kuryāt samastaṃ dvimaho bhavet  
dvigrahaṃ śodhayecchīghrāccheṣaṃ kendraṃ tṛtīyakam  
kendrādbāhustataḥ śaighyaṃ punaḥ saṃsādhayetphalam  
samastaṃ svamṛṇaṃ kuryāt dvigrahe tatphalaṃ kramāt  
kendre meṣatulāṣaṭake bhavedevaṃ sphuṭo grahaḥ  
evaṃ kujādipañcānāmuditaṃ spaṣṭasādhanam ||”  
atha kujādikānāṃ gatispaṣṭīkaraṇam | tatra tāvanmadhyamāgatistu  
prathamacakre draṣṭavyā | gatisphuṭīkaraṇapadyam-makarandaprakāśe“madhyāṃ gatiṃ mandaphalāntareṇa hatvā haredambarasairrihāptam  
madhye svakendre kilarāśipaṭake karkānmṛgānmadhyagatau dhanarṇam  
mandasphuṭā sā ca tayonitā syācchīghrā gatiḥ kendragatirgrahāṇām  
hatvā'tha tāṃ śīghraphalāntareṇa ṣaṣṭyā bhajedāptaphalaṃ dhanarṇam  
mandasphuṭāyāṃ nijaśīghrakendre mṛgādikarkādigate dvitīye  
bhavettadā bhūmijapūrvakānāṃ gatiḥ sphuṭā saiva nabhaścarāṇām ||”  
athāyanāṃśānayanapadyam -  
“śākamekākṣivedonaṃ dviḥkṛtvā daśabhirharet  
labdhaṃ hīnañca tatraiva ṣaṣṭyāptā ayanāṃśakāḥ  
lavīkṛto'rkastriguṇo nakhāptāstanmittābhirvikalābhirāḍhyaḥ  
\[a\]tha lagnamānayanapadyam nīlakaṇṭhyām—  
tātkāle sāyanārkasya bhuktabhogyāṃśasaṃguṇāt  
svodayāt khāgniruhlabdhaṃ bhuktaṃ bhogyaṃ ravestyajet  
iṣṭanāḍīpalebhyaśca gatagamyānnijodayān  
śeṣaṃ khatryāhataṃ bhaktamaśuddhena lavādikam  
aśuddhaśuddhabhe hīnayuk tanuvyeyanāṃśakam  
rātreḥ śeṣamitaṃ yutaṃ dinadalenāhno gataṃ śeṣarka  
viśleṣyaṃ khalu pūrvapaścima nataṃ triṃśaccyutaṃ connatam  
yatpūrvonnataṣaḍbhayuktakhitaḥ paścānnatādityato  
yallaṅkodayakaiśca lagnabhiva tanmādhyaṃ saṣaḍbhaṃ sukham

### [1.3](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1.3)

atha daśamalagnasādhanamtatra kriyālāghavārthaṃ unnataghaṭīṣaḍbhayuktaravitaḥ bhuktaprakāreṇodāathāvaśiṣṭabhāvasandhyānayanaṃ tatphalaṃ cāha -  
tryaṃśo vyastakhamasya bhūyamahatò yojyastanau dvighnuto  
bandhau te'pi ca sāṅgabhāstanumukhāḥ sandhirdviyogo'rdhitaḥ  
śūnyaṃ sandhiṣu bhāvage'khilaphalaṃ syādbhāvasandhyantareṇāptaṃ sandhikhagāntaraṃ kṣayacayaṃ bhāvādhike'lpe khage

### [1.4](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1.4)

atha dṛṣṭisādhanamāha—  
khaikāgnidvikhavedarāmayamabhūkhāśrāmekādime  
draṣṭrā varjitadṛśya kasya guruṇā cedaṣṭavede kṛtāḥ  
mandenāṅkayame'sṛjā nagaguṇe'ṅkā bhādijāḥ saṃskṛtā  
bhāgannakṣayavṛddhikhānalalavenābdhyuddhṛtā dṛg bhavet

### [1.5](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1.5)

atha grahāṇāmuccabalaṃ saptavargajabalaṃ cāhanīcono bhagaṇāccyutaḥ ṣaḍadhikaścetṣaḍdṛdauccaṃ balaṃ  
svarkṣe'rdhaṃ samame'ṣṭamastricaraṇā mūlatrikoṇe balam  
mitrarkṣe'ṅghriradhīṣṭame traya imāṃśā vairibhe'ṣṭyaṃśako  
dantāṃśo'dhyaribhe gṛhādipavaśātkheṭasya saptaikyajam

### [1.6](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1.6)

atha yugmāyugmarāśinavāṃśabalaṃ kendrādibalaṃ cāha—  
śukrendū samabhāṃśake hi viṣame'nye dadyuraṅghriṃ balaṃ  
kendrāyeṣu ca rūpakārdhacaraṇān yacchanti kheṭāḥ kramāt  
strīkheṭau carame narāḥ prathamake klībau ca madhye tathā  
dreṣkāṇe vitaranti pādamuditaṃ syāt sthānavīryaṃ tvidam

### [1.7](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1.7)

atha digbala-kālabale āha—  
mandālagnaminātkujācca hibukaṃ śodhyaṃ vidhorbhārgavāt  
madhyaṃ jñād guruto'stamatra rasabhātpṛṣṭaṃ tyajeccakrataḥ  
digvīryaṃ rasahṛtvatho samayajaṃ rūpaṃ sadā syādvidastriṃśadbhaktanatonnate śaśikujārkīṇāṃ pareṣāṃ bale

### [1.8](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1.8)

atha pakṣabalaṃ tryaṃśabalaṃ varṣeśādibalañcāhaśukle'ntye tithihṛdgataiṣyatithayo vīryaṃ satāṃ bhūrcyutaṃ  
pāpānāṃ dviguṇaṃ vidhoridamathāhnastryaṃśakeṣu kramāt  
saumyārkārkabhuvāṃ niśaḥ śaśisitārāṇāṃ ca rūpaṃ sadejyasyāthāṅghricayādvalī kila samāmāsadyahorośvaraḥ

### [1.9](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1.9)

athāyanabalamāhasadā krāntibhāgairyutā jñasya siddhāḥ  
śanīndvoryutonāḥ kramādyāmyasaumyaiḥ  
vilomaṃ pareṣāṃ gajāmbhodhibhaktā  
bhavedāyacaṃ vīryamarkasya dṛghnam

### [1.10](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1.10)

atha ceṣṭābalaṃ naisargikabalaṃ cāhamadhyaspaṣṭayuterdalonitacalaṃ ceṣṭākhyakendraṃ kujāt  
syāccettadbhagaṇāccyutaṃ ṣaḍadhikaṃ ṣaḍhucca ceṣṭābalam  
syādekottararūpamadrivihṛtaṃ naisargikaṃ syādvalam  
mandārajñasurejyaśukraśaśabhṛttīkṣṇadyutīnāṃ kramāt

### [1.11](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1.11)

atha yuddhādibalamāhayuddhe bāṇaviyogahṛtakhacarayorvīryaikayorantaraṃ  
svaṃ saumyasthakhage kṣayaṃ ca yamadiksaṃsthasya kuryādvale  
saddṛṣṭyaṅghripugugrahaṅghricaraṇonaṃ kheṭavīryaṃ bhavet  
atha bhāvānāṃ trividhabalamāhabhāvānāṃ balamīśajaṃ ca nṛcatuṣpādākhyakīṭāmbujāḥ

### [1.12](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1.12)

jāyāmbavādyakhamonitāḥ khalu tato digvīryavatsadyutaṃ  
saddṛṣṭyaṃghriguyugrahaṣṭricaraṇonaṃ jñejyadṛgyuk punaḥ  
atha kaṣṭeṣṭasādhanārthaṃ candrārkayośceṣṭābalamāha  
vyarkendustribhayuktasāyanaraviśceṣṭākhyakendre tayorgīkaṣṭeṣṭavidhau bale kuru tataḥ prāgvanna vīryāya te

### [1.13](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1.13)

ye ceṣṭoccabale rasairvihate saika nija raśmayaśceṣṭātuṅgabalāhateḥ padamiheṣṭaṃ syādvalonaikayoḥ  
ghātānmūlamidaṃ hi kaṣṭamatha tadrūpaṃ daśāyāḥ phalaṃ  
vīryaṃ dṛk pṛthagiṣṭakaṣṭaguṇite dve ceṣṭakaṣṭāhvaye

### [1.14](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1.14)

svocce rūpaṃ trikoṇe caraṇavirahitaṃ svakṣage'rdhaṃ trayoṣṭāṃśāścādhīṣṭakṣaṃ iṣṭarkṣayuji ca caraṇaḥ syātsamarkṣe'ṣṭamāṃśaḥ  
bhūpāṃśo vairigehe'pyaribhayuji radāṃśaśca nīce khamīśādiṣṭaṃ gehe tadaunaikamasadatha dalaṃ ṣaṭsu kārye tadaikye

### [1.15](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1.15)

paṃktyoḥ saptasukoṣṭhayoḥ prathamayoriṣṭāsadekye kṛtāse  
sthāpye bhadalādiṣaṭsu ca tadardhe vargapānāṃ pṛthak  
kṛtvoktyā sadasadyutī nijanije tannighna iṣṭāśubhe  
varge'tatsthakhagaujasoḥ sadasatorghātātpadaghne sphuṭe

### [1.16](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1.16)

kakandrijyayutodaye budhasitau kendre tryarīśetarairāyurvidbhiducāmitaṃ hi yogajamihānyatrocyate'thonmitam  
tryalpāścet kiraṇāḥ sarūpakiraṇāṅghriścetrayordhvā vibhūgo'rdhaṃ caiṣṭikatuṅgasambhavaguṇau taddhātamūlaṃ sphuṭaḥ

## Linked texts (3)

- [Bṛhatkeśavī](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.brhatkesavi.1.1) — Keśavārka, Sanskrit
- [Keśavī laghvī](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.kesavilaghvi.1.1) — Keśavārka, Sanskrit
- [Jātakapaddhati (Keśavārka)](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhati-kesavarka.1.1) — Keśavārka, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.1) · Pramāṇa
