Viramitrodaya 6.p38.1
Vīramitrodaya 6.p38.1
- Language
- Sanskrit
6.p38.1
tacca daṇḍe patrabhaṅgādicitrānvitaṃ nāgabandhairbadhnīyāt | athottamāyāḥ śakteḥ phalāgreṇa śatapalavarddhitaṃ gauravaṃ bhavati | madhyamāyāstvaśītipalaṃ kaniṣṭhāyāḥ ṣaṣṭipalamivi śaktilakṣaṇamuktamiti | iti śaktilakṣaṇam | atha cotthakalakṣaṇam | auśanase dhanurvede, jamadagniṃ prati śukraḥ provāca | śṛṇu cotthakānāṃ lakṣaṇam| cotthakasyārthe daṇḍamupakalpayet| tasya grahaṇavidhirvakṣyate | nātibālo na vṛddho na kīṭaiḥ kaśito na chinno na bhinno na savraṇo na sagarbhādhānakāle nāpi phalakāle na puṣpakāle gṛhītaḥ proktadrumāṇāṃ madhye drumo'nyatamaḥ praśasto yaḥ syāttasya daṇḍastamevaṃvidhaṃ drumamuktakrameṇa gṛhītvā samāhito nātyuṣṇe nātiśītale ca deśe vinyasya viparyāsena saṃsthāpya dravyaṃ praśānto rakṣattato'gnikarmāṇi susamāhitaṃ vidhāya caturasraṃ kṛtvā punaraṣṭāsraṃ ṣoḍaśāsraṃ ca kṛtvā taptavarṇamayaṃ kārayetsamantādibi daṇḍakalpaḥ | etenaiva ca vidhinā sarvān prakalpayet | daśahasto daṇḍaḥ śreṣṭho navahasto madhyamaḥ kaniṣṭhāṣṭahasto bhavati | tasya daṇḍasyobhayoḥ pakṣayoḥ samyakprayojayedāgamānurūpamayaumaya mambhojakaṇikāsaṃsthānaṃ vṛttaṃ vā caturasraṃ vā pramāṇena yatheṣṭaṃ phaladvayam | tathā hastamātrapraveśena pramāṇato dvau kośau syātāṃ dvyaṅgulahīnau madhyamasya caturaṅgulahīnau kaniṣṭhasya | teṣāṃ trayāṇāmapi madhye kalpanā bhavati | cotthakānāṃ palamānaṃ vakṣyate | tatra palānāṃ śatamuttamasya navatiḥ palāni madhyamasyāśītipalānyadhamasya bhavantīti | iti cotthakalakṣaṇam | atha gadālakṣaṇam | auśanase dhanurvede, jamadagniṃ prati śukra uvāca |
Commentaries (1)
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit