Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 1.p297.2

Vīramitrodaya 1.p297.2

Language
Sanskrit

1.p297.2

cārāṇāmapi yatnena rājñā kāryaṃ parīkṣaṇam || rāgāparāgau bhṛtyānāṃ janasya ca guṇāguṇān | śubhānāmaśubhānāṃ ca vijñānaṃ rāma karmaṇām || sarvaṃ rājñāṃ carāyattaṃ teṣu yatnaḥ sadā bhavet | karmaṇā kena me loke janaḥ sarvo'nurajyate || virajyate tathā kena vijñeyaṃ tanmahīkṣitā | anurāgakaraṃ loke karma kāryaṃ mahīkṣitā || virāgajananaṃ sarvaṃ varjanīyaṃ prayatnataḥ | janānurāgaprabhavā hi lakṣmyo rājñāṃ yato bhārgavavaṃśacandra | tasmātprayatnena narendramukhyaiḥ kāryo'nurāgo bhuvi mānaveṣu || iti | iti cāralakṣaṇam | atha niyojyasāmānyalakṣaṇam | viṣṇudharmottare, karmāṇyaparimeyāṇi rājñāṃ bhṛgukulodvaha | uttamādhamamadhyāni buddhvā kāryāṇi pārthivaiḥ || uttamādhamamadhyāṃstu puruṣān viniyojayet | narakarmaviparyāsādrājā nāśamavāpnuyāt || niyojyaṃ puruṣaṃ bhaktiṃ śrutaṃ śauryaṃ kulaṃ balam | jñātvā vṛttirvidhātavyā puruṣāṇāṃ mahīkṣitā || puruṣāntaravijñānatattvamātranibandhanā | narendralakṣmīrdharmajña tatrāyatto bhavennṛpa || iti | iti niyojyasāmānyalakṣaṇam | atha rājasevakalakṣaṇam | viṣṇudharmottare, puṣkara uvāca | yathānuvarttitavyaṃ syādrāma rājopajīvibhiḥ | tathā te kathayiṣyāmi nibodha gadato mama || ājñā sarvātmanā kāryā svaśaktyā bhṛgusattama | ākṣipya vacanaṃ tasya na vaktavyaṃ tathā vacaḥ || anukūlaṃ priyaṃ tasya vaktavyaṃ janasannidhau | rahogatasya vaktavyamapriyaṃ yaddhitaṃ bhavet || parārthamasya vaktavyaṃ svasthe cetasi bhārgava | svārthaṃ suhṛdbhirvaktavyaṃ na svayaṃ tu kathañcana || kālātipātaḥ kāryeṣu rakṣitavyaḥ prayatnataḥ |

Commentaries (1)

Linked texts (2)