Jatakapaddhati Keshavi 2
Jātakapaddhati Keśavī 2
- Language
- Sanskrit
2.1
oṃ athātra prasaṅgād grahāṇāṃ saptavargajaguṇakacakraṃ śrīpatiprakāreṇa likhitamudāharaṇakartrā tadānayanaprakārastu"vargottame svabhavane svanavāṃśake ca svaḍhyaṃśake ca guṇako dvitayaṃ niruktaḥ
adhyardharūpamadhimitragṛhe suhṛdbhe sañtryaṃśakaṃ samagṛhe khalu rūpameva
2.2
tryaṃśonitaṃ ripugṛhedhyaribhe dalaṃ syādebhyo guṇo bhavati yaḥ khalu kaścidekaḥ
vedoddhṛtaḥ sa bhaguṇo gaṇakainirukto horādivargaguṇakastu bhavettadardham
2.1-2
'
"nagāṃśakā rudramitā abhīṣṭarāśau suhṛddvebhani mūrchanāṃśāḥ
navāśvino rūpamudāsara|śau kudvayaṃyakā viśvāmaṃtā dviṣadbhe
2.2-2
trayo nagāṃśā hyadhiśatrurāśāvete bhasaṃjñā nijarāśivarjam
vargottamātmīyanavāṃśadṛkksthite grahe tu dvitayaṃ guṇaḥ syāt"
2.1-3
atha grahāṇāṃ saptavargajānantarata 'kacakrānayanārthantu"grahādike vargagaṇe svakīye dviko guṇastryaṃśavivarjitaḥ saḥ
adhottame mitragṛhe navāṃśā viśve ca rūpaṃ ca samasya gehe
2.17
athāśrayaguṇakamāha -
yaḥ svādhīṣṭasuhṛtsamāryadhiriporvarge dhṛtiśceṣvilāviśvāṅkeṣuguṇā gṛhe dviguṇitā yogaḥ kramāttaṃ haret
tadbhe ṣaḍvasugau'śumaddhṛtijinaiḥ ṣaḍnaiśca vargottamasvāṃśatryaṃśagate sadā rasaguṇaiḥ syādāśrayākhyo guṇaḥ
2.18
athāśrayaguṇake saṃskāraviśeṣaṃ, karmmayogyaguṇakamaṃśāyurdāyopayogino
dāyāṃśāṃścāha -
cedvargottamapūrvago'dhyarisuhṛdve tadgṛhāṅkāt triṣaḍlabdhyono yugarīṣṭabhe'bdhinavakāptyā sve same kevalaḥ
kāryastvāśrayakaḥ sa tatsphuṭahatermūlaṃ sa yogyo guṇaḥ
kheṭānāṃ ca tanorlavāḥ khayugahṛccheṣā ihāṃśāyuṣaḥ
2.22
atha lagne pāpagrahe hānimāhadāyāṃśā dyusadāṃ pṛthak tanulavādighnāḥ khaṣaṭtryuddhṛtā
āpadyonāstanuge khale ca yadi sadddaṣṭe'rdhayāthāpare
nighnyonnodayabhāvajena tanugograu ceddbaliṣṭhasya tatsāmye puṣṭaphalena neti tanupe'sminnauṃśaje'sau kriyā
2.23
atha piṇḍanisargajīvaśarmāyurvarṣadyānayanamāhago'bjāstattvatithiprabhākaratithikhargā nakhāḥ paiṇḍaje
naisarge nakhabhūhnigoṣṭatinakhāḥ pañcāśadarkād guṇāḥ
dāyāṃśāḥ svaguṇairhatā hi bhagaṇāṃśāptāḥ samādyāyuṣī
svargāptāśca samādi jaivamibhahṛtsvāṃśairdhaṭīṣvanvitam
2.24
atha siddheṣu piṇḍāditriṣu lagnāyurānayanamāhasyālliptāḥ khanakhoddhṛtā vibhatanorvarṣādi paiṇḍatrike
lagnāyurnikhilaistadaṃśakasamaṃ kaiścidbhutulyaṃ smṛtam
yasyeśo'dhibalastadeva hi paraistenāḍhyamanyairyadaṃśāyurvattatha cāṃśutulyamakhiloktaṃ grāhyamevādimam
2.25
atha caturṇāmāryuṣāṃ katamaṃ kadā grāhyamityāha—
aṃśāyuśca tanāvine'dhikabale paiṇḍaṃ nisargaṃ vidhau
syāccettulyabalaṃ dvayoryutidalaṃ tajjāyuṣoścet trayaḥ
tryāyuṃṣi tribalairnihatya ca yutirvīryaikyahṛdvā trijrāyuryutyāstrilavo'tha jaivamuditaṃ ceddhīnavīryāstrayaḥ
2.26
atha hīnabalatvādilakṣaṇaṃ tathāṃśāyuṣo bahusaṃmatatvaṃ tathā keṣāmidamāyurghaṭata ityāha—
tryalpe hīnabalo balī ṣaḍadhike vīrye grahaścodayo
bhinnaṃ svasvamate smṛtāyuriti yatprājñairvyavasthāpitam
aṃśāyurbahusammataṃ bhavati yatsatyaṃ ca satyoditaṃ
syāddharmiṣṭhasuśīlapathyasubhujāṃ na syādidaṃ pāpinām
2.27
atha śiṣyasandehanirākaraṇārthamāhahāniryastamite'ribhe'pyanumatāṃ'śotye'lpabuddhyā na tad
yasmāccaiṣṭika āśraye'sti nikhilaiḥ piṇḍādiṣūktā tataḥ
āyuḥ sauramidaṃ yato'bdagaṇanā saurāttataḥ sūribhiḥ
proktaṃ satyamasadyadalpakathitaṃ nākṣatrakaṃ sāvanam
2.28
atha prāṇināṃ paramāḥ purassaraṃ manuṣyetarāryānayanamāhapañcāhaṃ nakhabhūsamā nṛkariṇāṃ vyāghrādyajādernṛpā
gokālyośca jināstathoṣṭrakharayostattvāni sūryāḥ śunām
aśvāyuḥ paramaṃ radā nṛvadihānīyāyureṣām parāyurnighnaṃ nṛparāyaItemuṣā ca vihṛtaṃ teṣāṃ sphuṭāpurbhavet
Linked texts (5)
- Keśavī laghvī — Keśavārka, Sanskrit
- Bṛhatkeśavī — Keśavārka, Sanskrit
- Jātakapaddhati (Keśavārka) — Keśavārka, Sanskrit
- Śrīpatipaddhati (Jātakapaddhati) — Śrīpati, Sanskrit
- Śrīpatīya — Sanskrit