Sanketanidhi 1
Saṅketanidhi 1
- Language
- Sanskrit
1.1
śrīgaṇeśāya namaḥ
prathama saṃketa:
śrīśrīpatyossamprayogo'bhijāto viśvaśreyassampade sammadeddhaḥ
diśyādiṣṭaṃ sphāramārādapāraṃ pāramparyaprītibhājāṃ janānām
1.2
svabhrātṛjaprītivaśaṃvadena jyotirvidā rāmadayālunāmnā
praśnodbhūvādāvupayogi kiñcinnibadhyate pūrvakavipraṇītam
1.3
tatreṣṭakālāvagamārthamādarādāryairkṛtyaṃ vidadhīta tattvavit
paradyumānaṃ dinamānavarjitaṃ nagadanamaksāptamahstu madhyamā
1.4
dyumadhyabhonā daśayuṅnijeṣṭabhā śarāhatāhmitimuddharettayā
ṛmānmatāḥ pūrvaṃparacchukhaṇḍayordvaṃ yoravāptāgatagamyanāḍikāḥ
1.5
nijāṣṭaghnaṃśahīnaṃ parasvadyumānāntaraṃ yattadaṣṭāṃśahīnaikabhājā
svabhābhānubhāgena labdhā dinārdvigateṣyāḥ kramādvā svaghannāddhaṃghaṭacaḥ
1.6
bhānūdayādvitayamadhyagatulyakālā
yāvatkriyāḥ khakhanṛpākṣimitāścatulyāḥ
tāsāṃ khaṣaḍlava ihaikaghaṭīha riddhiḥ—
gurvaṃkṣaraṃrasurathāryaṃsubhirvināḍī
1.7
niśīṣṭavelāvagamārthamakaṃbhāt
kamāllayordvayabhaṃ khamadhyabham
bhuvā dinaśconamibhaṃstamīdalāhataṃ nagāptaṃ niśi yātanāḍikāḥ
1.8
sphuṭārkahīnāt svaśirogabhadhruvāllavīkṛtāt khāṅgalavo nato'thavā
rasaṃravāptāśca kalā niśo gatā maduścatattvādapi bhadhruvān smaret
1.9
janmanyaṅgabhogyalavā ye tatrābjasya ca ye gatabhāgaḥ
tadyogo'svarasiddhayuto'sau janmādhānayugāntarahāni
1.10
ādhānendusamaṃ janilagnaṃ cedādhānatanupratimo'jjaḥ
śuddhaḥ syāt samayo'tra tadānīṃ vyatyāse'ntarahastvanupātaḥ
1.11
kendrādibhāveṣu yato hi bhāvāt pārśvadvayaṃ kheṭayutaṃ sphuṭaṃ syāt
tatkheṭayorantarakhaṇḍamagracchagrahe ṛṇaṃ pūrvakhage dhanaṃ ca
1.12
tadbhāvasāmye'tra janīṣṭaśuddhirṛṇādhikatve tu tadiṣṭakāle
svamasvamaṃśeṣvanupātato yatpalāni taiḥ saṃskṛta iṣṭakālaḥ
1.13
yadvā janeryadiha parvapurā tadante
yoṃ'śo'dhikāriṇa ihāpi ca pañca ye syuḥ
yaścaujaseṣu sahito'sya vihāya rāśīn
khaṃ vāṅmaṃśasadṛśaṃ yadi śuddhamiṣṭam
1.14
tanvādibhāvān khacarāṃśca kṛtvā sveṣṭān phalaṃ kīrtayituṃ kṣamaḥ syāt
pañcāṅgapatrasthakhagān svakāle nayedanāyāsata eva tasmāt
1.15
agrimātpaścimaṃ śodhayetsarvadā vāraghaṭacādikādvāraghaṭacādikam
patrikāsthagraheṣṭānijeṣṭaṃ kramāt sveṣṭataḥ patrikāsthagraheṣṭaṃ tathā
1.16
śeṣavārādi savaṃ palīkṛtya ca svasvagatyā hataṃ svābhraṣaṭ tryuddhṛtam
labdhaliptāḥ svamasvaṃ kramātsveṣṭataḥ patrasaṃsthagrahe pṛṣṭhage cāgrage
1.17
kṛtyametatpratīpaṃ pratīpagrahe'traivamuktānupātātsphuṭā: syugrahā:
māndirevaṃ vilomañcaturghaṭacaha: śeṣatokoṃdivāreṣvināḍīmita:
1.18
sāyanāṃśanijeṣṭakālikabhānubhogyalavāhatātsvodayātkhaguṇāptabhogyaparlaviyuksvapalavrajāt
vyaprimodayataḥ kharāmahataṃ tu śeṣamaśuddhahacchuddharāśiyutaṃ lavādi palaṃ tanuryiyanāṃśakam
1.19
tamyāṃ tanuṃ tu tanuyāt savituḥ ṣaḍabhāṅgānūdayādyumitihīnanijeṣṭakālāt
tātkālikadyukutisāvana iṣṭakālo
'yoktātapratīpavidhinā tanuyādgatāṃ tām
1.20
atha madhyalagnamataye nataṃ bruve yadiheṣṭakālamavadhārya tadvidhiḥ
natamatra kecana caturvidhaṃ jagurdvividhaṃ nataṃ dvividhamunnataṃ pare
1.21
unnataṃ kutalato nataṃ khataḥ khecarāntamiti golavinmatam
unnataṃ natamihākalayya taiḥ kalpitaṃ kila caturvidhaṃ natam
1.22
etanmate niśi ṣaḍbharavedinerkāllaṅgodayairudayavacca caturnatebhyaḥ
mādhyaṃ krameṇa gatagamyagataiṣyamevaṃ
bhogyaṃ nyagādi daśamaṃ kila keśavādyaiḥ
1.23
yāmyottarādubhayapārśvagabhatrike'ka
dṛśye prakalpya daśamaṃ prathame mate syāt
arkaṃ parāddha upakalpya natonnatāmyāmarkātsaṣaḍbharavitaśca mate dvitīye
1.24
yadvā svalagnasadṛśārkadine niśārddhamānantadiṣṭamata eṣyatanunirakṣaḥ
syādyāṅgato'ṅgamiva sātra caturthametanmādhyaṃ vinaiva natamaṅgabhayuk sphuṭaṃ syāt
1.25
khāṅge ṣaḍabhe tu turīyakāmāvevaṃ bhavedbhāvacatuṣkasiddhiḥ
vilagnaturyādviturīyakāmāmyaṃśānvite sto'ṅgasukhe svaputrau
1.26
punastathā tryaṃśayutau ghanātmajau tṛtīyaṣaṣṭhau kramataḥ ṣaḍīritāḥ
sandhidviyogādrmataḥ sasandhayo bhāvāḥ ṣaḍaṅkṣayutāḥ pare'pi ṣaṭ
1.27
rasahatanatanāḍaca: syurlavāhīnayuktā:
prathamaparanaterḍakaṃ madhyamaṃ sthūlamevam
ravivadayanayuktāṅganniśāṅkaṃ lavāsteryutatanurihasandhi: syu: punarvyādibhāvā:
1.28
kheṭasandhyantaraṃ viśātighnaṃ tathā bhāvasandhyantarāptaṃ ca viśopakāḥ
bhaumaśukrajñacandrārkavidbhṛgasūjīvamandainijīvā
gṛhāṃśādhipā:
1.26-2
kriyamṛgaghaṭakarkadyānavāṃśā ayoccānyajavṛṣamṛgakanyā: karkamīnau ghaṭo'kati
daśabhiratha guṇairaṣṭākṣibhi: pañca candreriṣubhiruḍabhiraṃśai: sākṣibhirate'ratanīcā:
1.30
vṛṅgaṃ mṛgaṃ jaguragogṛ hamasya kanyāṃ
kodaṇḍamaṇḍajamihoccagṛhe tu ketoḥ
vṛṅgaṃ kvacit tvalimagoḥ śikhinaśca kumbhaṃ
hore same'jjabhagayoviṣame'rkavidvoḥ
1.31
dṛkkāṇāḥ syuḥ svasutāṅganāthā uktā navāṃśāḥ svabhatorkṣabhāgāḥ
oje śarākṣāṣṭanageṣavastriśāṃśāḥ kujārkījyakavisitānām
1.32
same'nyathoktāditi vargaṣaṭkaṃ jīvo gurujñau jñasitau visūryāḥ
vyārājñajīvenikujā vibhaume'ihanā raveḥ syuḥ suhṛdo'rayo'jye
1.33
ripū ravemendasitau samo jño bhaumejyacandrāḥ suhṛdo nisargāt
candrasya mitre jñaravī samāḥ syuḥ sarve pare'yāsṛja indinejyāḥ
1.34
mitrāṇyarijñaśca samau sitārkī mitre'rka śukrau ca vido'ririnduḥ
samāḥ pare'rcyasya ravīndubhaumā mitrāṇi śatrū jñasitau samo'jyaḥ
1.35
sitasya mitre jñaśanī kujejyau samau ravīndū ca ripū tathārkaḥ
mitre jñaśukrau dhiṣaṇaḥ samo'nye'rayaśca satyoktamidaṃ suhṛttvam
1.36
suhṛdgrahasyobhayato gṛhatraye sthito grahastatsamaye'tra mitratā
svabhoccamitreṣṭaśubharkṣagaḥ śubho'nujutrikāryahikuyogago'śubhaḥ
1.37
ucce dīpta: svastha ukta: svarāśau hṛṣṭo mitrarkṣe ca śānta: suvarge
śasto dīptāṃśuvilupto'stakheṭo nīce dīnaḥ pīḍito bhe khalāryo:
1.38
saṃjñānurūpāṇi phalāni caiṣāṃ balānusārātphalatāratamyam
bāla: kumāro yuvavṛddhanaṣṭā: kramādrasāṃśairasame same'yat
1.36-2
cāpāntyameṇādyamajokṣāṃsiṃhāścatuṣpadāḥ karkajhaṣau mṛgāntyam
jalecarāḥ kauṃpiralinarāstu cāpādimaṃ strīghaṭayugmakuṃbhāḥ
1.40
catvāro rāśayo'jādyāḥ saiṇacāpā niśāvalāḥ
pṛṣṭhenodyantyayugmāste śīrṣaṇrye dvayudayo jhaṣaḥ
1.41
tanorbhogyāṃśādyaṃ dyunabhagatabhāgāntamakhilam
dyadṛśyāddhaṃ loke'nuditamuditaṃ dṛśyamaparam
tathā pūrvārddhatyaṃ khata iha turīyāntamaparaṃ
turīyāt khāntaṃ syādbhavanalavabhedo gaditavat
1.42
nijāgrajātātmajaghāsirāmakṛte hi saṅketanidhau kṛte'smin
jyotirvidā rāmadayālunāmnā saṃjñākhyasaṃketa itaḥ samāptim
Linked texts (1)
- Saṅketanidhi — Ghāsīrāma and Rāmadayālu Jyotirvid, Sanskrit