<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.astro.hora.nibandha.other.viramitrodaya.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Astronomy & Mathematics](https://indike.org/pramana/in.astro) › [Genethlialogy (natal astrology)](https://indike.org/pramana/in.astro.hora) › [Medieval and early modern general compendia of genethlialogy](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.nibandha) › [Not in a sub-category](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.nibandha.other) › [Viramitrodaya](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.nibandha.other.viramitrodaya) › 2

# Viramitrodaya 2

Vīramitrodaya 2

- **Language:** Sanskrit

### [2.p1](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.nibandha.other.viramitrodaya.2.p1)

atha dhanurvedaḥ | tatra sthānamuṣṭyākarṣaṇalakṣaṇāni | sthānānyaṣṭau vidheyāni yojane bhinnakarmaṇām | mukhyāḥ pañca samākhyātā vyāpāḥ pañca prakīrttitāḥ || agrato vāmapādaṃ ca dakṣiṇaṃ jānu kuñcitam | ālīḍhe tu prakarttavyaṃ hastadvayaṃ suvistaram || pratyālīḍhe tu kartavyaṃ savyaṃ caivānukuñcitam | dakṣiṇaṃ tu purastadgadddūrapāte praśasyate || pādau savistarau kāryoṃ samau hastapramāṇataḥ | viśākhasthānakaṃ jñeyaṃ kūṭalakṣyasya vedhane || samapāde samau pādau niṣkampau ca susaṅgatau | aṃsameva puro vāmo hastamātreṇa taṃ vapuḥ || ākuñcitorū dvau yatra jānubhyāṃ dharaṇīṃ gatau | dardurakramamityāhuḥ sthānakaṃ dṛḍhabhedanam || savyaṃ jānu gataṃ bhūmau dakṣiṇaṃ ca sakuñcitam | agrato yatra dātavyaṃ taṃ vidyādgaruḍakramam || padmāsanaṃ prasiddhaṃ tu upaviśya yathākramam | dhanvināṃ tattu vijñeyaṃ sthānakaṃ śubhalakṣaṇam || iti | iti sthānāni | atha guṇamuṣṭayaḥ | patākā vajramuṣṭiśca siṃhakarṇī tathaiva ca | mutsarī kākatuṇḍī ca yojanīyā yathākramam || dīrghā tu tarjanī yatra āśritāṅguṣṭhamūlakam | patākā sā ca vijñeyā nālikādūramokṣaṇe || tarjanīmadhyamāmadhyamaṅguṣṭho viśate yadi | vajramuṣṭiśca sā jñeyā sthūlanārācamokṣaṇe || aṅguṣṭhanakhamadhye tu tarjanyagraṃ susaṃsthitam | siṃhakarṇī tu sā jñeyā śarāṇāṃ lakṣyavedhane || aṅguṣṭhanakhamūle tu tarjanyagraṃ susaṃsthitam | mutsarī sā ca vijñeyā citralakṣyasya vedhane || aṅguṣṭhāgre tu tarjanyā mukhaṃ yatra niveśitam | kākatuṇḍī tu sā jñeyā sūkṣmalakṣye tu yojitā || iti guṇamuṣṭayaḥ | atha dhanurmuṣṭisandhānam | sandhānaṃ trividhaṃ proktamadha ūrdhvaṃ samaṃ tathā | yojayentriḥprakāraṃ hi kāryeṣvapi yathākramam || adhaśca dūrapātitvaṃ same lakṣyaṃ suniścitam | dṛḍhasphoṭaṃ prakurvanti ūrdhvaṃ sādhanayogataḥ || iti dhanurmuṣṭisandhānam | atha vyāpāḥ | kauśikaḥ keśamūle ca śiraḥśṛṅge ca sāttvikaḥ | śravaṇe vatsakarṇaśca grīvāyāṃ bharato bhavet || aṃsake skandhanāmā ca vyāpāḥ pañca prakīrttitāḥ | kauśikaścitrayuddheṣu adholakṣyeṣu sāttvikaḥ || vatsakarṇaśca vijñeyo bharato dṛḍhabhedane | dṛḍhabhede ca dūre ca skandhanāmānamuddiśet || iti vyāpāḥ | atha lakṣyam | lakṣyaṃ caturvidhaṃ caiva sthiraṃ caiva calaṃ tathā | calācalaṃ dvayacalamiti proktaṃ manīṣibhiḥ || ātmānaṃ susthiraṃ kṛtvā lakṣyaṃ caiva sthiraṃ punaḥ | vedhayettriḥprakāraṃ tu sthiravedhī sa ucyate || calaṃ tu vedhayedyastu ātmanā sthirasaṃsthitaḥ | calalakṣyaṃ tu tatproktamācāryeṇa tu dhīmatā || dhanvī tu calate yatra sthiralakṣye samāhitaḥ | calācalaṃ bhavettatra aprameyamaninditam || ubhāveva calau yatra lakṣyaṃ cāpi dhanurddharaḥ | tadvijñeyaṃ dvayacalaṃ śrameṇaiva hi sādhyate || śrameṇāskhalitaṃ lakṣyaṃ dūraṃ ca bahubhedanam | śrameṇāskhalitā dṛṣṭiḥ śīghraṃ sandhānamāpyate || śrameṇa citrayodhitvaṃ śrameṇa prāpyate jayaḥ | tasmādgurusamakṣaṃ hi śramaḥ kāryo vijānatā || prathamaṃ vāmahastena yaḥ śramaṃ kurute naraḥ | tasya cāpakriyāsiddhiracirādeva jāyate || vāmahaste tu saṃsiddhe paścāddakṣiṇamārabhet | ubhābhyāṃ ca śramaṃ kuryānnārācaiśca śaraistathā || vāmenaiva śramaṃ kuryātsusiddhe dakṣiṇe kare | viśākhenāsanenaiva tathā vyāpe ca kauśike || udite bhāskare lakṣyaṃ paścimāyāṃ niveśayet || aparāhne ca kartavyaṃ lakṣyaṃ pūrvadigāśritam | uttareṇa sadā kāryaṃ praśastamavirodhakam || saṅgrāmeṇa vinā kāryaṃ na lakṣyaṃ dakṣiṇāmukham | ṣaṣṭidhanvantare lakṣyaṃ jyeṣṭhaṃ lakṣyaṃ prakīrttitam || catvāriṃśanmadhyamaṃ ca viṃśatiśca kaniṣṭhakam | śarāṇāṃ kathitaṃ hyetannārācānāmathocyate || catvāriṃśacca triṃśacca ṣoḍaśaiva bhavettataḥ | catuḥśataiśca kāṇḍānāṃ yo hi lakṣyaṃ visarjayet || sūryodaye cāstamaye sa jyeṣṭho dhanvināṃ bhavet | triṃśatairmadhyamaścaiva dviśatābhyāṃ kaniṣṭhakaḥ || lakṣyaṃ ca puruṣonmānaṃ kuryāccandrakasaṃyutam | ūrdhvavedhī bhavejjyeṣṭho nābhivedhī ca madhyamaḥ || yaḥ pādavedhī lakṣyasya sa kaniṣṭho mato mama | iti lakṣyam | atha śramakriyā | kriyākalāpān vakṣyāmi śramasādhyān śuciṣmatām | yeṣāṃ vidhānamātreṇa siddhirbhavati nānyathā

### [2.p2](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.nibandha.other.viramitrodaya.2.p2)

prathamaṃ cāpamāropya cūlikāṃ bandhayettataḥ | sthānakaṃ tu tataḥ kṛtvā bāṇopari karaṃ nyaset || tulanaṃ dhanuṣaścaiva kartavyaṃ vāmapāṇinā | ādānaṃ ca tataḥ kṛtvā sandhānaṃ ca tataḥ param || sakṛdākṛṣṭacāpena bhūmivedhaṃ ca kārayet | namaskuryācchivaṃ vighnarājaṃ gurudhanuḥ kramāt || yācitavyā gurorājñā cāpasyākarṣaṇaṃ prati | prāṇavāyuṃ prayatnena bāṇena saha pūrayet || kumbhakena sthiraṃ kṛtvā huṅkāreṇa visarjayet | ityabhyāsakriyā kāryā dhanvinā siddhimicchatā || ṣaṇmāsātsidhyate muṣṭiḥ śarāḥ saṃvatsareṇa tu | ·nārācāstasya siddhyanti yasya tuṣṭo maheśvaraḥ || puṣpavaddhārayedvāṇaṃ sarpavatpīḍayeddhanuḥ | dhanavaccintayellakṣyaṃ yadīcchetsiddhimātmanaḥ || kriyāmicchantyathācāryā dūramicchanti bhārgavāḥ | rājāno dṛḍhamicchanti lakṣyamicchanti cetarāḥ || janānāṃ rañjanaṃ yena lakṣyaghātātprajāyate | hīnenāpīṣuṇā tasmātpraśastaṃ lakṣyavedhanam

### [2.p3](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.nibandha.other.viramitrodaya.2.p3)

iti śramakriyā | atha lakṣyāskhalanavidhiḥ

## Commentaries (1)

- [Āhnikaprakāśa](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.nibandha.other.viramitrodaya!mitra-misra-alias-mitraparasurama-misra) — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit

## Linked texts (4)

- [Vasiṣṭhadhanurveda](https://indike.org/pramana/in.niti.artha.vasisthadhanurveda.3.4) — Sanskrit
- [Mahāsubhāṣitasaṃgraha](https://indike.org/pramana/in.lit.subhasita.subhasita.adhunika.mahasubhasitasangraha.6762) — Sanskrit
- [Sāmrājyalakṣmīpīṭhikā](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.srividya.angadevata.asvarudha-angadevata.samrajyalaksmipithika.143.19) — Sanskrit
- [Dhanurvedasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.art.kala.other.dhanurvedasamhita.4.4) — Vasiṣṭha, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.astro.hora.nibandha.other.viramitrodaya.2](https://indike.org/pramana/in.astro.hora.nibandha.other.viramitrodaya.2) · Pramāṇa
