Viramitrodaya 4
Vīramitrodaya 4
- Language
- Sanskrit
4.p1
atha śīghrasandhānam | ādānaṃ caiva tūṇīrātsandhānaṃ karṣaṇaṃ tathā | kṣepaṇaṃ ca tvarāyukto bāṇasya kurute tu yaḥ || nityābhyāsavaśāttasya śīghrasandhānatā bhavet | iti śīghrasandhānam | atha dūrapātitvam | pratyālīḍhe kṛte sthāne adhaḥ sandhānamācaret | muṣṭyā patākayā bāṇaṃ strīcihnaṃ dūrapātitam || iti dūrapātitvam | atha dṛḍhabheditā | dardurasthānamāsthāya ūrdhvaṃ sandhānamācaret | skandhavyāpena vajrasya muṣṭyā puṃmārgeṇena ca || atyantasauṣṭhavādū bāhvorjāyate dṛḍhabheditā | iti dṛḍhabheditā | atha hīnagatayaḥ | sūcīmukhā mīnapucchā bhramarī ca tṛtīyakā | śarāṇāṃ gatayastisraḥ praśastāḥ kathitā budhaiḥ || sūcīmukhagatistasya sāyakasya prajāyate | patraṃ vilolitaṃ yasya atha vā hīnapatrakam || karkaśena tu cāpena yaḥ kṛṣṭo hīnamuṣṭinā | matsyapucchā gatistasya sāyakasya prakīrttitā || bhramarī kathitā hyeṣā sadbhistu śramakarmaṇi | ṛjutvena vinā yāti kṣepyamāṇastu sāyakaḥ || iti hīnagatayaḥ | atha bāṇānāṃ lakṣyaskhalanagatayaḥ | vāmagā dakṣagāścaiva ūrdhvagādhogamāstathā | catasro gatayaḥ proktā bāṇaskhalanahetavaḥ
4.p2
kampate guṇamuṣṭistu mārgaṇasya hi pṛṣṭhataḥ | sammukhī syāddhanurmuṣṭistadā vāme gatirbhavet || grahaṇaṃ śithilaṃ yasya ṛjutvena vivarjitam | pārśvaṃ tu dakṣiṇaṃ yāti sāyakastu na saṃśayaḥ || ūrdhvaṃ bhaveccāpamuṣṭirguṇamuṣṭiradho bhavet | sa mukto mārgaṇo lakṣyādūrdhvaṃ yāti na saṃśayaḥ || mokṣaṇe caiva bāṇasya cāpamuṣṭiradho bhavet | guṇamuṣṭirbhavedūrdhvaṃ tadādhogāminī gatiḥ || iti lakṣyaskhalanagatayaḥ | atha śuddhagatayaḥ | lakṣyabāṇāgradṛṣṭīnāṃ saṅgatistu yadā bhavet | tadānīṃ muṣṭito bāṇo lakṣyānna skhalati dhruvam || nirdoṣaḥ śabdahīnaśca samamuṣṭirdvayoḥ sthitaḥ | naranāgāśvakāyeṣu na sa tiṣṭhati mārgaṇaḥ || yasya tṛṇasamā bāṇā yasyendhanasamaṃ dhanuḥ | yasya prāṇasamā maurvī sa dhanvī dhanvināṃ varaḥ || iti śuddhagatayaḥ | atha dṛḍhacatuṣkam | ayaścarma ghaṭaścaiva mṛtpiṇḍaṃ ca catuṣṭayam | yo bhinatti hi tasyeṣurvajreṇāpi na dhāryate || sārddhāṅgulapramāṇena lohayantrāṇi kārayet | tāni bhittvaikabāṇena dṛḍhaghātī bhavennaraḥ || caturviṃśaticarmāṇi yo bhinattīṣuṇā naraḥ | tasya bāṇo gajendrasya kāryaṃ nirbhidya gacchati || bhraman jale ghaṭo vedhyaścakre mṛtpiṇḍakastathā | bhramantaṃ vedhayedyo hi dṛḍhavedhī sa ucyate || ayastu kākatuṇḍena carma cārāmukhena ca | mṛtpiṇḍaṃ ca ghaṭaṃ caiva vidhyetsūcīmukhena ca
4.p3
iti dṛḍhacatuṣkam | atha citravidhiḥ
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (6)
- Vasiṣṭhadhanurveda — Sanskrit
- Mahāsubhāṣitasaṃgraha — Sanskrit
- Sāmrājyalakṣmīpīṭhikā — Sanskrit
- Sāmrājyalakṣmīpūjā — Sanskrit
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit
- Dhanurvedasaṃhitā — Vasiṣṭha, Sanskrit