Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 9.p82

Vīramitrodaya 9.p82

Language
Sanskrit

9.p82.1

evaṃ bhedaḥ samākhyāto hariṇā parikīrtitaḥ | athāpyudāharantīmaṃ śālagrāmasamudbhavam || cakraṃ hiraṇyasaṃyuktaṃ gṛhe yeṣāṃ prapūjitam | teṣāṃ varaprado nityaṃ hariḥ syātparameśvaraḥ || āyurārogyamaiśvaryaṃ rājyaṃ puṣṭiṃ yaśo dhanam | labhate nātra sandehaścakrarājasya sevanāt || nārada uvāca | ke cakrā durlabhā deva ke cakrāḥ śubhadā bhuvi | evaṃ me saṃśayo deva prasādātkathyatāṃ hare || hariruvāca | puruṣottamo vaikuṇṭhaḥ śrīdharo harireva ca | durlabhā mūrtayaḥ proktāḥ sulabhā na bhavanti ca || ete cakrāḥ samākhyātā devāḥ sampūjayanti vai | sulabhāḥ suprasiddhāśca ṛṣayaḥ pūjayanti yān || keciccakrāḥ prapūjyante mānuṣaiḥ kila nārada | haritīrthabhavaṃ cakraṃ nābhicakrasamanvitam || sakṛtpūjājapāddhomādviṣṇoḥ padamanāmayam | iti | iti śālagrāmacakramāhātmyam | atha śālagrāmaśilāmūrttisāmānyalakṣaṇam | skandapurāṇe, snigdhā kṛṣṇā pāṇḍurā ca pītā nīlā tathaiva ca | raktā rūkṣā ca vakrā ca mahāsthūlā tvalāñchitā || kapilā dardurā bhagnā bahucakraikacakrikā | bṛhanmukhī bṛhaccakrā lagnacakrātha vā punaḥ || baddhacakrātha vā yā syādbhagnacakrā tvadhomukhī | snigdhā siddhikarī mantre kṛṣṇā kīrtiṃ dadāti ca || pāṇḍurā pāpavahanī pītā putraphalapradā | nīlā sandiśate lakṣmīṃ raktā ''rogyapradāyinī || rūkṣā codvegadā nityaṃ vakrā dāridryadāyikā | sthūlā nihanti caivāyurniṣphalā tu alāñchitā || kapilā dardurā bhagnā bahucakraikacakrikā | bṛhanmukhī bṛhaccakrā lagnacakrātha vā punaḥ || baddhacakrāthavā yā syādbhagnacakrā tvadhomukhī | pūjayedyaḥ pramādena duḥkhameva labheta saḥ ||

9.p82.2

iti | padmapurāṇe, sarvakarmapradā saumyā karālā bhayaduḥkhadā | snigdhā ca śrīkarī nityaṃ rūkṣā dāridryadāyinī || śuklā mokṣaikaphaladā raktā mokṣaphalāptaye | raktā īṣadraktā | tasyāḥ praśastatvāt | atiraktā tu niṣiddhā | pītā dhanakarī jñeyā raktā rājyapradā śilā | atiraktā rogadā ca kṛṣṇā kīrtipradā śubhā || iti purāṇasaṅgrahavacanāt | atrobhayatrāpi mokṣaikaphalatve varṇabhedānna doṣaḥ | pītā dāridryanāśāya miśrā miśraphalāptaye | sumukhī śrīkarī nityaṃ tathā nīlā'nnadāyinī || kapilā harate pāpaṃ brahmacaryeṇa pūjitā | darśanātsparśanāccaiva dhyānayogena pūjitā || śālagrāmaśilācakre saṃsthito bhagavān hariḥ | nirddahiṣyati tatpāpaṃ jvalito'gnirivendhanam | iti | viśeṣastu prayogapārijāte smaryyate | śrībhagavānuvāca | śa‍ṛṇu brahman pravakṣyāmi sālagrāme sthitaṃ harim | haristatra sthito nityaṃ prādurbhāvairanekadhā || lāñchanairvividhākārairlāñchitaṃ yacca dṛśyate | cakrāṅkitaṃ hareścāpi sālagrāmasya lakṣaṇam || yathāyogyaṃ vicāryyaiva grahītavyaṃ prayatnataḥ | ādau śilāṃ parīkṣeta grāhyāgrāhyavibhāgaśaḥ || sthirāsanā suvṛttā ca phalākārā yavānanā | kṛṣṇā ca pāṇḍurā pītā nīlā śyāmātha śuklakā || kapilābhā ca kācābhā dūrvābhā raktapiṅgalā | etāḥ śuklaśilā grāhyā miśrāścaiva viśeṣataḥ || sthirāsanā parijñeyā svasthāsanasukhapradā | vṛttā suvṛttadā proktā phalākārā phalapradā || yavānanā ca vijñeyā vākyasaundaryadāyikā | kīrtibhogapradā kṛṣṇā pāṇḍurā pāpahāriṇī || pītā putrapradā nityaṃ lakṣmīśāntipradā tathā | nīlā bahvannadā jñeyā tathā vai kāntidāyinī |

9.p82.3

puṣṭivṛddhipradā śyāmā śvetā sattvapradāyinī || netre unmīlite yasyā akṣasūtrakamaṇḍalū | kapilākhyā bhavenmudrā jñānaiśvaryapradāyikā || kāmapradāyikā vāmā dūrvābhā paśudāyikā | raktā ''rogyapradā nityaṃ miśrā miśraphalapradā || iti | tyājyā api śilāstatraivoktāḥ | tyājyāṃ śilāmato vacmi śṛṇu brahman samāhitaḥ | tiryakcakrā parityājyā baddhacakrā tathaiva ca || krūrāpi saṃparityājyā sphoṭā rūkṣā tathaiva ca | kurūpā niṣṭhurā'nāsyā karāḷā vikarālikā || kapilā viṣamāvarttā vyāttāsyā koṭarā tathā | āsane calanā bhagnā mahāsthūlā vigarhitā || āsane suṣiraṃ yasyāścakreṇaikena saṃyutā | dardarā bahucakrā ca lagnacakrāpyadhomukhī || chidrā dagdhā suraktā ca bṛhaccakrā vibhīṣaṇā | cakreṇāvṛtacakrā ca bṛhaccakrā prakīrttitā || bahurekhāsamāyuktā bhagnacakrā tathaiva ca | dīrghacakrā parityājyā paṅkticakrā viśeṣataḥ || mastakāsyā hyachidrā ca varjyā hyetāḥ sadā budhaiḥ | krūrā daṃṣṭrāsamāyuktā sphoṭā budbudasaṃyutā || acirācchuṣkatāṃ yāti yasyāṃ liptaṃ tu candanam | sā rūkṣā jñeyeti śeṣaḥ | kurūpā kutsitākārā niṣṭhurā nirdravā smṛtā || svaveṣṭanaturīyāṃśamāsyaṃ yasyāḥ śubhā hi sā | tasmādadhikavakrā ca karāleti prakīrttitā || turīyāṃśaścaturthāṃśaḥ | tṛtīyāṃśāsyasaṃyuktā daṃṣṭrayā vikarālikā | saṃvṛttāsyā parijñeyā veṣṭanaddhyaṣṭabhāgataḥ || vyāttāsyā cādhike jñeyā vṛttādhikye tu koṭarā | sthūlā tvaṣṭāṅgulāyāmā pūjakasyāṅgulena tu || 'ādhikye tu mahāsthūlā tāṃ gṛhī na tu pūjayet | adhomukhī tvadhaḥsthāsyā ūrdhvāsyā cāpi ninditā || tiryakcakrānvitā dadyādbhramaṇaṃ kleśasaṃyutam |

9.p82.4

krūrā rogapradā nityaṃ sphoṭā cāyurvināśinī || rūkṣā codvegadā nityaṃ duḥkhadāridryadāyikā | kurūpā dainyadā caiva niṣṭhurā puṇyanāśinī || anāsyā mauryyadā caiva karālā bhayadāyikā | aihikāmuṣmikaṃ hanti vikarālā svabhāvataḥ || kapilā patnihā nityaṃ vyāttāsyā jayanāśinī | koṭarā pūjakaṃ hanti tathā bandhuvināśinī || āsane calanā nityaṃ pravāsasya pradāyinī | bhagnā dhanaharī nityaṃ mahāsthūlā vyayapradā || garhitā pāpadā proktā kīrttihā suṣirāsanā | ekacakrā kulaghnī ca mastakāsyā ca putrahā || dardurā kuṣṭhadā jñeyā bahucakrā bhayapradā | bahucintāpradā chidrā lagnā cāndhyapradā hi sā || adhogatipradā jñeyā tathaivādhomukhī tu sā | bahucakrā'nvayaṃ hanti yaśoghnī bahurekhikā || paṅkticakrā patiṃ hanti bṛhaccakrā gṛhakṣayī | achidrā niṣphalā jñeyā nirāśatvapradāyinī || śeṣā tu garhitā proktā tāṃ gṛhī tu na pūjayet | iti | atrabaddhacakrātha vā yā syādbhagnacakrā tvadhomukhī | pūjayedyaḥ pramādena duḥkhameva labheta saḥ || ityādyuktaśālagrāmaśilādoṣapratipādakāni vacanāni sakāmārthanaviṣayāṇi | karālaṃ ca tiryakcakraṃ vidikṣumukham | ityupakramya, pūjāyāṃ varjanīyaṃ syānniṣkāmasya na duṣyati || ityantena brahmāṇḍapurāṇe upasaṃhṛtatvāt | tatrottamamūrttipūjanenaiva phalaprāpteśca | snigdhā śyāmā tathā śuklā tathā ca samacakrikā | ghoṇī mūrttiranantākhyā gambhīrā sampuṭā tathā || tathā ca sūkṣmā mūrttiśca sammukhī siddhidāyikā | dhātrīphalapramāṇā yā''kāreṇobhayasampuṭā || pūjanīyā prayatnena sarvasiddhipradāyikā | pūjite phalamāpnoti iha loke paratra vai ||

9.p82.5

iti śivārcanacandrikāyāmagnipurāṇavacanāt | athavā gṛhiviṣayatvena yojyāni | bhagnaṃ viṣamamānaṃ ca lagnacakraikacakrakam | kapilaṃ narasiṃhaṃ ca varjayecca sadā gṛhī || iti brahmapurāṇavacanāt | "adhike tu mahāsthūlā tāṃ gṛhī tu na pūjayet” | "śeṣā tu garhitā proktā tāṃ gṛhī tu na pūjayet” || ityudāhṛtavacanācca | atha vā mukhyaśālagrāmamūrttisambhavaviṣayatvena yojyāni | tadasambhave tu śālagrāmapūjāyā nityatvāt rūkṣādyā ninditā api śālagrāmamūrttayaḥ pūjyāḥ | mukhyāḥ snigdhādayastatrāmukhyā raktādayo matāḥ | mukhyābhāve tvamukhyā hi pūjyā ityucyate paraiḥ || itivacanāt | khaṇḍitaṃ sphuṭitaṃ bhagnaṃ pārśve bhinnaṃ vibheditam | sālagrāmasamudbhūtaṃ śailaṃ doṣāvahaṃ nahi || ityādivacanāt khaṇḍitasphuṭitādīnāṃ śālagrāmaśilānāmuttamaśālagrāmaśīlāmūrttyabhāve doṣābhāvasya coktatvādityāstāṃ tāvat || iti śālagrāmamūrttisāmānyalakṣaṇam | atha śālagrāmacakralakṣaṇam | vaikhānasasaṃhitāyām , nārada uvāca | samācakṣva paraṃ rūpaṃ cakrāṇāṃ lakṣaṇaṃ mune | sarvasiddhikaraṃ caiva sarvakāmārthasādhakam || vaikhānasa uvāca | divyavarṣasahasraṃ tu harirārādhito mayā | tatastūvāca bhagavān viṣṇustribhuvaneśvaraḥ || varaṃ vṛṇīṣva prīto'smi tapasā tava suvrata | ityākarṇya mayā devo vijñapto bhuvaneśvaraḥ || śālagrāmasamudbhūtacakrāṇāṃ lakṣaṇaṃ prabho | kathayasva prasādena yadi tuṣṭo'si mādhava || tacchrutvā tu vaco mahyaṃ smayamāno 'bravīdidam | viṣṇuruvāca | lakṣaṇaṃ yattu cakrāṇāṃ tacchṛṇuṣva mahāmune | dharmārthakāmamokṣāṇāṃ puruṣārthaikahetukam ||

9.p82.6

ke cillāñchanasaṃyuktāḥ śaṅkhākāreṇa saṃsthitāḥ | ke cilliṅgasamopetāḥ ke ciccakreṇa saṃyutāḥ || daśayojanavistīrṇaṃ mama kṣetraṃ dvijottama | uttare caiva digbhāge pramāṇaṃ yojanaṃ tathā || nīlaparvatanāmnā tu cakranāmāṅkitā nadī | viṣṇunāmāṃśakotthāni mama rūpāṇi sarvataḥ || trikālaśikharākhḍho hyapsarogaṇasevitaḥ | trayastriṃśacca koṭībhirdevatānāṃ niṣevitaḥ || śailamūrttirahaṃ tatra avyaktākhyaṃ ca yaṃ viduḥ | mandārapuṣpasahitairviṣṇorarcāṃ vidhāya vai

Commentaries (2)

Linked texts (2)