Manushyajataka 8
Manuṣyajātaka 8
- Language
- Sanskrit
8.1
athāyurdāyādhikāraḥ
sūryendulagnasahamāni kuhūśca rākābhāgaiḥ krameṇa
puruṣādyupi paṃcakaṃ syāt || dṛṣṭo ya eṣvadhikṛtaistadavāptarāśirhillāja ityabhihitaḥ sa hi
tājikajñaiḥ
8.2
jāte divā gaganalobhavilagnago'rkaṃpuṃsi striyāṃ ca navaraṃ dhramaṃdepu puṃsi
ekena cādhigatabhādhikṛtena dṛṣṭe
hillājakṛtsa ca dadāti valāsamāyuḥ
8.2-2
lagnapuṇyasahamaparvota lagnānāṃ yo'dhikṛtaḥ saḥ pāpena yuktadṛṣṭo na
bhavati yasya janmalagnādeḥ sa hillājo jñeya eṣvadhikṛtaistadrāśipairdṛṣṭaḥ sa rāśirakha hillājasaṃjñakaḥ
8.3
pūrvaṃ ravilagnagato vibhānucandrāḍhyalagnaṃ gataparvabhāgam || divākramo'yaṃ niśi cendurādau
lagnaṃ ca vīṃdurkayugāṃtaparva
8.4
rātrau vidhau sakalakendrasutāyaraṃdhraduścikyagoyuvatibhe phaladastathaiva
tābhyāṃ vinā khalu vilagnamatho tadīśaḥ
krūro valī na patito na ca vakradagdhaḥ
8.5
tasmādṛte sahamameva puroktarītyā
tasmācca pūrṇatithidarśagataṃ vilagnam
sūryāṃśako'sya tu divoditapūrṇimāyāṃ
caṃdrāṃśako niśi divā ravidarśagāyām
8.6
sarvaiśca tairaśubhasaumyadṛgitthaśāleralpāyureva hi viparyayataścirāyuḥ
hillājabhāga iha dagdhaphalārupadṛśvedekāṃśana gaṇayenmanujasya varṣam
8.7
hillājabhāgamaśubhaṃ bhramayettadādervarṣānuvarṣamatha pāpapade yadā syāt
taddṛṣṭa utkaṭadṛśātha tadā vināśo
jaṃtorna cedupari yāti śubhasya tejaḥ
8.8
keciddivā nṛjanane taraṇāvayogya
caṃdro divāpyavanirlayagayopidakṣe
naktaṃ vidhāvanucite tapanaścaturthaḥ
paṃceṃdrikeṣu navamādhikṛtaśca puṃsi
8.9
caṃdro bhavenna yadi yogyatayā hilājastaccaṃdra eva sa iva bhramataḥ karoti
sāhāyikaṃ mṛātikṛtaśca śaśī hilājaḥ
krūrastanau muthaśilo'sya divārka evam
8.10
hillājadṛgbalakaroccagakhattakhutto'bdānuttamāni khaṃtanudyunago'dhikārī
śuddhaḥ śubho'nadhikṛtaḥ khalu madhyamāni
vakro viraśmiraśubho dadate'dhamāni
8.11
āye sute bhuvi śubho hyadhikāravānsa
madhyāni tāni tu laghūnyadhikārahīnaḥ
dagdho'śubhe kṣitiyutaḥ kila vakragāmī
nīco dadāti laghuvarṣapade ca māsān
8.12
mārgīdvitīyasahajeṣu śubhādhikārī
datte laghūnyanadhikṛcca taduktamāsān
krūrārdito diśati māsasahagdināni
pūrṇemavyaiyagato laghusaṃjñamāsān
8.13
māsapramāṇadivasānānadhikāravāhyaḥ
krūrārdito dinasamāni muhūrttakāni
datte śubho'śubhagato'pi hi khattakhuttaḥ
svānyabdakānyurulaghūni yathoditāni
8.14
lagnaismaṃrāṃbaraṃcaturthasutāryasaṃstho
yaḥ khattakhuttadṛgasau laghuvarṣadāyī
vakrī viraśmiraśubho'bdasamāṃśca māsāṃñchesarkṣagaśca vibalo'stamito dināni
8.15
putrāyaṃmārgasahajaikagatāḥ śubhāḥ syurmadhyābdadāḥ khaṃtanuturyamadeṣu madhyāḥ
krūrāśca teṣu kila hānikarāḥ sasaumyāḥ
saumyekṣitā na khalu te'pi vināśayaṃti
8.16
rāhvāsyago diśati sāṃghrimihāndavṛndaṃ
pucchasthitaścaraṇavarjitakhattakhattaḥ
sarve'nṛjusvagṛhasaptamanīcasaṃsthāḥ
sakrūrasaptamadṛśo baladā na te syuḥ
8.17
svābdaprade tu makabūlini khattakhutte
krūraḥ kṣamo bhavati nāsya phalaṃ nihaṃtum
saumyaścatuṣṭayasutāṃdhyetṛtīyaṃ āyurdatte paro na sa ca vā makabūlasaṃsthaḥ
8.18
krūrārdito'rkaśaśinośca vināśanāya
krūraḥ sakhā bhavati cānyatarasya kṛntaḥ
krūradvayāṃtaragato na vināśanāya
keṃdre svayaṃ na tu hilāja ihāpi naiva
8.19
sārko'rkahīna ṛtudaḥ khalu khattakhuttaḥ
krūro'pi sambhavati tasya dinasya poṣṭā
nīcasthitastu balahānikaro'sya patyuḥ
pūrvoktapaṃcabhirasaumyahṛtairvipattiḥ
8.20
khārkairbhāśāṃgaṣaḍḍhāḥ ṣaiḍaganidhinaigākṣidvipāḥ
śailairbāṇāḥ śreṣṭhāḥ sārdhagrahonnidvayamitisaṃyugerbhābdhisārdhatrivedāḥ || vauṇāṃbvyardhāyaromāścama inamukhādvyomagānāṃ samāḥ syurmadhyā
gobhūśarākṣiśaraśaśikhaṃbhujāṃkai rbhakhāṃgrīha
nīcāḥ
8.21
śreṣṭhaḥ śreṣṭhaṃ madhyamo madhyamasvaṃ hīno hīnaṃ varṣamāsādi datte || ekīkṛtyā śeṣametadyathoktaṃ
kuryādāyurhāyanānāṃ pramāṇam
8.9-2
iti śrīkarmaprakāśikāyāṃ paranāmni manuṣyajātaka āyurdāyādhikāro nāma
navamo'dhikāraḥ
Commentaries (2)
- Daivajñasantosinī — Nārāyaṇa, Sanskrit
- Manuṣyajātakaṭīkā — Samarasiṃha, Sanskrit
Linked texts (1)
- Manusyajataka (ed1916) — Sanskrit