Matsya 118
Matsya 118
- Language
- Sanskrit
Contents
- 118.76 — 1 part
118.1
cha|| || sūta uvāca || || tasyaiva parvvatendrasya pradeśaṃ
sumanoramam || agamyaṃ mānuṣairanyairddaivayogādupāgataḥ
118.2
airāvatī saricchreṣṭhā yasmāddeśādvinirgatā || meghaśyāmañca taṃ deśaṃ drumakhaṇḍairanekaṃśaḥ
118.3
śālaistālaistamālaiśca karṇikāraiḥ sakṣāmalaiḥ || nyagrodhaiśca tathāietyaiḥ śirīṣaiḥ śiṃśapādurumaiḥ
118.4
mahānimbaistathā nimbairnirguṇḍībhirharidrumaiḥ
devadārumahāvṛkṣaistathā kāleyakadrumaiḥ
118.5
padmakaiścandanairbilvaiḥ kapitthai raktacandanaiḥ || mātāriṣṭakākṣoṭairandakaiśca tathājjunaiḥ
118.6
hastikarṇaiḥ
sumanasaiḥ kovidāraiḥ supuṣpitaiḥ || prācīnamalakaiścāpi dhanakaiḥ samarāṭakaiḥ
118.7
kharjūrairnālikelaiśca priyālāmrātakeṅgudaiḥ || tantumālairdhavairbhavyaiḥ
kāśmīrīparṇibhistathā
118.8
jātīphalaiḥ pūgaphalaiḥ kaṭphalailāvalīphalaiḥ || mandāraiḥ kovidāraiśca kiṃśukaiḥ kusumāṃśukaiḥ
118.9
yavāsaiḥ śamiparṇāsai
vaitasairambuvetasaiḥ || raktātiriṅganā raṅgairhiṅgubhiḥ sapriyaṅgubhiḥ
118.10
raktāśokaistathāśokairākallairavicārakaiḥ || mucukundaistathā kundairāṭarūṣaparūṣakaiḥ
118.11
kirātaiḥ kiṅkirātaiśca ketakaiḥ śvetaketakaiḥ || saubhāñjanairañjanaiśca sukaliṅganikoṭakaiḥ
118.12
suvarṇacāruvasanairdumaśreṣṭhaistathāsanaiḥ || manmathasya
śarākāraiḥ sahakārairmanoramaiḥ
118.13
pītayūthikayā caiva śvetayūthikayā tathā || jātyā campakajātyā ca tumbūraiścāpyatumbrūraiḥ
118.14
mocai
rlocaistu lakucaistailapuṣpakuśeśayaiḥ || tathā supuṣpāvaraṇaiścavyakaiḥ kāmivallabhaiḥ
118.15
puṣpāṅkuraiśca bakulaiḥ pāribhadraharidrakaiḥ || dhārāka
dambaiḥ kuṭajaiḥ kadambairgirikūṭajaiḥ
118.16
ādityamustakaiḥ kumbhaiḥ kuṅkumaiḥ kāmavallabhaiḥ || kaṭphalairbadarairnīpairdīpairiva mahojjvalaiḥ
118.17
raktaiḥ pālīvanaiḥ śvetairdāḍimaiścampakadrumaiḥ || bandhūkaiśca subandhūkaiḥ kuñjanānāntu jātibhiḥ
118.18
kusumaiḥ pāṭalābhiśca mallikākaravīrakaiḥ
kuravakairhimavarairjambūbhirnṛpajambubhiḥ
118.19
bījapūraiḥ sakarpūrairgurubhiścāgurudrumaiḥ || bimbaiśca pratibimbaiśca santānakavitānakaiḥ
118.20
tathā
guggulavṛkṣaiśca hintāladhavalekṣubhiḥ || tṛṇaśūnyaiḥ karavīrairaśokaiścakramardanaiḥ
118.21
pīlubhirdhātakībhiśca ciribilvaiḥ samākulaiḥ || tintiḍī
kaistathā lodhrairviṅaṅgaiḥ kṣirikādrumaiḥ
118.22
aśmantakaistathā kolairjambīraiḥ śvetakaddumaiḥ || bhallātakairindrayavairvalgujaiḥ siddhisāmrakaiḥ
118.23
karamardaiḥ kāsamardairaviṣṭakavariṣṭakaiḥ || rudrākṣaidrākṣasambhūtaiḥ saptāhaiḥ putrajīvakaiḥ
118.24
kaṅkolakairlavaṅgaiśca tvagdrumaiḥ pārijātakaiḥ|| pratānaiḥ pippalīnāñca
nāgavallyaśca bhāgaśaḥ
118.25
marīcasya tathā gulmairnavamallikayā tathā || mṛdvīkāmaṇḍapairmukhyairatimuktakamaṇḍapaiḥ
118.26
trapuṣainairttikānāñca
pratānaiḥ saphalai śubhaiḥ || kūṣmāṇḍānāṃ pratānaiśca alābūnāṃ tathā kvacit
118.27
cirbhiṭasya pratānaiśca paṭolīkāravellakaiḥ || karkoṭakivitānaiśca
vārttākairvṛhatīphalaiḥ
118.28
kaṇṭakairmūlakairmūlaśākaistu vividhaistathā || kahāraiśca vidāryā ca rūruṭaiḥ svādukaṇṭakaiḥ
118.29
sabhāṇḍīra
viṭūsārarājajambūkavālukaiḥ || suvarcalābhiḥ sarvābhiḥ sarṣapābhistathaiva ca
118.30
kākolīkṣīrakākolī chatrayā cātichatrayā
kāsamardaisiṃhāsanadbhiḥ sakandalasakāṇḍakaiḥ
118.31
tathā kṣīrakaśākena kālaśākena cāpyatha || śimbīdhānyaistathā dhānyaiḥ sarvairniravaśeṣataḥ
118.32
auṣadhībhirvicitrābhirdīpyamānābhiriva ca || āyuṣyābhiryaśasyābhirbalyābhiśca narādhipa
118.33
jarāmṛtyubhayaghnībhiḥkṣudrayaghnībhireva ca
saubhāgyajananībhiśca kṛtsnābhiścāpyanekaṃśaḥ
118.34
tatra veṇulatābhiśca tathā kīcakaveṇubhiḥ || kāśaiḥ śaśāṅkakāśaiśca śaragulmaistathaiva ca
118.35
kuśagulmaistathā ramyairgulmaiścaikṣormanoramaiḥ || kārpāsajātivargeṇa durlabheena śubhena ca
118.36
tathā ca kadalīkhaṇḍairmanohāribhiruttamaiḥ || tathā marakata
prakhyaiḥ pradeśaiḥ śādvalānvitaiḥ
118.37
irāpuṣpasamāyuktaiḥ kuṅkumasya ca bhāgaśaḥ || tagarotiviṣāmāṃsīgranthikaistu surāgadaiḥ
118.38
suvarṇa
puṣpaiśca tathā bhūmipuṣpaistathāparaiḥ || jambīrakairbhūstṛṇakaiḥ sarasaiḥ saśukaistathā
118.39
śṛṅgaverājamodābhiḥ kuberapriyālakaiḥ || jalajaiśca
tathāvarṇairnānāvarṇaiḥ sugandhibhiḥ
118.40
udayādityasaṅkāśaiḥ sūryyacandranibhaistathā || tapanīyasavarṇaiśca atasīpuṣpasannibhaiḥ
118.41
śukapatranibhaiścānyaiḥ sthalapatraiśca bhāgaśaḥ || pañcavarṇaiḥ samākīrṇairbahuvarṇaistathaiva ca
118.42
draṣṭurdṛṣṭyā hitamudaiḥ kumudaiścandrasannibhaiḥ || tathā vahniśikhākā
rairgajavaktrotpalaiḥ śubhaiḥ
118.43
nīlotpalaiḥ sakahlārairguñjātakakaserukaiḥ || śṛṅgāṭakamṛṇālaiśca karaṭai rājatotpalaiḥ
118.45
jalajaiḥ sthalajairmūlaiḥ phalaiḥ
puṣpairviśeṣataḥ || vividhaiścaiva nīvārairmunibhojyairnarādhipaḥ||44||na taddhānyaṃ na tatsasyaṃ na tacchākaṃ na tat phalam || na tanmūlaṃ na tat kandaṃ na tat puṣpaṃ
narādhipaḥ
118.46
nāgalokodbhavaṃ divyaṃ naralokabhavañca yat || anūpotthaṃ vanotthañca tatra yannāsti pārthivaḥ
118.47
sadā puṣpaphalaṃ sarvvamajayyamṛtuyo
gataḥ || madreśvaraḥ sa dadṛśe tapasā hyatiyogataḥ
118.48
dadṛśe ca tathā tatra nānārūpān patatriṇaḥ || mayūrān śatapatrāṃśca kalaviṅkāṃśca kokilān
118.49
tadā kādambakān haṃsān koyaṣṭīn khañjarīṭakān|| kurarān kālakūṭāṃśca khaṅgāṃllubdhakāṃstathā
118.50
gokṣveḍakāṃstathā kumbhān dhārttarāṣṭrāṃñchukāṃn
bakān || ghātukāṃścakravākāṃśca kaṭukān ṭiṭṭibhān bhaṭān
118.51
putrapriyān lohapṛṣṭhān gocarmmagirivarttakān || pārāvatāṃśca kamalān sārikā
jīvajīvakān
118.52
lāvarttakavārttākān raktavartmaprabhadrakān || tāmracūdān svarṇacūḍān kukkuṭān kāṣṭhakukkuṭān
118.53
kapiñjalān kaṭhaviṅkāṃ
stathā kuṅkumacūḍakān || bhṛṅgarājān sīrapādān bhuliṅgānū ḍiṇḍimān navān
118.54
mañjulītakadātyūhān bhāradvājāṃstathā caṣān || etāṃścānyāṃśca
subahūn pakṣisaṅghān manoharān
118.55
śvāpadān vividhākārān mṛgāṃścaiva mahāmṛgān || vyāghrān kesariṇaḥ siṃhān dvīpinaḥ śarabhān vṛkān
118.57
ṛkṣāṃstarakṣūṃśca bahūn golāigūlān savānarān||śaśalomān sakādambān mārjārān vāyuveginaḥ||56||tathā mattāṃśca mātaṅgānū mahiṣān gavayānvṛṣān
camarān sṛmarāṃścaiva tathā gaurakharānapi
118.58
uṣṭrāṃśca tathā meṣān sāraṅgānatha kūkurān || nīlāṃścaiva mahānīlān karālān mṛgamātṛkān
118.59
sadaṃṣṭrārāmasarabhānkrauñcākārakaśambarān || karālānkṛtamālāṃśca kālapucchāṃśca toraṇān
118.60
daṃṣṭrānvaṅgānkarāhāṃśca turaṅgānkharagardabhān || etāna
dviṣṭānmaddeśo viruddhaṃśca parasparam
118.61
aviruddhānvane dṛṣṭvā vismayaṃ paramaṃ yayau || taccāśramapadaṃ puṇyaṃ babhūvātreḥ purā nṛpam
118.62
tatprasādātpra
bhāyuktaṃ sthāvarairjaṅgamaistathā || hiṃsanti hi na cānyonyaṃ hiṃsakāstu parasparam
118.63
kravyādāḥ prāṇinastatra sarvve kṣīraphalāśanāḥ || nirmmitāstatra
cātyarthamantriṇā sumahātmanā
118.64
śailātritambadeśeṣu nyavasacca svayaṃ nṛpaḥ || payaḥ kṣaranti te divyamamṛtasvādu kaṇṭakam
118.65
kacidrājanma
hiṣyaśca kvacidājāśca sarvvaśaḥ || śilāḥ kṣīreṇa sampūrṇā dadhnā cānyatra vā bahiḥ
118.66
sampaśyanparamāṃ prītimavāpa vasudhādhipaḥ || sarāṃsi tatra
divyāni nadyaśca vimalodakāḥ
118.67
praṇālikāni coṣṇāni śītalāni ca bhāgaśaḥ || kandarāṇi ca śailasya susevyāni pade pade
118.68
himapāto
na tatrāsti samantāt pañca yojanam || upatyakā suśailasya śikharasya na vidyate
118.69
tatrāsti rājañśikharaṃ parvvatendrasya pāṇḍuram || hima
pātaṃ ghanā yatra kurvvanti sahitāḥ sadā
118.70
tatrāsti cāparaṃ śṛṅgaṃ yatra toyavanā ghanāḥ || nityamevābhivarṣanti śilābhiḥ śikharaṃ
varam
118.71
tadāśramaṃ manohāri yatra kāmadharā dharā || suramukhyopayogitvācchākhināṃ saphalāḥ phalāḥ
118.72
sadopagītamamara
surastrīsevitaṃ param || sarvvapāpakṣayakaraṃ śailasyeva prahārakam
118.73
vānaraiḥ krīḍamānaiśca deśadeśāntarārthāpa || himapuñjāḥ kṛtāstatra
candravimvasamaprabhāḥ
118.74
tadāśramaṃ samantācca himasaṃruddhakandaraiḥ || śailavāṭaiḥ parivṛtamagamyaṃ manujaiḥ sadā
118.75
pūrvvārādhitabhāvo'sau mahārājaḥ
pururavāḥ || tadāśramapadaṃ prāpto devadevaprasādataḥ
118.76
tadāśramaṃ śramaśamanaṃ manoharaṃ manoharaiḥ kusumaśatairalaṅkṛtam || kṛtaṃ svayaṃ ruciramathātriṇa
śubhaṃ śubhāvahañca hi dadṛśe sa madrarāṭ
118.76.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe bhuvanakoṣe āśramavarṇanaṃ nāmāṣṭādaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Linked texts (1)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit