Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 10.p118

Vīramitrodaya 10.p118

Language
Sanskrit

10.p118.1

tathā hanumantaṃ prati śambhuḥ, bāṇaliṅge svayambhūte candrakānte hṛdi sthite | cāndrāyaṇasamaṃ jñeyaṃ śambhornaivedyabhakṣaṇam || liṅge svayambhave bāṇe ratnaje rasanirmite | siddhapratiṣṭhite caiva na caṇḍādhikṛtirbhavet || yatra caṇḍādhikāro'sti na bhoktavyaṃ ca mānavaiḥ | caṇḍādhikāro no yatra bhoktavyaṃ tatra bhaktitaḥ || iti | yacca puruṣārthaprabodhe śivavacanam— kiṃ dīkṣayā kiṃ tapasā kiṃ dhyānena japena kim | śṛṇu devi varārohe madbhuktaṃ yadi bhujyate || iti | tadapi bāṇādiliṅgārpitanaivedyaviṣayamiti | bāṇaliṅgādiṣu śambhornaivedyabhakṣaṇe na doṣa iti vadatā tattīrthamālyadhāraṇamapyabhyanujñātam | śrīviśvanāthatīrthādidhāraṇaṃ tu karttavyameva | tathā caskānde kāśīkhaṇḍe, jalasya dhāraṇaṃ mūrdhni viśveśasnānajanmanaḥ | ityupakramyoktamsnāpayitvā vidhānena yo liṅgasnāpanodakam | triḥ pibettrividhaṃ pāpaṃ tasyehāśu vinaśyati || liṅgasnapanavāribhiryaḥ kuryānmūrdhābhiṣecanam | gaṅgāsnānaphalaṃ tasya jāyate'tra vipāpmanaḥ || iti | yathā ratneśvarāropākhyāne, śraddhāvatā svabhaktānāmupasarge mahatyapi | nopāyāntaramastyevaṃ vineśacaraṇodakam || ye vyādhayo hi duḥsādhyā bahirantaḥ śarīriṇām | śraddhayeśodakasparśātte naśyantyeva nānyathā || iti | jyotirliṅgaṃ vinā liṅgamiti pūrvodāhṛtabhaviṣyavacanācceti | iti śivaliṅganaivedyādibhakṣyābhakṣyavicāraḥ | atha prasaṅgādanyadapi kiñciducyate | pārāśaramādhavīyenandikeśvaraḥ, yaḥ pradadyādgavāṃ lakṣaṃ dogdhrīṇāṃ vedapārage | ekāhamarcayelliṅgaṃ tasya puṇyaṃ tato'dhikam || sakṛtpūjayate yastu bhagavantamumāpatim |

10.p118.2

asyāśvamedhādadhikaṃ phalaṃ bhavati nānyathā || iti | vyāsaḥ, sahasrakalaśairadbhirabhiṣekaṃ karoti yaḥ | śivāya vidhivanmantraiścirajīvī bhavennaraḥ || iti | viṣṇudharmottare, prāyaścittavihīnāni pāpāni śṛṇu bhūpate | samastapāpatulyāni mahānarakadāni vai || yaḥ śūdreṇārcitaṃ liṅgaṃ viṣṇuṃ vā praṇamennaraḥ | na tasya niṣkṛtirdhūpa prāyaścittāyutairapi || namedyaḥ śūdrasaṃspṛṣṭaṃ liṅgaṃ vā harimeva vā | sa sarvayātanābhogī yāvadācandratārakam || yoṣidbhiḥ pūjitaṃ liṅgaṃ viṣṇuṃ vāpi namettu yaḥ | sa koṭikulasaṃyukta ākalpaṃ rauravaṃ vrajet || pākhaṇḍapūjitaṃ liṅgaṃ natvā pākhaṇḍatāṃ vrajet | ābhīrapūjitaṃ liṅgaṃ viṣṇuṃ vāpi nareśvara || namantaṃ nāśayāmyeva kimanyairbahubhāṣitaiḥ | śūdro vā'nupanīto vā strī vāpi patito'pi vā || keśavaṃ vā śivaṃ vāpi spṛṣṭvā narakamaśnute | iti | etatsarvamidānīntanapratiṣṭhitaliṅgādiviṣayam | na tu purāṇaprasiddhamahimaliṅgādiviṣayam | yadā pratiṣṭhitaṃ liṅgaṃ mantravidbhiryathāvidhi | tadāprabhṛti śūdraśca yoṣidvāpi na saṃspṛśet || iti tatraivoktatvāt | ata evaskānde kāśīkhaṇḍe liṅgāni prakṛtyoktam, adṛśyānyapi dṛśyāni duḥkhasthānyāpi ca priye | bhagnānyapi ca kālena tāni pūjyāni sundari || iti | duḥkhasthānyaspṛśyaspṛṣṭāni | tathānyo'pi viśeṣaḥtatraiva, strīṇāmanupanītānāṃ śūdrāṇāṃ ca nareśvara | sparśane nādhikāro'sti viṣṇorvā śaṅkarasya ca || yaḥ śūdrasaṃskṛtaṃ liṅgaṃ viṣṇuṃ vāpi namennaraḥ | ihaivātyantaduḥkhāni paśyatyāmuṣmike kimu || śūdro va़ānupanīto vā strī vāpi patito'pi vā | keśavaṃ vā śivaṃ vāpi spṛṣṭvā narakamaśnute || iti |

10.p118.3

siddhāntaśekhare, pratiṣṭhāṃ śivaliṅgasya vakṣye nānāgamoditām | ācāryairupadiṣṭāṃ ca samāsena yathāmati || pañcadhā yā śivenoktā pratiṣṭhā sthāpanaṃ tataḥ| sthitasthāpanamityetattrayamavyaktaliṅgakam || āsthāpanaṃ tu suvyakte jīrṇe tūtthāpanaṃ matam | liṅgabrahmaśilāyogaḥ pratiṣṭhā mantrasaṃskṛtaḥ || liṅgaṃ bāṇādikaṃ kṛtvā saptadhā pañcadhā tridhā | dvidhā vāropyate pīṭhe yatra sthāpanamucyate || abhinnapiṇḍakaṃ liṅgaṃ ratnaṃ vā lohajādikam | tridhā saṃskriyate mantraistat sthitasthāpanaṃ matam || vyaktaliṅgasya pīṭhasya yo yogaḥ kriyate nṛbhiḥ | āsthāpanaṃ taduddiṣṭaṃ viṣṇādipratimāsvapi || jīrṇādidoṣaduṣṭaṃ yalliṅgaṃ vā pratimāpi vā | uddhṛtya sthāpitaṃ yatra tadutthāpanamucyate || 'evaṃ pañcavidhā proktā pratiṣṭhā śivaśāsanāt | iti | vāyavīyasaṃhitāyām, atyantopahataṃ liṅgaṃ viśodhya sthāpayetpunaḥ | samprīkṣayedupahataṃ manāgupahitaṃ yajet || lliśāni bāṇasaṃ gāni sthāpanīyāni yāni vā | tāni pūrvaṃ śivenaiva saṃskṛtāni yatasvataḥ || saṃstutānīti pāṭhāntaram | rauhāṇi sthāpanīyāni yāni dṛṣṭāni bāṇavat | svayamudbhūtaliṅge ca divye cārṣe tathaivaca || apīṭhe pīṭhamāveśya kṛtvā samprokṣaṇaṃ vidhim | yajettatra śivaṃ teṣāṃ pratiṣṭhā nāvasīyate || dagdhaṃ ślathaṃ kṣatāṅgaṃ ca kṣipelliṅgaṃ jalāśaye | sandhānayogyaṃ sandhāya pratiṣṭhādikamācaret || verādvā vikalālliṅgāddevaṃ pūjāpuraḥsaram | udvāsya hṛdi sandhānaṃ tyāgaṃ vāpyuktamācaret || iti | veraḥ kāśmīram | tathātrivikramyāṃ ca, spṛṣṭe sati tu liṅge ca vere martyapratiṣṭhite |

10.p118.4

punaḥ pratiṣṭhāṃ kṛtveśaṃ pūjayettatra paṇḍitaḥ || punaḥ pratiṣṭhāṃ yo mohādakṛtvā tatra śaṅkaram | pūjayettatra śāstreṣu niṣkṛtirnaiva dṛśyate || spṛṣṭe liṅge ca vere vā śūdrādyairapratiṣṭhite | rudrābhiṣekato dhīmān viśodhyātra samarcayet || iti | siddhāntaśekhare, liṅgādīnāṃ ca jīrṇānāṃ procyate vidhiruddhṛtau | sarvāriṣṭavināśārthaṃ sarvaprāṇihitārthakam || liṅgasya piṇḍikāyāśca pratimāmukhaliṅgayoḥ | sarveṣāṃ parivārāṇāṃ harmyaprākārayostathā || uddhāraścoddhṛtiḥ proktā coddhāre heturucyate | sphuṭite khaṇḍite bhinne dagdhe vā'śanināgninā || unmattaiḥ śatrubhirvyāraiḥ kariṇā srotasā hṛte | liṅge pīṭhādike vāpi viśīrṇe kālaparyayāt || dehaṃ jīrṇaṃ yathā dehī tyaktvānyadupagacchati | liṅgādīni tu jīrṇāni tathā muñcanti devatāḥ || tataḥ pretāśca vetāḷā jīrṇaṃ dṛṣṭvā śrayanti ca | liṅgārthaṃ sattvaśūnyatvāttathā ca brahmarākṣasāḥ || kartturnṛpāṇāṃ rāṣṭrasya tadgrāmasya viśeṣataḥ | pīḍāṃ kurvanti te'tyugrāṃ durbhikṣamaraṇādikām || tasmātsarvaprayatnena kuryāduddharaṇakriyām | svāyambhuve ca daive ca bāṇe ca gaṇaliṅgake || ṛṣibhiścāsurairdevaistattvavidbhiḥ pratiṣṭhite | liṅge jīrṇādiduṣṭe'pi noddhāraṃ tatra kārayet || svāyambhuvādiliṅgānāṃ jīrṇapīṭhaṃ parityajet | uktairjīrṇādibhirduṣṭaṃ mānuṣaṃ tu parityajet || diggūḍhaṃ patitaṃ sthānātprabhraṣṭaṃ srotasā hatam

Commentaries (2)

Linked texts (5)