Viramitrodaya 1.p286.1
Vīramitrodaya 1.p286.1
- Language
- Sanskrit
1.p286.1
vyasanānnityabhīto yaḥ samṛddhyā yo na tṛpyate | yatsyādevaṃvidhaṃ mitraṃ tadātmasamamucyate || iti | iti mitralakṣaṇam | atha śatrulakṣaṇam | manuḥ, prājñaṃ kulīnaṃ śūraṃ ca dakṣaṃ dātāramevaca | kṛtajñaṃ dhṛtimantaṃ ca kaṣṭamāhurariṃ budhāḥ || iti | mahābhārate, yaṃ manyeta mamābhāvādimamarthāgamaḥ spṛśet | nityaṃ tasmācchaṅkitavyamamitraṃ taṃ vidurbudhāḥ || yasya kṣetrādapyudakaṃ kṣetramanyasya gacchati | tatrāniyacchatastasya bhidyeran sarvasetavaḥ || tathaivātyudakādhīnastasya bhedanamicchati | yamevaṃlakṣaṇaṃ vidyāttamamitraṃ vinirdiśet || ye yasya kṣatimicchanti te tasya ripavaḥ smṛtāḥ | iti | iti śatrulakṣaṇam | atha sabhāsallakṣaṇam | mahābhārate, hrīniṣevāḥ sadā santaḥ satyārjavaguṇānvitāḥ | śaktāḥ kathayituṃ samyak te tava syuḥ sabhāsadaḥ || iti | iti sabhāsallakṣaṇam | atha paricchadalakṣaṇam | mahābhārate, kulīnā deśajāḥ prājñā rūpavanto guṇānvitāḥ | pragalbhāścānuraktāśca te tava syuḥ paricchadāḥ|| iti | iti paricchadalakṣaṇam | atha pārśvavarttilakṣaṇam | mahābhārate, na bāliśā na ca kṣudrā nāprājñā nājitendriyāḥ | nākulīnā narāḥ pārśve sthāpyā rājñā guṇaiṣiṇā || sādhavaḥ kuśalāḥ śūrā jñānavanto'nasūyakāḥ | akṣudrāḥ śucayo dakṣāḥ syurnarāḥ pāripārśvakāḥ || iti | iti pārśvavarttilakṣaṇam | atha rakṣakalakṣaṇam | viṣṇudharmottare, prāṃśavo vyāyatāḥ śūrā dṛḍhabhaktā nirākulāḥ | rājñā'pi rakṣiṇaḥ kāryāḥ sadā kleśasahā hitāḥ || iti | iti rakṣakalakṣaṇam | atha tāmbūladhārilakṣaṇam | viṣṇudharmottare, ahāryaścānṛśaṃsaśca dṛḍhabhaktiśca pārthive |
Commentaries (1)
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (5)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Matsya — Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Subhāṣitasudhānidhi — Sāyaṇa, Sanskrit
- Rājanītiprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit