Manushyajataka 12
Manuṣyajātaka 12
- Language
- Sanskrit
12.1
atha prakṛtyadhikāraḥ
haddāpramāṇā pratihaddamabdasaṃkhyā bhavejjanmani
sarvabheṣu || haddhādhipo yo'tra ca yasya tejaḥ
sa tatpadasthaprakṛtirnaraḥ syāt
12.2
yugme vilagne kila haddabhāgā vedāyatāḥ
khaśrutibhiḥ kalābhiḥ || tatsaṃkhyakāndāni
sahāṣṭamāsaiścatvāri yātāni daśeśvaro jñaḥ
12.3
taddhātunā śīghravacāḥ śiśuḥ syādbālye'pi
jihvāsphuraṇaṃ dṛḍhatvam || bhāgadvayordhvaṃ patitaṃ
ca tejaḥ kujasya taddhātuphalaṃ tadūrdhvam
12.4
sarvaḥ svadhātusadṛśaṃ khalu janmakāle
datte grahaiḥ phalamasau sa ca yena dṛṣṭaḥ
lagne'śvare'tha sabale'pyadhikārayukte
janmaikarūpamiha dṛṣṭimṛte parasya
12.5
khe bhūmije'tikapaṭaḥ kaṭukaśca hiṃsraḥ
śukrejyadṛgyuji ghṛṇī madhuratvabhāṣī
anyeṣite tadanugaṃ phalamiśrabhāvaṃ
taddhātujaṃ phalamihāṃdati yo balānyaḥ
12.6
śauryayogānāha
lagne khe'tha kuje'dhikāriṇi dṛḍhe rātrau raṇagrāmaṇīḥ śūro'haṃkṛtimāndivā tu kupito
raudrānanaḥ pātakī || jīve cetibalādhike
narapatiśchatrāṃkitaḥ kīrttimāṃścaṃdre cejyasitekṣite yudhi dṛḍhaḥ sarvai svaharṣe sukhī
12.7
meṣe ravau cāvanije dṛkāṇe puraḥsaraḥ saṃyati
labdhakīrttiḥ || mahattāsāde kujabhāsthite'sya
haddasthakeṃdre'dhikabhījyadṛṣṭe
12.8
atha kātarayogaḥ
bhaume pararkṣapatite svagate ca nīce
lagnāddaśā bhavati saṃgarakātaraḥ syāt
naktaṃ śanau vyomni ca śauryasāde
sūryāśuge'gre patite'tha sākye
12.9
atha jhakaṭayogaḥ
lagne dyune niradhikāriṇi bhūmiputre
maṃdekṣite suhṛdi vābhyudite budhe ca
sūrye'tha caṃdramasi bhūsutadhāmni śukle'nyatrāragānmuthaśile ca kalipriyaḥ syāt
12.10
śatrubhe nīcabhe bhaume nṛpalagne'tha saṃsthite
krūradṛgyogate lagne saumye ca jhakaṭapriyaḥ
12.11
raṃdhre sahamasādeśe vilagneśe'tha saṃsthite
krūradṛgyogate saumye bhavejjhakaṭakarmakṛt
12.12
atha kṣamāyogaḥ
niḥśabdabhe'rke kujadṛṣṭiyoge khecārasūryārkiṣu caṃdradṛkṣu || vilagnaputrāṃbaralābhasāde
sūryedudṛṣṭe dyuniśaṃ kṣamāvān
12.13
atha mukharayogaḥ
caṃdrajñayorbhaumasamagradṛṣṭyā kṣīṇe vidhau cārayute kugehe || lagne jñabhṛgvodyunagāradṛṣṭyā
jñātā naraḥ syānmukharo vilajjaḥ
12.14
atha lajjāyogaḥ
lagne gurāvavanijejyadṛśīha caṃdre
savye tribhāgadṛśi cāsya bhavecca lajjā
haddāmekāṇayuji śītarucau ca saure
lagneśubhūmitanaye dyunagejyadṛṣṭyā
12.15
atha vākpaṭusubhagakṛpāluyogaḥ
khasthe vidhau śaniturīyadṛśātha maṃde
vittasthite śanigṛhe taraṇau ca vāgmī
jñe sūryacaṃdragṛhage prathitaḥ suhṛcca
caṃdrārkayorjhaṣagayoḥ subhagaḥ kṛpāluḥ
12.16
atha kapaṭayogaḥ
sajñe kuje kapaṭakṛcca budhe balāḍhye
krūrānvite'dhvayuji bhūmisute tṛtīye
bhūkendrape'tha navamādhipatau ca ṣaṣṭhe
meṣe budhe kapaṭalekhakaro naraḥ syāt
12.17
atha mithyābhāṣiprogaḥ
apararātrakṛtābhyudaye vidhāvavanijādvrajati
jñamasatyavāk || jñakujayordarajaikagakendrayorvitathavāgaparaṃ jayate janam
12.18
atha hāsyayogaḥ
yutyārkibhe jñakujayorjanahāsyakārī
vaihāsiko'marapatau nṛpabhe'rkadṛṣṭyā
vismāpayatyaridṛśā patiteṃdubhṛgvorbhaumajñayormuthaśile khalu maṃḍitābhiḥ
12.19
atha drohayogaḥ
khasthe budhe turyagate ca caṃdre drohātparadravyamupādadāti || kuje tṛtīye'tha budhe sacaṃdre ripau
vilagnādhipatau budhe vā
12.21
atha caurayogaḥ
caṃdrajñāraiḥ śubhadṛśāmṛte keṃdragaistaskaraḥ syādyūne ma̍de śaśikujabudhairvīkṣite tu prasiddhaḥ
bhaume keṃde gurusitadṛśā varjite'ste jñabhaumakrauḍeriṃdorapi ripudṛśā jñāracaṃdrākiyuktyā 20
atha pāradārikayogaḥ
dyūne'tha khe sitabudhārkiṣu cārabhṛgvostūrye'tha khe bhṛgusute śaśisauridṛṣṭe
kroḍārayorarigayornijavargabhaume
dṛṣṭyā raveḥ sakalayā paradāragāmī
12.22
atha prasaṃgātstriyāḥ parapuruṣaratiyogaḥ
bhṛgvārau śaninā dyūnodbhavadṛśā dṛṣṭau sitakrūrabhe bhaume paśyati khe'marejyabhṛgujastrairāśikeśorudṛk || duḥsthaṃ paśyati vā sitaṃ suragurustrairāśikeśaṃ kujaṃ śukraṃ paśyati bhūmijekṣitabhṛguḥ khasthaistrirāśīśvaraḥ
12.23
kuṃbhe vā vṛṣabhe'libhe ravigṛhe jātāśca yā
yoṣito jñeyāstāḥ parapuruṣeṣu niratāḥ svīyaḥ
patirmanmathaḥ
12.24
athānyavadhūparāṅmukhayogaḥ
gurorgṛhe daityagurāvathānayoḥ svalagnabhājorathavetthaśālayoḥ || vināradṛṣṭyā'nyavadhūparāṅmukhastanau ca jīve daśame trige bhṛgau
12.25
atha dātṛtvayogaḥ
śukrārkayordaśamageṃ dudṛśā tadānīṃ
turyekṣaṇātkṣitisutasya vṛthā vyayī syāt
lagneśabhaumasaha meśayutau ca vitte
ṣaṣṭhe śanau tanupavittapapāpadṛṣṭyā
12.26
atherṣyāluyogaḥ
sūryādvitīye'hani naktamarkaiḥ kṛte sarāphe
taraṇītthaśāle || budhè'tha lagne trivinejyadṛṣṭimīrṣyālurārośana itthaśāle
12.27
evaṃ nṛprakṛtimaṃbaracāriyogājjñātvā puraivamatha satvarajastamāṃsi
puṃsaḥ śubhaṃ tadanurūpamathā'śubhaṃ ca
niścitya jātakaphalaṃ sumatirvidadhyāt
12.13-2
iti karmaprakāśikāyāṃ manuṣyajātake prakṛtikathanaṃ nāma trayodaśo'dhikāraḥ
Commentaries (2)
- Daivajñasantosinī — Nārāyaṇa, Sanskrit
- Manuṣyajātakaṭīkā — Samarasiṃha, Sanskrit
Linked texts (2)
- Manusyajataka (ed1916) — Sanskrit
- Horāratna — Balabhadra 1629, Sanskrit