Manushyajataka 11
Manuṣyajātaka 11
- Language
- Sanskrit
11.1
atha doṣādhikāraḥ
bhūrdhve khe vā krūritā ye ca dagdhāstebhyo doṣaḥ
syātsphuṭo bhūmyadho'nyaḥ || sūryendubhyāṃ ceti
pāpānusārādvyaktāvyaktau dakṣavāmāṃdoṣau
11.2
bhaumajñābhyāṃ pittajihvārujaśca śukre nāsāvyādhirukto gudārttiḥ || maṃdejyābhyāṃ coparisye śravorugvādhaḥsthe syātplīharugdhātvasāmyāt
11.3
keṣāṃcinmate tu
mūrddhau caṃdre krūrite naktamakṣṇordakṣasyārttirbhāskare cāparasya || meṣe ceṃdau saumyadṛgyogavarjye lagne ṣaṣṭheśo'nṛjau ruk śubhaiśca
11.4
ekādarśābhyāṃ vidhau kroḍayukte taulisthe vārokṣite'nījyadṛṣṭyā || lagne ceṃdau pāpayuktetthaśāle dīrgho rogo'kṣṇoḥ svagāste ca
pāpe
11.5
ṣaṣṭhādhīśo vakritarkṣa'kṣirogo lagne cāsminmaṃdadṛṣṭe kaphātmā || bhaume jīve bhārgave jñe
sacaṃdre tāpācchophātkāmataḥ śāstrato vā
11.6
lagnādityābjatraye krūramadhye lagneśe'rke
krūrite codayero || ṣaṣṭhe krūre lagnage tadgateḥ
bhaume ṣaṣṭheśe vakrite'sminvidhūrdhvam
11.7
caṃdrādityau vikrame kendragau vā
bhaume keṃndre neṃdusaumyarkṣage vā
krūrairdṛṣṭe raṃdhraṣaṣṭhāṃtyagāḥ syuḥ
saumyāḥ sūrye'ste yamarkṣe tadāṃdhaḥ
11.8
caṃdre sūrye cāṃdhakārāṃśamadhye cakṣurnāśo'bje
sabhaume'hni śukle || yukte maṃdenāsite'rke ca
puṇye saumyādṛṣṭe vāmakāṇo niśāyām
11.9
sūrye bhūrdhve cāhni dakṣākṣikāraṇaścaṃdre'rīśe
bhūsute cātilagne || sūryādhastājjyārayościhnamakṣṇorekāṃśe vā bhaumaśītāṃśuyogāt
11.10
śukre'rīśe lagnage srāvaṇāṃdho vaivarṇyaṃ syānulyadṛṣṭyeṃ'dusādhvoḥ || vakrarkṣe'bjādityayoḥ
krūradṛṣṭyā vaṃkrākṣaḥ syādaṃtyaṣaṣṭhasthayorvā
11.11
sūrye naṣṭe vakrarāśisyite ca bhaumākrāṃtyā vā
kulīrasthire'bje || naṃdāṃśāṃtaścāpage cādimeṃ'śe naktaṃ bhānau cāhni maṃdekṣite'dhaḥ
11.12
kṣīṇe caṃdre'nījyadṛṣṭyārkidṛṣṭe cāpasthe'tīvātra tatsthe dvaye vā || sūryātryaṃśe krūrayugmārdite ca vyomaṃstheṃdau prekṣite cālpadṛṣṭiḥ
11.13
nīce'bje cāṃtyadvipoḥ krūradṛṣṭe bhūmīputre'bhyudyate'rkāstage ca || keṃdre'rkedvoraṃdhrabhāgeṃ'burāśau nīce maṃde cāśuge'rkoparāge
11.14
saumye'ripe kugṛhage śaninā turīyaṃdṛṣṭe ripau samadṛśā vadhiratvayogaḥ
cāpasthavakraśanidṛdgavākpatau jñe
śukānvite ca ripuyuktajapūrṇaviddhyoḥ
11.15
naktaṃ budhe ripugṛhe site ca vyomaṃsaṃsthite
uccaiḥ svareṇa śṛṇute śravaṇe dakṣiṇottare
11.16
atha jihvādoṣāḥ
jñe karkaṭālijhaṣage taraṇeradhaḥsthe
caṃdrekṣite ripupatāvaha pāpaddaṣṭe
vardhiṣṇucaṃdramasi bhaumayute ca lagne
guṃgasvaro'ripaṃbudhe rasanāvināśaḥ
11.17
somātmaje śanigṛhe dhṛtagadgadoktirmārgasthite'pyatha site divi lalharoktiḥ
jñakroḍayoḥ samadṛśā 7 kaphavāktathaikabhāgasthayoraśubhayo rasanāvināśaḥ
11.18
atha kubjadoṣāḥ
ādye'ntime'tha ravije śaśini prayāte
krūrekṣite ca sahaje sthitavatyamutra
bhūsthārkajoparigate'tha vilagnanāthe
vakrālparāśiyuji bhūta naye ca kubjaḥ
11.19
atha kuṣṭhayogaḥ
kuṣṭhyarkanirgatavidhau ca śanītthaśāle
meṣe vṛṣe'tha śanibhaumayute saśokaḥ
caṃdrāramaṃdasitasevitavāribheṣu
krūrārditeṣu punarasti salūtakuṣṭham
11.20
śukre vejye ṣaṣṭhape pāpahṛṣṭe śopho vaktre'ntye
śanau guptadoṣaḥ || ṣaṣṭhe'ntye vā bhūmiputrārkiyoge saumyādṛṣṭe gaṃḍamālātraṇādyam
11.21
sitaśaśiyuji vāripāṃḍukuṣṭhī samamaśubhairiha
kharjūraṃkarke'bje || ajamṛgajalargākiṭkapadasthe vapuṣi ca sahame ca kharjukuṣṭham
11.22
atha matimāṃdyadoṣaḥ
bhūmā bhūmisuto'rkaturyagadṛśā lagnāṃtarākarksabjayorjñaṃsthāśeṣadṛśā budhārkajayutau lagne
kujakṣuddṛśā || caṃdrākrāṃtarasṛgyuto ca sitagau
lagnādhikṛtyaṃbare maṃde'ste ca budheśite'bjakujayorlagne'tha dhīvihvala-
11.23
pūrṇendau ravinaṃdanānmusariphe bhaumācca sūrye'stage krūre lagnatadīśadarśini śubhā dṛṣṭyā ca
yaḥ syāttanau || ahnyarkau niśi caṃdramāstadadhipasyāśeṣadṛṣṭyā dvayoḥ śukre cāpajhaṣasthamiṃdumavanīputre ca paśyaṃtyadhīḥ
11.24
atha pātakayogaḥ
kṣīṇe'ste gatadarśaparvatitithā loke śanau
pātakī nirbuddhiśca tanau himāṃśukujayordyūnesthite cāsite || nīce jñe vapuṣi dyūne'bjakujayoḥ keṃndre ca lagneśvare tasmānmūsariphe ca
caṃdrabudhayorlagneśasaṃyuktayoḥ
11.27
athāṃgaśūlamāha
ṣaḍaṃtyairgākibhaumayorbudho'śubhārdite ravau
vidhau ca bhānubhāsthite saśūlamaṃgajā rujaḥ
11.29
caṃdre dagdhe śanimusariphe keṃdrasaṃsthe na dṛṣṭe'hanyāreṇāṃgajadarajagujaḥ krūramadhye ca keṃdre
mārtaṃḍendvorapi patitayoḥ saṃdhiśūlaṃ ca śukre
maṃdākrāṃte vapuṣi jaghane dhātupāṣāṇikā ruk 28
ṣaṣṭhasthaṣaṣṭhādhipateśca dhātostaddṛṣṭakheṭasya
balānusārat || snigdhoṣṇaśītādibhavā
bhavaṃti saṃghau rujo'gasya yadaṃśago'san
11.30
atha hṛdayodaradoṣaḥ
krūreite ripupatau dinanāthe hṛdyathorupatiteṣu
śubheṣu || maṃdabhaumagurubhirbhuvi pāpaiḥ kṛṣmapittavikṛtervraṇamahni
11.31
kujasakaladṛśārdite surejye dinajanane ca
dharātmaje vinaṣṭe || aśubhayuji ripau prabhau
śubhātīvaligakhau hṛdi codare ca śūlam
11.32
ṣaṣṭheśvare śaśini pāpahate vibhaume
lagneśvare dyubhagate'pyathavārkaputre
dugdhe'rkanau ca patite iti lagnape vā
plīhoṣṇaśītaja rujo bahule niśāyām
11.33
sapāpabhūbhāgagate'tha bhūsthite
yamārdite'rke kapharukkaphādvidhau
site'ripe'gnau saśanau ca pittataḥ
samastaturyekṣaṇato'sya vā bhavet
11.34
lagne'rīśe vakrabhasthe ca lagnādhīśo vakrarkṣe
dvayormaṃdadṛṣṭyā || raṃdhre śukrakroṣṭayoḥ krūrite'rau tannāthe ca dyūnage tuṃdarogaḥ
11.35
atha paṃḍhatvadoṣaḥ
śukre śaninā yukte daśame raṃdhre ca śubhadṛśā
hīne || maṃde paṣṭhāṃtyagate jalarāśau paṃḍhatā
bhavati
11.37
budhasitadṛśā bhūmau sūrye rakhergrahaṇe śanerbhṛgujaśaśinorūdhvārohe kuje'bjāsitekṣite
raviśanisitairekāsthityā haribhe ravau divā
vapuṣi ca site śiśnacchedo'thavālparatirbhavet 36
strīpuṃgraho striyau bhāge sūryāgre'stāṃśagaḥ pumān
tayorūrdhvaṃ nijāṃśaśvetkṣipettacchinnameṃdrakaḥ
11.38
vakrarkṣage bhṛgusute'tha madasthite'tra
lagnasthalaprapahadṛśā ca śanīṃduyoge
bhuvyārkihaddagabhṛgau ca rateṣu nāryyā
dveṣyaḥ sitarkṣagavidhau dayito'pareṣām
11.39
atha kāmāturayogaḥ
śukre prasūtigamanānmithunāparārdhe
svāṃge hariprathamakārdhagate kugehe
kāmāturaṃ janayate jhapage tathāsmin
ṣaṣṭheśvare kujahṛte ca mṛtālpasūtim
11.40
athārśodoṣaḥ
bhūmīputre śaśiraviyute darśapūrṇeṣṭakāle
maṃde'ntyasthe kujatanubhujoryogato'ste dṛśā vā
bhaume cālau gurusitadṛśā varjite'tīva lagne
mūrtī maṃde kujayuji made samyagarśīvikāraḥ
11.41
krūre vināśanāthe madge śubhadṛṣṭivarjite'rśoruk || ahnyastagṛhe maṃde cālau puṇye
sabhūmisute
11.42
atha vraṇadoṣaḥ
bhūputre gurusitadṛṣṭivarjite'lau
jāyaṃte vraṇapiṭakāstanau viśeṣāt
bhuvyasminnatha ca tadaṃśake sapucche
maṃde cāstayuji tathā dvayorvyaye'rau
11.43
atha dadrudoṣāṃḍadoṣau
snigdhabhe dhanagate rajanīśe bhūmibhāgagatabhāskariyukte || dadruṇo bhavati bhaumasitābjeraṃḍavṛddhiralige mṛtibhāge
11.44
atha vāmanatvadoṣaḥ
maṃdaturyadṛśi rāśyaparāṃśe pūrvabhāgadhure vāmṛtadhāmni || kharvatā śubhadṛśā rahite
syāllagnape'lpatararāśigate ca
11.45
atha khalvāṭayogaḥ
haridhanuralikanyakāsu lagne sapalitaśirāḥ
kujadṛgvidhau kulīre || sukṛtasahamape ca karkasiṃhalimṛgagate śubhadṛṣṭimaṃtareṇa
11.46
atha mukhadurgaṃdhayogaḥ
śanigṛhe śanidṛdgato'pi vā bhavati caṃdragṛhe'pyatha bhārgave || ajagate vapuṣiṃdugate vadhe
ripupatau ca mukhasya vigaṃdhatā
11.47
atha śarīrakārśyayogaḥ
kṣīṇe vidhau vibalatā hyaśubhe sarāphe
cārkeṃ tadastaṃtanuge śaniduṣṭadṛṣṭe
meṣe'bjamaṃdayuji vā'nṛjubhāji lagne
lagnāṃtime'ṃśumati keṃdraviyuktabhaume
11.48
caṃdre'ntyage'gasaptame ca samagradṛṣṭyā
bhaumekṣite bhavati śūlarujo'ṅgabhaṃgaḥ
caṃdreśvare truṭati bhāditi kīrtite'ṅge
caṃdre'ṅgage'sṛji made dvitaye tanau vā
11.49
kujabudhagurusauribhiḥ sametairuśanasi turyagate'hni pāṇihāniḥ|| vyayaripuge śanau ca pāpadṛṣṭe śanikujayo'stamaso mukhe khage'rau
11.50
puṇyeśajīvitapatayo mṛgakuṃbhamīne
jaṃghākṣatiḥ śaśini pūrṇatitheśca ṣaṣṭhe
bhaumānvite śanikujeṃdugate vyaye ca
ṣaṣṭyā calatyaśubhadṛktanupāśrite ca
11.52
ṣaṣṭhe svahaddge bhaume jaṃghādoṣo'tivakrabhe
śanāviti mahābādhā rātrau janma bhṛśaṃ bhavet 51
aṃgeṣu meṣādiṣu yeṣu pāpāḥ kurvaṃti doṣaṃ kila
teṣu doṣaḥ || vyomno'pi paśyediti dehabhāgaṃ
puraiva durvīthasavākyametat
11.53
keṣāṃcidetanmatamāmayārthe cakrasya pakṣadvayamaṃgabhāgāḥ || ye bhūmibhāgāḥ khalu dakṣiṇāṃgānyākāśabhāgā api vāmakāni
11.12-2
atha doṣotpattisamayaḥ
yairyaiḥ krūritamaṃgasāddasaharmaṃ tairlagnakhāṃtaḥsthitairbālye ca nabhasmarāṃtaragatairdoṣodbhavo yauvane
vārdhakye na tu turyamadhyapatitairaste ca turyāṃtare
saṃprāptervipado'vasānasamaye pūrvoktabhāgāśrayaḥ 54
iti karmaprakāśikāyāṃ manuṣyajātake dvādaśo
doṣādhikāraḥ
Commentaries (2)
- Daivajñasantosinī — Nārāyaṇa, Sanskrit
- Manuṣyajātakaṭīkā — Samarasiṃha, Sanskrit
Linked texts (2)
- Manusyajataka (ed1916) — Sanskrit
- Horāratna — Balabhadra 1629, Sanskrit