Jatakasaradipa 74.2
Jātakasāradīpa 74.2
- Language
- Sanskrit
74.2.1
tatrāyustrividhaṃ niyataṃ, aniyataṃ, yogajaṃ ce'ti
karkīndrojyetyādinā aniyataṃ prāguktaṃ
ariṣṭādi ta(ca) ṣo(yo)gajaṃ
niyataṃ gaṇitāgataṃ paddhatāvuktaṃ .
tatrāpi [ga]ṇitāgatamapi caturvidhaṃ
aṃśāyuḥ || piṇḍāyuḥ || naisargikamāyuḥ || jīvaśarmoktamiti
guruśukreṣu vyayabhāvamadhyagateṣu ardha, ekādaśabhāvamadhyagateṣu pādonaṃ, daśamabhāvamadhyagateṣu
ṣaṣṭhabhāgonaṃ, navamabhāvamadhyagateṣu aṣṭamabhāgonaṃ, aṣṭamabhāvamadhyagateṣu daśamabhāgonaṃ,
saptamabhāvabhogyabhāgagateṣu dvādaśabhāgonaṃ tattadgrahasaṃbandhyāyuḥ śuddhaṃ bhavati | pūrvoktadvādaśādiṣu dṛśyabhāveṣu ekaikarāśau anekagrahasadbhāve tayormadhye balavata ekasyaiva
grahasyoktarītyā dṛśyārdhaharaṇaṃ kāryam | na tu tadrāśigatānāṃ sarveṣāmapi grahāṇāmiti
jñeyam | evaṃ nīcārdhaharaṇaṃ śatrukṣetraharaṇaṃ, mūḍhaharaṇaṃ, dṛśyārdhaharaṇaṃ cetyetāni
catvāryāyuḥkṣayakarāṇi haraṇānyuktāni | atha āyurvṛddhikarā guṇā ucyante | ye
grahāḥ svoccagatā vā vakragatā vā santi teṣāṃ pūrvānītamāyuḥ triguṇaṃ kāryam | ye ca
vargottame vā svanavāṃśe vā svagṛhe vā svadrekkāṇe vā santi teṣāṃ pūrvānītamāyuḥ dviguṇaṃ
kāryam | atrāyaṃ viśeṣaḥ—ekasya grahasya svoccasthitivakratādyāyurvardhakabahuguṇayoge
teṣu guṇeṣu śreṣṭhasyaikasya guṇasya saṃbandhinā guṇakenaikenaiva tadīyamāyurguṇanīyam | na tu
sarvaguṇasaṃbandhibhirguṇakaiḥ | yathā—kujo makare prathamanavāṃśake vakragataścet tadā tasya
vargottamāṃśagatatvena dviguṇatā, vakratvena punastriguṇatā, svoccagatatvena punastriguṇatā ca
74.2.2
na kāryā | kiṃ tu ekavārameva sarvādhikā triguṇatā kāryā | evaṃ haraṇabharaṇa| dinā
siddhamaṃśāyuḥ lagnasya sūryacandrābhyāmadhikabalavattve sādhyam | sūryasya lagnacandrābhyāma
dhikabalavattve piṇḍāyuḥ sādhanīyam | tathā hi—sūryādīnāṃ uccagatānāṃ krameṇa 19, 25,
15, 12, 15, 21, 20, paramāyurvatsarāḥ | eteṣāṃ aṃśāyurdāyasādhanarītyā
nīcārdhaharaṇaṃ śatrukṣetraharaṇaṃ mūḍhaharaṇaṃ dṛśyārdhaharaṇaṃ ca kāryam | nīcārdhaharaṇe tu—
grahebhyaḥ svasvoccadhruvaṃ viśodhya pūrvoktavatsādhitābhiḥ kalābhiḥ etān tattadgrahaparamāyurvatsarāt saṃguṇya bhacakrakalābhirvibhajet | labdhaṃ nīcārdhaharaṇaśuddhaṃ tattadgrahasaṃbandhyāyurbhavati | evaṃ haraṇacatuṣṭayaṃ vidhāyāsmin piṇḍāyuṣi lagnasya krūragrahayutatve
krūrodayaharaṇasaṃjñaṃ ekaṃ haraṇaṃ adhikaṃ kartavyam | tathā hi- lagnarāśisaṃbandhinībhilagnagatakalābhiḥ pratyekaṃ saptagrahāṇāṃ lagnasya ca pūrvānītamāyuḥ saṃguṇya bhacakrakalābhirvibhajet | labdhaṃ tattadgrahāyuṣaḥ lagnāyuṣaśca śodhyam | śiṣṭaṃ śuddhamāyurbhavati | idaṃ
ca lagnasya pāpagrahayutatve kāryam | tasya lagnagatasya pāpasya śubhadṛṣṭatve pūrvavat
sādhitaṃ phalaṃ ardhīkṛtya śodhayet | idaṃ krūrodayahagṇaṃ aṃśāyurdāye na kartavyam | atra
piṇḍāyuṣi svoccasthityādinimittā dviguṇatā triguṇatā vā na kartavyā | atra
piṇḍāyurdāye lagnāyurdāyasādhane matadvayam | tathā hi-lagnasya gatarāśīn parityajya
lagnarāśisaṃbandhinīrgatakalāḥ dvikṛtvā vibhajet | labdhā vatsarāḥ | viṣṭakalāstribhiḥ
saṃguṇya pañcāśatā vibhajet | labdhā māsāḥ | śeṣaṃ tribhiḥ saṃguṇya pañcabhirvibhajet
74.2.3
labdhā divasāḥ | śeṣaṃ dvādaśabhiḥ saṃguṇya labdhā nāḍyaḥ | ayaṃ prathamaḥ kramaḥ lagnanavāṃśasya prābalye jñeyaḥ | atha lagnasya prābalye dvitīyaḥ kramo nirūpyate | tathā
hi-aṃśāyurdāye lagnasya baḷavattve lagne kṣepakatayoktā vatsarāḥ grahabhuktarāśisamāḥ
dvitīyakrame lagnāyuḥ | evaṃ piṇḍāyuḥ | atha candrasya ravilagnābhyāmadhikabalavattve
naisargikā yurdāyaḥ | tathā hi-janmadinādāramya prathamavarṣasamāptiparyantaṃ candradaśā
tataḥ paraṃ tṛtīyavatsarasamāptiparyantaṃ kujadaśā | tataḥ paraṃ dvādaśavarṣasamāptiparyantaṃ
budhadaśā | tataḥ paraṃ dvātriṃśadvatsarasamāptiparyantaṃ śukradaśā | tataḥ paraṃ pañcāśadvatsarasamāptiparyantaṃ gurudaśā | tataḥ paraṃ saptatitamavarṣasamāptiparyataṃ ravidaśā | tataḥ paraṃ
viṃśatyadhikaśatatamavatsaraparyantaṃ śanidaśā | tadanantaraṃ jīvati cet lagnadaśā yāvajjīvanaṃ
bhavati | sā ca sarvadā śubhaiveti kecit yavanāḥ vadanti | anye ca lagnasya
prābalye aṃśāyurdāyarītyā vā piṇḍāyurdāyarītyā vā ānītā lagnadaśā prathamatau
bhavati | tataḥ paraṃ candrādīnāṃ pūrvoktavatsarā āyurdāyaḥ iti vadanti | asminnāyurdāye gaṇanaprayāso nāsti | sarveṣāmapīme vatsarāḥ sthirā eva | ayaṃ naisargikā yurdāyaḥ
lagnasūryābhyāṃ candrasyādhikabalavattve tattaddaśākāle tattadgrahoktaphalaprado bhavati | evaṃ
lagnasya adhikabalavatvena aṃśāyurdāyasaṃbhave, sūryasyādhikabalavatvena piṇḍāyurdāyasaṃbhave
74.2.4
ca tattadāyurdāyakramasiddhasūryādidaśākāle tattadgrahasaṃbandhinisargadaśākālayoege tattadgrahadaśā puṣṭaphaladā bhavatīti jñeyam | ayaṃ naisargikāyurdāyaḥ | atha lagnacandrasūryāṇāṃ
trayāṇāmapi durbalatve jīvaśarmāyuḥ | tathā hi—sūryādīnāṃ saptagrahāṇāṃ pratyekaṃ 17
vatsarāḥ 1 māsaḥ 22 1/7 divasāḥ paramāyuḥ | anena piṇḍāyudāyasādhanavat
salagnānāṃ saptagrahāṇāmāyuḥ sādhanīyam | atrāpi nisargadaśayā sāmye pūrvavat
puṣṭaphalatvaṃ jñeyam | iti jīvaśarmāyuḥ | lagnacandrasūryāṇāṃ trayāṇāṃ balasāmye aṃśāyurdāyapiṇḍāyurdāyanaisargikāyurdāyarītyā siddhānāṃ tattadgrahāyuṣāṃ yogaḥ tribhirbhājyaḥ | labdhaṃ
tattadgrahāyuḥ| teṣāṃ lagnādīnāṃ madhye dvayorbalavatve tattatsaṃbandhyāyurrdāyadvayasiddhānāṃ
vatsarāṇāṃ yogaḥ dvābhyāṃ bhājyaḥ | labdhaṃ tattadgrahāyuḥ | evaṃ caturvidhāyurdāyasādhanakramo varṇitaḥ | atrodāharaṇam—lagnam 11-29-59 ravi 0-10 candraḥ 1-3,
kujaḥ 9-28 budhaḥ 1-0-25, guruḥ 3-5 śukraḥ 11-27 śaniḥ 6-20 eteṣu
rāśyādiṣu gateṣu salagreṣu graheṣu prathamaṃ aṃśāyuḥ sādhyate | lagnam 11-29-59 tasya
rāśayaḥ 11 triṃśadguṇitāḥ 330 gatabhāgaiḥ 29 yutāḥ 359 ṣaṣṭiguṇitāḥ 21540
gatakalābhiḥ 59 yutāḥ 21599 meṣādito lagnagatakalāḥ | etāḥ 2400 bhaktāścet
labdhiḥ 8 | etāḥ tyaktāḥ | śeṣaṃ 2399 | etāḥ āyuṣakalāḥ 200 bhaktāścet
labdhāḥ 11 vatsarāḥ | śeṣaḥ 199 triguṇitaḥ 597 pañcāśadbhaktaścet labdhāḥ 11
māsāḥ | śeṣaḥ 47 triguṇitaḥ 141 pañcabhaktaścet labdhāni 28 dināni | śeṣaḥ
1 dvādaśaguṇitaścet labdhāḥ 10 ghaṭikāḥ | evaṃ labdhaṃ 11-11-28-12 vatsarādi
74.2.5
lagnāyuḥ | lagnasya adhikabalavatvena punarapi tatra lagnagatarāśisamaḥ kṣepakaḥ sādhyate
lagnarāśikarmīnaḥ | tatra gatabhāgāḥ 29 ṣaṣṭihatāḥ 1740 gatakalābhiḥ 59 yutāḥ
1799 svarāśisaṃbaṃdhinyo lagnagatakalāḥ | etāḥ sārdhaśatamaktāścet labdhāḥ 12
gatamāsāḥ | -śeṣaḥ 149 pañcabhakto gatadināni 29 | śeṣaḥ 4 dvādaśaguṇito 48.
gataghaṭikāḥ | etanmāsādikamāyuḥ gatarāśimitaiḥ 11 vatsarairyutaṃ cet jātaḥ kṣepakaḥ
11-11-29-48 varṣāḥ | ayaṃ pūrvasādhite 11-11-28-12 yutaścet jātaṃ
śuddhaṃ varṣādikaṃ lamāyuḥ 23-11-28 | idaṃ aṃśādyuṣi | piṇḍāyudaye ca lagnalagranavāṃśayormadhye lagnasya balādhikye pūrvasādhitaḥ 11-11-29-48 ayaṃ kṣepaka eva labhāyuḥ
aṃśakasya balādhikye tu-lagnarāśisaṃbaṃdhinyo lagnagatakalāḥ - 1799 dviśatomaktāścet
labdhāḥ 8 vatsarāḥ | śeṣaḥ 129 triguṇitaḥ 537 paṃcāśadbhaktaścet labdhāḥ 11
gatamāsāḥ | śeṣaḥ 47 triguṇitaḥ 141 pañcabhaktaścet labdhāni 28 gatadināni
śeṣaḥ 1 dvādaśaguṇitaścet labdhāḥ 12. gataghaṭikāḥ | evaṃ 8-11-28-12 vāsarādi
labhāyuḥ | atha aṃśāyurdāye pūrvavatsādhitāḥ ravyāyurvatsarāḥ 3 rakheruccagatatvena triguṇitāḥ
9 ravyāyurvatsarāḥ | atra jātake sarveṣāmapi grahāṇāṃ nīce, śatrugṛhe cābhāvena
astamanābhāvena ca tannimittaṃ haraṇatrayaṃ nāsti | kujaśanyoḥ dṛśyārdhagatatvena
dṛśyārdhaharaṇaṃ tayoḥ paraṃ vartate | nānyeṣāṃ | budhamitrāṇāmuccagatatvena tadīyānāmāyuṣāṃ
triguṇatā ca vartate | budhasya yathāgatamevāyuḥ | evaṃ ca pūrvavat siddhaṃ 5-4-24
kujāyuḥ triguṇitaṃ 16-2-12 ekādaśagatatvena arddhitaṃ 8-1-6 varṣādi kujāyuḥ
74.2.6
evaṃ ca siddhaṃ lagnādīnāṃ aṃśāyuḥ likhyate | lagnasya 23-11-28, raveḥ 9, candrasya
29-7-12, kujasya 8-1-6, budhasya 9-1-15, guroḥ 13-6-0, śukrasya 33-3-18
śaneḥ 28-9-18 | sarvāyuryogaḥ 155-5-7 | aṃśāyurdāye nīcakṣetramitrakṣetragatānāṃ
nīcārdhaharaṇaṃ nāstīti matamāśrityedamāyuḥ sādhitam | tatsatve ca budhasya
āyuṣi nīcārdhaharaṇaṃ kāryam | tadidam-budhasya uccadhruvaḥ 5-15 budhāt
1-0-25 śodhitaḥ 7-15-25 kalīkṛtaḥ 13525 pūrvalabdhena
9-1-15 guṇitaḥ 123415-7.15 bhacakrakalābhiḥ (21600) bhaktaścet labdhaṃ
5.8.16-55 18 vatsararādikaṃ budhāyuḥ | etanmatarītyā siddhaḥ pūrṇāyuryogaḥ 152-0.8caturvidhāyudāmasvīkāravyavasthā
eṣāṃ prājñairācāryairvyavasthā kṛtā
aṃśodbhavaṃ lagnabalātprasādhyaṃ
āyuśca piṇḍodbhavamarkavīryāt
naisargikaṃ candramaso baleneti
Linked texts (2)
- Śrīpatipaddhati (Jātakapaddhati) — Śrīpati, Sanskrit
- Śrīpatīya — Sanskrit