Pramāṇa · Search · About · API

Brihatkeshavi 3

Bṛhatkeśavī 3

Language
Sanskrit

3.2

navāṃśakāḥ pañca virodhirāśau guṇāṃśakāḥ syādādhivairiṇo me
pūrve bhapūrvā guṇakā ya uktā vargeṣu saptasviha guṇyasaṃjñāḥ

3.18

guṇyā guṇaiḥ svairadhikāralabdhairuktairguṇaḥ syādatha miśritaistaiḥ
smṛto budhairāśrayasaṃśitoya" miti
athāśrayaguṇake saṃskāraviśeṣaṃ, karmmayogyaguṇakamaṃśāyurdāyopayogino
dāyāṃśāṃścāha -
cedvargottamapūrvago'dhyarisuhṛdve tadgṛhāṅkāt triṣaḍlabdhyono yugabhīṣṭame'bdhinavakāptyā sve same kevalaḥ
kāryyastvāśrayakaḥ sa tatsphuṭahatermūlaṃ sa yogyo guṇaḥ
kheṭānāṃ ca tanorlavāḥ khayugahṛccheṣā ihāṃśāyuṣaḥ

3.19

atha cakrārdhahānimāhaṣaḍbhālpe sati khecarona udaye'syāṃśoddhṛtaiḥ khāgnibhistvekālpe'sya ca khāgnibhājitalavaiḥ saumyonite tvardhitaiḥ
ūnā bhūrguṇa ekabhe dvibahuṣu tvekasya bahvojasaḥ
kāryastadguṇitāḥ svadāyajalavāścakrārdhahānistvayam

3.20

atha varṣādyaṃśāyurānayanamāhadāryāṃśotthakalāḥ svayogyaguṇakaghnāḥ khābhranetroddhṛtā
aṃśāyudyusadāṃ samādi tu tanordāyāṃśakāstryāhatāḥ
digbhaktā hi samādi cettu balavallagnaṃ tadā lagnamaistulyābdaiḥ sahitaṃ dvinighnaśarahṛdbhāgādito māsayuk

3.21

atha piṇḍanisargajīvaśarmāyurśāyopayogino dāyāṃśānāhasvoccono dyucaro'ṅgabhātsamadhiko grāhyo'lpakonārkabhaṃ
tadbhāgā dyucaro'ribhe yadi guṇāṃśonā vinā vakragam
dvayagnāptā astamite vinā śanisitau hānidvaye'pyadhikaikārtho piṇḍanisargajīvagadite cakrāddhahānirbhavet

3.22

atha lagne pāpagrahe hānimāhadāyāṃśā dyusadāṃ pṛthak tanulavādighnāḥ khaṣaṭtryuddhṛtā
āptyonāstanuge khale ca yadi sadddaṣṭe'rdhayāthāpare
nighnyonnodrayabhāvajena tanugoprau cedbaliṣṭhasya tatsāmye puṣṭaphalena neti tanupe'sminnaṃśaje'sau kriyā

3.23

atha piṇḍanisargajīvaśarmāyurvarṣadyānayanamāhago'bjāstattvatithiprabhākaratithitvargā nakhāḥ paiṇḍaje
naisarge nakhabhūdvigoghṛtinakhāḥ pañcāśadarkād guṇāḥ
dāyāṃśāḥ svaguṇairhatā hi bhagaṇāṃśaptāḥ samādyāyuṣī
svargāptāśca samādi jaivamihahṛtsvāṃśairghaṭīṣvanvitam

3.24

syālliptāḥ khanakhoddhṛtā vibhatanorvarṣādi paiṇḍatrike
lagnāyurnikhilaistadaṃśakasamaṃ kaiścidbhatulyaṃ smṛtam
yasyeśo'dhikabalastadeva hi paraistenāḍhyamanyairyadaṃśāyurvaccatha cāṃśatulyamakhilokaṃ grāhyamevādimam

3.25

atha caturṇāmāryuṣāṃ katamaṃ kadā grāhyamityāha—
aṃśāyuśca tanāvine'dhikabale paiṇḍaṃ nisargaṃ vidhau
syāccettulyabalaṃ dvayoryutidalaṃ tajjāyuṣoścet trayaḥ
tryāyuṃṣi tribalairnihatya ca yutirvīryaikyahṛdvā trijāyuryutyāstrilavo'tha jaivamuditaṃ ceddhīnavīryāstrayaḥ

3.26

atha hīnabalatvādilakṣaṇaṃ tathāṃśāyuṣo bahusaṃmatatvaṃ tathā keṣāmidamāyurghaṭata ityāhatryalpe hīnabalo balī ṣaḍadhike vīrye grahaścodayo
bhinnaṃ svasvamate smṛtāyuriti yatprājñairvyavasthāpitam
aṃśāyurbahusammataṃ bhavati yatsatyaṃ ca satyoditaṃ
syāddharmiṣṭhasuśīlapathyasubhujāṃ na syādidaṃ pāpinām

3.27

hāniryāstamite'ribhe'pyanumatā'śotthe'lpabuddhyā na tad
yasmāccaiṣṭika āśraye'sti nikhilaiḥ piṇḍā'diṣūktā tataḥ
āyuḥ sauramidaṃ yato'bdagaṇanā saurāttataḥ sūribhiḥ
proktaṃ satyamasadyadalpakathitaṃ nākṣatrakaṃ sāvanam

3.28

pañcāhaṃ nakhabhūsamā nṛkariṇāṃ vyāghrādyajādernṛśa
gokālpośca jināstathoṣṭrakharayostattvāni sūryāḥ śunām
aśvāyuḥ paramaṃ radā nṛvadihānīyāyureṣāmu parāyurnighnaṃ nṛpavāyuṣā ca vihṛtaṃ teṣāṃ sphuṭhāyurbhavet

Linked texts (5)