<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.brhatkesavi.3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Astronomy & Mathematics](https://indike.org/pramana/in.astro) › [Genethlialogy (natal astrology)](https://indike.org/pramana/in.astro.hora) › [Horoscope-casting manuals](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati) › [Keśava's Jātakapaddhati and the Nandigrāma–Kāśī school](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi) › [Brihatkeshavi](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.brhatkesavi) › 3

# Brihatkeshavi 3

Bṛhatkeśavī 3

- **Language:** Sanskrit

### [3.2](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.brhatkesavi.3.2)

navāṃśakāḥ pañca virodhirāśau guṇāṃśakāḥ syādādhivairiṇo me  
pūrve bhapūrvā guṇakā ya uktā vargeṣu saptasviha guṇyasaṃjñāḥ

### [3.18](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.brhatkesavi.3.18)

guṇyā guṇaiḥ svairadhikāralabdhairuktairguṇaḥ syādatha miśritaistaiḥ  
smṛto budhairāśrayasaṃśitoya" miti  
athāśrayaguṇake saṃskāraviśeṣaṃ, karmmayogyaguṇakamaṃśāyurdāyopayogino  
dāyāṃśāṃścāha -  
cedvargottamapūrvago'dhyarisuhṛdve tadgṛhāṅkāt triṣaḍlabdhyono yugabhīṣṭame'bdhinavakāptyā sve same kevalaḥ  
kāryyastvāśrayakaḥ sa tatsphuṭahatermūlaṃ sa yogyo guṇaḥ  
kheṭānāṃ ca tanorlavāḥ khayugahṛccheṣā ihāṃśāyuṣaḥ

### [3.19](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.brhatkesavi.3.19)

atha cakrārdhahānimāhaṣaḍbhālpe sati khecarona udaye'syāṃśoddhṛtaiḥ khāgnibhistvekālpe'sya ca khāgnibhājitalavaiḥ saumyonite tvardhitaiḥ  
ūnā bhūrguṇa ekabhe dvibahuṣu tvekasya bahvojasaḥ  
kāryastadguṇitāḥ svadāyajalavāścakrārdhahānistvayam

### [3.20](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.brhatkesavi.3.20)

atha varṣādyaṃśāyurānayanamāhadāryāṃśotthakalāḥ svayogyaguṇakaghnāḥ khābhranetroddhṛtā  
aṃśāyudyusadāṃ samādi tu tanordāyāṃśakāstryāhatāḥ  
digbhaktā hi samādi cettu balavallagnaṃ tadā lagnamaistulyābdaiḥ sahitaṃ dvinighnaśarahṛdbhāgādito māsayuk

### [3.21](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.brhatkesavi.3.21)

atha piṇḍanisargajīvaśarmāyurśāyopayogino dāyāṃśānāhasvoccono dyucaro'ṅgabhātsamadhiko grāhyo'lpakonārkabhaṃ  
tadbhāgā dyucaro'ribhe yadi guṇāṃśonā vinā vakragam  
dvayagnāptā astamite vinā śanisitau hānidvaye'pyadhikaikārtho piṇḍanisargajīvagadite cakrāddhahānirbhavet

### [3.22](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.brhatkesavi.3.22)

atha lagne pāpagrahe hānimāhadāyāṃśā dyusadāṃ pṛthak tanulavādighnāḥ khaṣaṭtryuddhṛtā  
āptyonāstanuge khale ca yadi sadddaṣṭe'rdhayāthāpare  
nighnyonnodrayabhāvajena tanugoprau cedbaliṣṭhasya tatsāmye puṣṭaphalena neti tanupe'sminnaṃśaje'sau kriyā

### [3.23](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.brhatkesavi.3.23)

atha piṇḍanisargajīvaśarmāyurvarṣadyānayanamāhago'bjāstattvatithiprabhākaratithitvargā nakhāḥ paiṇḍaje  
naisarge nakhabhūdvigoghṛtinakhāḥ pañcāśadarkād guṇāḥ  
dāyāṃśāḥ svaguṇairhatā hi bhagaṇāṃśaptāḥ samādyāyuṣī  
svargāptāśca samādi jaivamihahṛtsvāṃśairghaṭīṣvanvitam

### [3.24](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.brhatkesavi.3.24)

syālliptāḥ khanakhoddhṛtā vibhatanorvarṣādi paiṇḍatrike  
lagnāyurnikhilaistadaṃśakasamaṃ kaiścidbhatulyaṃ smṛtam  
yasyeśo'dhikabalastadeva hi paraistenāḍhyamanyairyadaṃśāyurvaccatha cāṃśatulyamakhilokaṃ grāhyamevādimam

### [3.25](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.brhatkesavi.3.25)

atha caturṇāmāryuṣāṃ katamaṃ kadā grāhyamityāha—  
aṃśāyuśca tanāvine'dhikabale paiṇḍaṃ nisargaṃ vidhau  
syāccettulyabalaṃ dvayoryutidalaṃ tajjāyuṣoścet trayaḥ  
tryāyuṃṣi tribalairnihatya ca yutirvīryaikyahṛdvā trijāyuryutyāstrilavo'tha jaivamuditaṃ ceddhīnavīryāstrayaḥ

### [3.26](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.brhatkesavi.3.26)

atha hīnabalatvādilakṣaṇaṃ tathāṃśāyuṣo bahusaṃmatatvaṃ tathā keṣāmidamāyurghaṭata ityāhatryalpe hīnabalo balī ṣaḍadhike vīrye grahaścodayo  
bhinnaṃ svasvamate smṛtāyuriti yatprājñairvyavasthāpitam  
aṃśāyurbahusammataṃ bhavati yatsatyaṃ ca satyoditaṃ  
syāddharmiṣṭhasuśīlapathyasubhujāṃ na syādidaṃ pāpinām

### [3.27](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.brhatkesavi.3.27)

hāniryāstamite'ribhe'pyanumatā'śotthe'lpabuddhyā na tad  
yasmāccaiṣṭika āśraye'sti nikhilaiḥ piṇḍā'diṣūktā tataḥ  
āyuḥ sauramidaṃ yato'bdagaṇanā saurāttataḥ sūribhiḥ  
proktaṃ satyamasadyadalpakathitaṃ nākṣatrakaṃ sāvanam

### [3.28](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.brhatkesavi.3.28)

pañcāhaṃ nakhabhūsamā nṛkariṇāṃ vyāghrādyajādernṛśa  
gokālpośca jināstathoṣṭrakharayostattvāni sūryāḥ śunām  
aśvāyuḥ paramaṃ radā nṛvadihānīyāyureṣāmu parāyurnighnaṃ nṛpavāyuṣā ca vihṛtaṃ teṣāṃ sphuṭhāyurbhavet

## Linked texts (4)

- [Jātakapaddhati (Keśavārka)](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhati-kesavarka.3.2) — Keśavārka, Sanskrit
- [Keśavī laghvī](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.kesavilaghvi.2.18) — Keśavārka, Sanskrit
- [Jātakapaddhati Keśavī](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.jatakapaddhatikesavi.2.18) — Keśavārka, Sanskrit
- [Śrīpatipaddhati (Jātakapaddhati)](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.sripati.sripatipaddhati.8.11.p1.8) — Śrīpati, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.brhatkesavi.3](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.paddhati.kesavi.brhatkesavi.3) · Pramāṇa
