Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 10.p77

Vīramitrodaya 10.p77

Language
Sanskrit

10.p77.1

pañcadhā tat sthiraṃ liṅgaṃ svayambhudaivabāṇakam | ārṣaṃ ca mānuṣaṃ liṅgaṃ teṣāṃ lakṣaṇamucyate || iti | tatra svayambhuliṅgalakṣaṇaṃ coktammayadīpikāyām, ācāryamanapekṣyaiva svayambhūto maheśvaraḥ | yatra caiva svayaṃ vyaktaṃ liṅgamuktaṃ svayambhu tat || viṣuvadyasya saṃsparśāddahati kṣiprameva tu | viṣuvat suṣumṇā | iḍāpiṅgalāv‍yatiriktā brahmarandhraṃ nirbhidya nirgatā nāḍī | śaivasiddhāntaśekhare, nānācchidrasusaṃyuktaṃ nānāvarṇasamarcitam | adṛṣṭamūlaṃ yalliṅgaṃ karkaśaṃ bhuvi dṛśyate || talliṅgaṃ svayamudbhūtamapīṭhaṃ lakṣaṇacyutam | svayambhu liṅgamityuktaṃ tacca nānāvidhaṃ matam || śaṅkhābhamastakaṃ liṅgaṃ vaiṣṇavaṃ tadudāhṛtam | padmābhamastakaṃ brāhmaṃ chatrābhaṃ śākramucyate || śiroyugmaṃ tadāgneyaṃ tripadaṃ yāmyamīritam | khaḍgābhaṃ nirṛterliṅgaṃ vāruṇaṃ kalaśākṛti || vāyavyaṃ dhvajavalliṅgaṃ kauberaṃ tu gadānibham | īśānasya triśūlābhaṃ lokapānāmiti smṛtam || svayambhu liṅgamākhyātam—iti | iti svayambhuliṅgalakṣaṇam | atha bāṇaliṅgalakṣaṇam | kālottare, bāṇaliṅgaṃ tathā jñeyaṃ bhuktimuktipradāyakam | utpattiṃ bāṇaliṅgānāṃ lakṣaṇaṃ leśataḥ śṛṇu || narmadādevikayośca gaṅgāyamunayostathā | santi puṇyanadīnāṃ ca bāṇaliṅgāni ṣaṇmukha || indrādipūjitānyatra taccihnaiścihnitāni ca | āpītāni ṣaḍasrāṇi cakrāṅkāni viśeṣataḥ || indraliṅgāni tānyāhuḥ sāmrājyaurthapradāni tu | aruṇaṃ hi sakīlālamuṣṇasparśakarojjvalam || āgneyaṃ tat śaktinibhamatha vā śaktilāñchitam | idaṃ liṅgavaraṃ sthāpya tejaso'dhipatirbhavet || daṇḍākāraṃ bhavedyāmyamatha vā rasanākṛti |

10.p77.2

yadabhyaktaṃ muhūrttena nirṇiṃktaṃ jāyate tadā || nirṇiṃktaṃ rūkṣam | śatrūṇāṃ nidhanaṃ tena kriyate sthāpitena tu | rākṣasaṃ khaḍgasadṛśaṃ jñānayogaphalapradam || śarkarādisuliptaṃ tu kaṭukatvaṃ na cettadā | rākṣasaṃ nirṛtiliṅgam | vāruṇaṃ varttulākāraṃ pāśāṅkaṃ cātivarcasam || hṛddidaṃ sukhadaṃ svacchamambho yātyapsu madhyagam | kṛṣṇaṃ dhūmraṃ ca vāyavyaṃ dhvajābhaṃ dhvajabhūṣaṇam || mastake sthāpitastasya tūlo nanāmitastataḥ | nirvāte tu calatyatra śatroruccāṭane hitam || tūlaḥ kārpāsaḥ | gadākāraṃ madhyaguru kauberaṃ sasyamadhyagam | dinaṃ vāpyatha vā rātriṃ sasyānāṃ vṛddhivarddhanam || tryasraṃ śūlāṅkitaṃ raudraṃ himakundenduvarcasam | caturvarṇamayaṃ vāpi vaiṣṇavaṃ jāyate'grataḥ || vaiṣṇavaṃ cakraśaṅkāṅgaṃ gadābjādivibhūṣitam | śrīvatsakaustubhāṅkaṃ ca śeṣasiṃhāsanāṅkitam || vainateyasamāṅkaṃ vā tathā viṣṇupadāṅkitam | vaiṣṇavaṃ nāmataḥ proktaṃ sarvaiśvaryaphalapradam || śālagrāmādisaṃsthaṃ tu śaṅkhāṅkaṃ śrīvivarddhanam | padmāṅkaṃ svastikāṅkaṃ vā śrīvatsāṅkaṃ vibhūtaye || uktāṅkaṃ śreyase yojyaṃ śeṣamatra vivarjayet | padmavarṇaṃ tu yalliṅgaṃ padmāṅkaṃ sakamaṇḍalu || daṇḍāṅkaṃ sūtracihnaṃ vā brāhmaṃ jñānāptidaṃ matam | śaśivarṇaṃ mahākālaṃ nandīśaṃ padmarāgavat || puṣparāganibhaṃ śārvaṃ mugdhābhaṃ siddhapūjitam | mauktikābhaṃ nīlanibhaṃ rudrādityaiḥ prapūjitam || vasudaityendrayakṣeśaguhyakairyātudhānakaiḥ | nānāvarṇaṃ lohavarṇamatha nīlotpalaprabham || ityetallakṣaṇaṃ proktaṃ parīkṣyaṃ tattvakovidaiḥ | trisaptapañcavāraṃ vā tulāsāmyaṃ na jāyate |

10.p77.3

tadā bāṇaṃ samākhyātaṃ śeṣaṃ pāṣāṇasambhavam || nadyāṃ vā prakṣipedbhūyo yadā tadupalabhyate | bāṇaliṅgaṃ tadā viddhi manaḥsukhavivarddhanam || atha bāṇaṃ samākhyātaṃ yathā vakṣye tathāditaḥ | bāṇaḥ sadāśivo devo bāṇo bāṇāsuro'pi vā || tena tasmai kṛtaṃ yasmādvāṇaliṅgamudāhṛtam | sadā sannihitastatra śivaḥ sarvārthadāyakaḥ || kṛtapratiṣṭhaṃ talliṅgaṃ bāṇākhyena śivena ca | pakvajambūphalākāraṃ kukkuṭāṇḍasamākṛti || bhuktimuktipradaṃ caiva bāṇaliṅgamudāhṛtam ! karkaśe bāṇaliṅge tu putradārakṣayo bhavet || cipiṭe pūjite tasmin gṛhabhaṅgo bhaveddhruvam | ekapārśvakṣate dhenuputradāradhanakṣayaḥ || śirasi sphuṭite bāṇe vyādhirmaraṇameva ca | anyajātivilagne tu sarvagotrakṣayo bhavet || chidre liṅge'rcite bāṇe videśagamanaṃ bhavet | •liṅge ca karṇikāṃ dṛṣṭvā vyādhito jāyate pumān || arcyaṃ syātkapilaṃ liṅgaṃ munīnāṃ mokṣakāṅkṣiṇām | laghu vā kapilaṃ sthūlaṃ gṛhe naivārcayetkvacit || gṛhe vivarjayettādṛk tanmumukṣārthino hitam | pūjitavyaṃ gṛhasthena varṇena bhramaropamam || tatsapīṭhamapīṭhaṃ vā mantrasaṃskāravarjitam | siddhimuktipradaṃ bāṇaṃ sarvaprāsādapīṭhagam || bāṇaliṅgaṃ yadā haste tadā sauṣumṇikaṃ vahet | suṣumṇā yogavāyupūrikā nāḍī | tripañcasaptavāraṃ vā tulāsāmyaṃ na jāyate || tadā bāṇaṃ samākhyātaṃ śeṣaṃ pāṣāṇakaṃ vadet | nadyāṃ vā prakṣipedbhūyo yadā tadupalabhyate || tadā bāṇaṃ samākhyātamanyathā kleśadāyakam | rekhākāro vicāryo'tra saṃhitoktavidhānataḥ || tathā, śrībhairava uvāca | sādhu sādhu mahābhāge yattvayā pṛcchito hyaham |

10.p77.4

kathayāmi na sandeho yathāśāstraṃ ca niścayam || bāṇāsuraḥ purā bhadre śivasyātīvavallabhaḥ | jitakrodho'nuraktaśca śivapūjāvidhau rataḥ || buddhikṣo nipuṇaścaiva śilpajño lakṣaṇānvitaḥ | dine dine svayaṃ kṛtvā liṅgaṃ sthāpya prapūjayan || evaṃ yāvacchataṃ cābdaṃ divyamānamapūjayat | tadā tadbhaktimutprekṣya pratyakṣaḥ śaṅkaro'bhavat || śaṅkara uvāca | tuṣṭo'haṃ tava he bāṇa varaṃ brūhi kimicchasi | śaṅkarasya vacaḥ śrutvā bāṇo vacanamabravīt || yadi tuṣṭo'si he nātha mahyaṃ tvaṃ mandabhāgine | kliṣṭo'haṃ tava deveśa liṅgaṃ kṛtvā dine dine || tattallakṣaṇasaṃsiddhaṃ lakṣaṇaṃ śāstranirmitam | śāstrārtho durlabho deva siddhaścārthaḥ sudurlabhaḥ || tasmāttvaṃ yadi me tuṣṭo liṅgaṃ dehi salakṣaṇam | sarvakāruṇikaṃ nātha sarvasattvānukampakam || sarveṣāṃ ca hitārthāya prasādaṃ kuru śaṅkara | śrutvaivaṃ vacanaṃ tasya śivaḥ paramakāraṇam || gatvā kailāsamūrddhānaṃ bāṇena saha śāṅkari | nirmitā liṅgakoṭīnāṃ saṅkhyāścaiva caturdaśa || siddhaṃ liṅgaṃ tu tatsarvaṃ sadoṣaghnaṃ svasambhavam | āpādyaivaṃ susampūrṇa bāṇasya ca samarpitam || akṣayaṃ cāvyayaṃ bāṇaṃ sthāpyamānaṃ ca nityaśaḥ | tataḥ saṅgṛhya bāṇastu bhāraṃ kṛtvā prayatnataḥ || taddāraṃ svapuraṃ nītvā nūnaṃ cintayate śuciḥ | akṣayaṃ yadi saṃsiddhaṃ sthāpyamānaṃ dine dine || sattvānāṃ siddhihetvarthaṃ puṇyasthāneṣu sañcaye | liṅgādrau kālikāgartte saṃśritāstu trikoṭayaḥ || śrīśaile koṭayastisraḥ koṭyekā kanyakāśrame | māheśvare ca koṭistu kanyātīrthe ca koṭikā || mahendre caiva nepāle ekaikā koṭireva ca |

10.p77.5

bāṇārthaṃ hi kṛtaṃ liṅgaṃ bāṇaliṅgamadaḥ smṛtam || bāṇo vā śiva ityuktastatkṛtaṃ bāṇamucyate | tatkṛtatvādatho bāṇaṃ svato liṅgānurūpataḥ || tasmātteṣu pradeśeṣu puṇye sthāne tato'pi vā | sthitaṃ yacchivasadbhāvaṃ śivasyākṛtivigraham || hemādrudāhṛtalakṣaṇasamuccaye'pi, svayambhuliṅgavadvāṇaliṅgaṃ bhuktyai ca muktaye | sahasraphalamanyasmādyathā sthāpanapūjane || śrīśaile kālikāgartte liṅgādrau karṇikāśrame |? kanyātīrthe ca nepāle mahendre cāmareśvare || sthitāni bāṇaliṅgāni śivenaiva kṛtāni tu | iti | śaivasiddhāntaśekhare, bāṇaliṅgamadhikṛtya tadanekaprakāraṃ syādbahuvarṇamapīṭhakam | ślakṣṇaṃ sūtravihīnaṃ ca bāṇaṃ tatpṛthulāgrakam || iti | eteṣāṃ bāṇaliṅgānāṃ ca pratiṣṭhāvāhanādikaṃ na karttavyam| taduktam— bhaviṣyapurāṇe, bāṇaliṅgāni rājendra sthitāni bhuvanatraye | na pratiṣṭhā na saṃskārasteṣāmāvāhanaṃ tathā || iti | iti bāṇaliṅgalakṣaṇam | atha rauhaliṅgalakṣaṇam | siddhāntaśekhare, nadīsamudbhavaṃ rauhamanyonyasya vigharṣaṇāt | nadīvegātsamaṃ snigdhaṃ sañjātaṃ rauhamucyate || iti | hemādryudāhṛtalakṣaṇasamuccaye, saritpravāhasaṃsthānaṃ bāṇaliṅgasamākṛti | yadanyadapi boddhavyaṃ liṅgaṃ rauhaṃ sukhāvaham || sarit nadī | sā ca narmadā | rauhaliṅgaṃ tathā''khyātaṃ bāṇaliṅgasamākṛti | śvetaṃ raktaṃ tathā pītaṃ kṛṣṇaṃ viprādipūjitam || svabhāvātkṛṣṇavarṇaṃ vā sarvajātiṣu siddhidam | narmadāsambhavaṃ rauhaṃ bāṇaliṅgavadīritam || iti kālottare uktatvāt | siddhāntaśekhare, narmadāsambhavaṃ liṅgaṃ bāṇaliṅgavadīritam | sarvaprāsādayogyaṃ ca sarvapīṭhāīkaṃ matam || iti |

10.p77.6

iti rauhaliṅgalakṣaṇam | atha śivanābhiliṅgamahimā | śivanāradasaṃvāde, śivanābhimayaṃ liṅgaṃ nityaṃ pūjyaṃ maharṣibhiḥ | yataśca sarvaliṅgebhyastasmātpūjyaṃ vidhānataḥ || iti | sarvaliṅgebhyaḥ, śreṣṭhamityarthaḥ | iti śivanābhiliṅgamahimā | atha śivanābhiliṅgalakṣaṇam | śivanāradasaṃvāde, śivanābhiliṅgaṃ prakramya uttamaṃ madhyamaṃ nīcaṃ trividhaṃ liṅgamīritam | caturaṅgulamucchrāyaṃ ramyaṃ vedikayā yutam || uttamaṃ liṅgamākhyātaṃ munibhiḥ śāstrakovidaiḥ | tadarddhaṃ madhyamaṃ proktaṃ tasyārddhaṃ cādhamaṃ smṛtam || iti | iti śivanābhiliṅgalakṣaṇam | atha daivaliṅgalakṣaṇam | siddhāntaśekhare, karasampuṭasaṃsparśaṃ śūlaṭaṅkendubhūṣitam | rekhākoṭarasaṃyuktaṃ nimnonnatasamanvitam || dīrghākāraṃ ca yalliṅgaṃ brahmabhāgādivarjitam | liṅgaṃ daivamiti proktaṃ gāṇakaṃ procyate 'dhunā || iti | iti daivaliṅgalakṣaṇam | atha gaṇaliṅgalakṣaṇam | • siddhāntaśekhare, kūṣmāṇḍasya phalākāraṃ mātuluṅgaphalopamam | urvārukaphalākāraṃ kapitthaphalasannibham || tālasya vā phalākāraṃ gaṇānāṃ liṅgamīritam | iti | iti gaṇaliṅgalakṣaṇam | • athārṣaliṅgalakṣaṇam | tatraiva, nālikeraphalākāraṃ brahmasūtravivarjitam

Commentaries (2)

Linked texts (4)