Pramāṇa · Search · About · API

Matsya 121

Matsya 121

Language
Sanskrit

Contents

121.1

cha || || sūta uvāca
tasyāśramasyottaratastripurāriniṣevitaḥ || nānāratnamayaiḥ śṛṅgaiḥ kalpadrumasamanvitaiḥ

121.2

madhye himavataḥ pṛṣṭhe kailāso nāma parvvataḥ
tasminnivasati śrīmānkuberaḥ saha guhyakaiḥ

121.3

apsaro'nugato rājā modate hyalakādhipaḥ || kailāsapādasambhūtaṃ puṇyaṃ śītajalaṃ śubham

121.4

mandodakaṃ nāma saraḥ payastu dadhitannibham || tasmātpravahate divyā nadī mandākinī śubhā

121.5

divyañca nandanaṃ tatra tasyāstīre mahadvanam || prāgu
ttareṇa kailāsāddivyaṃ saugandhikaṃ girim

121.6

sarvvadhātumayaṃ divyaṃ suvelaṃ parvvataṃ prati || candraprabho nāma giriḥ yaḥ śubhro ratnasannibhaḥ

121.7

tatsamīpe
saro divyamacchodaṃ nāma viśrutam || tasmātprabhavate divyā nadī hyacchodikā śubhā

121.8

tasyāstīre vanaṃ divyaṃ mahaccaitrarathaṃ śubham || tasmin
girau nivasati maṇibhadraḥ sahānugaḥ

121.9

yakṣasenāpatiḥ krūro guhyakaiḥ parivāritaḥ || puṇyā mandākinī nāma nadī hyacchodikā śubhā

121.10

mahīma
ṇḍalamadhye tu praviṣṭe tu mahodadhim || kailāsadakṣiṇe prācyāṃ śiva sarvvauṣadhiṃ girim

121.11

manaḥśilāmayaṃ divyaṃ suvelaṃ parvvataṃ prati || lohito hemaśṛ
ṅgastu giriḥ sūryyaprabho mahān

121.12

tasya pāde mahādivyaṃ lohitaṃ sumahatsaraḥ || tasmātprabhavate puṇyo lauhityaśca nado mahān

121.13

divyañcāra
ṇyaṃ viśokañca tasya tīre mahadvanam || tasmin girau nivasati yakṣo maṇidharo vaśī

121.14

saumyaiḥ sudhārmmikaiścaiva guhyakaiḥ parivāritaḥ || kailāsātpaści
modīcyāṃ kakudmānauṣadhīgiriḥ

121.15

kakudmati ca rudrasya utpattiśca kakudminaḥ || tadasannaṃ traikakudaṃ śailaṃ trikakudaṃ prati

121.16

sarvvadhātumayastatra
sumahāmvaidyuto giriḥ || tasya pāde mahādivyaṃ mānasaṃ siddhasevitam

121.17

tasmātprabhavate puṇyā sarayūrlokapāvanī || yasyāstīre vanaṃ divyaṃ vaibhrājaṃ nāma
viśrutam

121.18

kuberānucarastasminprahetitanayo vaśī || brahmadhātā nivasati rākṣaso'nantavikramaḥ

121.19

kailāsātpaścimāmāśāṃ divyaḥ
sarvvauṣadhirgiriḥ || varuṇaḥ parvvataśreṣṭho rukmadhātuvibhūṣitaḥ

121.20

bhavasya dayitaḥ śrīmānparvvato hemasaṃnibhaḥ || śātakaumbhamayairdivyaiḥ śilājā
laiḥ samācitaḥ

121.21

śatasaṃkhyaistāpanīyaiḥ śṛṅgairddivamivollikhan || śṛṅgavānsumahādivyo durgaḥ śailo mahācitaḥ

121.22

tasmingirau nivasati
giriśo dhūmralocanaḥ|| tasya pādātprabhavati śailodaṃ nāma tatsaraḥ

121.24

tasmātprabhavate puṇyā nadī śailodakā śubhā || sā cakṣuṣī tayormadhye praviṣṭā paści
modadhim||23||astyuttareṇa kailāsācchvaḥ sarvvoṣadho giriḥ||gaurantu parvvataśreṣṭhaṃ haritālamayaṃ prati

121.25

hiraṇyaśṛṅgaḥ sumahāndivyauṣadhimayo giriḥ
tasya pāde mahādivyaṃ saraḥ kāñcanavālukam

121.26

ramyaṃ bindusaro nāma yatra rājā bhagīrathaḥ || gaṅgāthaiṃ sa tu rājarṣiruvāsa bahulāḥ samāḥ

121.27

divaṃ yāsyantu me pūrve gaṅgātoyāplutāsthikāḥ || tatra tripathagā devī prathamantu pratiṣṭhitā

121.28

somapādātprasūtā sā saptadhā pravibhajyate || yūpā
maṇimayāstatra vimānāśca hiraṇmayāḥ

121.29

tatreṣṭvā kratubhiḥ siddhaḥ śakraḥ suragaṇaiḥ saha || divaśchāyāpathastatra nakṣatrāṇāntu maṇḍalam

121.30

dṛśyate bhāsurā rātrau devī tripathagā tu sā || antarikṣaṃ divañcaiva bhāvayitvā bhuvaṃ gatā

121.31

bhavottamāṅge patitā saṃruddhā yogamāyayā || tasyā
ye bindavaḥ kecitkruddhāyāḥ patitā bhuvi

121.32

kṛtantu tairbahusarastato bindusaraḥ smṛtam || tatastasyā niruddhāyā bhavena sahasā ruṣā

121.33

jñātvā tasyā hyabhiprāyaṃ krūraṃ devyāścikīrṣitam || bhittvā viśāmi pātālaṃ srotasā gṛhya śaṅkaram

121.34

athāvalepaṃ taṃ jñātvā tasyāḥ kruddhastu śaṅkaraḥ
tirobhāvayituṃ buddhirāsīdaṅgeṣu tāṃ nadīm

121.35

etasminneva kāle tu dṛṣṭvā rājānamagrataḥ|| dhamanīsantataṃ kṣīṇaṃ kṣudhāvyākuḷitendriyam

121.36

anena toṣitaścāhaṃ nadyarthe pūrvvameva tu || buddhvāsya varadānantu tataḥ kopaṃ nyayacchata

121.37

brahmaṇo vacanaṃ śrutvā yaduktaṃ dhārayannadīm
tato visarjayāmāsa saṃruddhāṃ svena tejasā

121.38

nadīṃ bhagīrathasyārthe tapasogreṇa toṣitaḥ|| tato visarjayāmāsa sapta srotāṃsi gaṅgayā

121.39

trīṇi prācīmābhimukhaṃ pratīcīṃ trīṇyathaiva tu || srotāṃsi tripathāyāstu pratyapadyanta saptadhā

121.40

nalinī hrādinī caiva pāvanī caiva prācyagā
sītā cakṣuśca sindhuśca tisrastā vai pratīcyagāḥ

121.41

saptamī tvanugā tāsāṃ dakṣiṇena bhagīratham || tasmādbhāgīrathī sā vai praviṣṭā dakṣiṇodadhim

121.42

sapta caitāḥ plāvayanti varṣantu himasāhvayam || prasūtāḥ sapta nadyastu śubhā bindusarodbhavāḥ

121.43

tāndeśānplāvayanti sma mlecchaprāyāṃśca sarvvaśaḥ
saśailānkukurānraudhrānvarvarānvanavānkhasān

121.44

pulikāṃśca kulatthāṃśca aṅgalaukyānrānvarāṃśca yān || kṛtvā dvidhā himavantaṃ praviṣṭā dakṣiṇodadhim

121.45

atha vīramarūṃścaiva kālikāṃścaiva śūlikān || tuṣārānvarvvarākārānapahlavānpāradāñchukāran

121.46

etāñjanapadāṃścakṣuḥ plāvayitvodadhiṃ gatā
daradojagyuḍāṃścaiva gāndhārānaurasānkuhūn

121.47

śivapaurānindramarūnvasatīnsasatejasam || saindhavānurvvasānbarbānkupathānbhīmaromakān

121.48

śunāmukhāṃśraurddhamarūnsindhuretānniṣevate || gandharvvānkinnarānyakṣānrakṣovidyādharoragān

121.49

kalāpagrāmakāṃścaiva tathā kimpuruṣātrarān
kirātāṃśca pulindāṃśca kurūnvai bhāratānapi

121.50

pāñcālānkauśikānmatsyānmāgadhāṅgāṃstathaiva ca || brahmottarāṃśca vaṅgāṃśca tāmraliptāṃstathaiva ca

121.51

etāñjanapadānāryāngaṅgā bhāvayate śubhā || tataḥ pratihatā vindhye praviṣṭā dakṣiṇodadhim

121.52

tatastu hlādinī puṇyā prācīnābhimukhī yayau
plāvayantyupakāṃścaiva niṣādānapi sarvvaśaḥ

121.53

dhīvarānṛṣikāṃścaiva tathā nīlamukhānapi || kekarānekakarṇāṃśca kirātānapi caiva hi

121.54

kālañjarānvikarṇāṃśca kuśikāṃtsvargabhaumakān || sā maṇḍale samudrasya tīre bhūtvā tu sarvvaśaḥ

121.55

tatastu nalinī cāpi prācīmeva diśaṃ yayau
kupathānplāvayantī sā indradyumnaśarāṃstvapi

121.56

tathā kharapathāndeśānvetraśaṅkupathānapi || madhyenojjānakamarūn kuthaprāvaraṇānyayau

121.57

indradvīpasamīpe tu praviṣṭā lavaṇodadhim || tatastu pāvanī prāyātprācīmāśāṃ javena tu

121.58

tomarānplāvayantī ca haṃsamārgānsamūhakān || pūrvvāndeśāṃśca
sevantī bhittvā sā bahudhā girim || karṇaprāvaraṇānprāpya gatā sāśvamukhānapi

121.59

siktvā parvatameruṃ sā gatvā vidyādharāpi || bhaumimaṇḍala
koṣṭhantu sā praviṣṭā mahatsaraḥ

121.60

tāsāṃ nadyupanadyo'nyāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ || upagacchanti tā nadyo yato varṣati vāsavaḥ

121.61

tīre
vaṃśaukasārāyāḥ surabhirnāma tadvanam || hiraṇyaśṛṅgo vasati vidvān kauberako vaśī

121.62

yajñādapetaḥ sumahānemitaujāḥ suvikramaḥ || tatrāgastyaiḥ pari
vṛtā vidvadbhirbrahmarākṣasaiḥ

121.63

kuberānucarā hyete catvārastatsamāśitāḥ || evameva tu vijñeyā siddhiḥ parvatavāsinām

121.64

paraspareṇa dviguṇā
dharmmataḥ kāmato'rthataḥ || hemakūṭasya pṛṣṭhe tu sarpāṇāṃ tat saraḥ smṛtam

121.65

sarasvatī prabhavati tasmājjyotiṣmatī tu yā || avagāḍhe hyubhayataḥ
samudrau pūrvvapaścimau

121.66

saro viṣṇupadaṃ nāma niṣadhe parvvatottame || yasmādagre prabhavati gandharvvānule ca te

121.67

meroḥ pārśvatprabhavati
hradaścandraprabho mahān || jambūścaiva nadī puṇyā yasyāṃ jāmbūnadaṃ smṛtam

121.68

payodastu hrado nīlaḥ sa śubhaḥ puṇḍarīkavān || puṇḍarīkātpayodācca tasmādve samprasūyatām

121.69

sarasastu sarastvetatsmṛtamuttaramānasam || mṛgyā ca mṛgakāntā ca tasmādvai samprasūyatām

121.70

hradāḥ kuruṣu vikhyātāḥ padminīkulākulāḥ||nāmnā te vai jayā nāma dvādaśodadhisannibhāḥ

121.71

tebhyaḥ śāntī ca madhvī ca dve nadyau samprasūyatām
kiṃpuruṣādyāni yānyaṣṭau teṣu devo na varṣati

121.72

udbhidānyudakānyatra pravahanti saridvarāḥ || balāhakaśca ṛṣabho cakro maināka eva ca

121.73

viniviṣṭāḥ pratidiśaṃ nimagnā lavaṇāmbudhim || candrakāntastathā droṇaḥ sumahāṃśca śiloccayaḥ

121.74

udrāyatā udīcyāntu avagāḍhā mahodadhim
cakro badhirakaścaiva tathā nāradaparvvataḥ

121.75

pratīcīmāyatāste vai pratiṣṭhānte mahodadhim || jīmūto drāvaṇaścaiva mainākaścandraparvvataḥ

121.76

āyatāste mahāśailāḥ samudraṃ dakṣiṇaṃ prati || cakramainākayormadhye divi sandakṣiṇāpathe

121.77

tatra saṃvartako nāma so'gniḥ pibati tajjalam || agniḥ
samudravāsastu aurvvo'sau vaḍavāmukhaḥ

121.78

ityete parvvatāviṣṭāścatvāro lavaṇodadhim || chidyamāneṣu pakṣeṣu purā indrasya vai bhayāt

121.79

teṣāṃ
ntu dṛśyate candre śukle kṛṣṇe samāplṛtiḥ || te bhāratasya varṣasya bhedā yena prakīrttitāḥ

121.80

ihoditasya dṛśyante anye tvanyatra coditāḥ || uttaro
ttarameteṣāṃ varṣamṛddhicyate guṇaiḥ

121.81

ārogyāyaḥpramāṇābhyāṃ dharmmataḥ kāmato'rthataḥ || samanvitāni bhūtāni teṣu varṣeṣu bhāgaśaḥ

121.82

vasanti nānājā
tīni teṣu sarvveṣu tāni vai || ityetaddhārayadviśvaṃ pṛthivī jagadidaṃ sthitā

121.82.p1

iti śrīmātsye mahāpurāṇe bhuvanakoṣe jambūdvīpavarṇanaṃ nāmaikaviṃśatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Linked texts (7)