Matsya 140
Matsya 140
- Language
- Sanskrit
Contents
- 140.47 — 1 part
140.1
cha || || sūta uvāca || || tārakākhye hate yuddhe utsādye pramathānmayaḥ || uvāca dānavānbhūyo
bhūyaḥ sa tu bhayāvṛtān
140.2
bho'surendrādhunā sarvve nibodhadhvaṃ prabhāṣitam || yatkarttavyaṃ mayā caiva yuṣmābhiśca mahābalaiḥ
140.4
puṣyaṃ sameṣyate
kāle candraścandranibhānanāḥ || yadairka tripuraṃ sarvvaṃ kṣaṇamekaṃ bhaviṣyati ||3||kurudhvaṃ nirbhayāḥ kāle kokilāśaṃsitena ca || sa kālaḥ puṣyayogasya purasya
ca mayā kṛtaḥ
140.5
kāle tasminpure yastu sambhāvayati saṃhatim || sa enaṃ kārayeccūrṇaṃ balinaikeṣuṇā suraḥ
140.6
yodhāṃ prāṇo balaṃ yacca yā ca vo vairi
tā'surāḥ|| tatkṛtvā hṛdaye caiva pālayadhvamidaṃ puram
140.7
maheśvararathaṃ hyekaṃ sarvvaprāṇena bhīṣaṇam || vimukhīkurvvatātyarthaṃ yathā notsṛjate śaram
140.8
tata evaṃ kṛte'smābhistripurasyāpi rakṣaṇe || pratīkṣiṣyanti vivaśāḥ puṣyayogaṃ divaukasaḥ
140.9
niśamya tanmayasyaivaṃ dānavāstripurālayāḥ || muhuḥ siṃha
rutaṃ kṛtvā mayamūcuryamopamāḥ
140.10
prayatnena vayaṃ sarvve kurmyaṃstava prabhāṣitam || tathā kurmo yathā rudro na mokṣyati pure śaram
140.11
adya yāsyā
ma saṃgrāme tadrudrasya jighāṃsavaḥ || kathayanti diteḥ putrā hṛṣṭā bhinnatanūrūhāḥ
140.12
kalpaṃ sthāsyanti vā svasthaṃ tripuraṃ śāśvataṃ dhruvam || adānavaṃ
vā bhavitā nārāyaṇapadatrayam
140.13
vayaṃ na dharmaṃ hāsyāmo yasminprokṣati no bhavān || aṃdaivatamadaityaṃ vā lokaṃ drakṣyanti mānavāḥ
140.14
iti
saṃmantrya hṛṣṭāste purāntarvibudhārayaḥ || pradoṣe muditā bhūtvā cerurmanmathacāratām
140.15
muhurmukodayo bhrānta udayagriṃ mahāmaṇiḥ || tamāṃsyutsā
ryya bhagavāṃścandro jṛmbhati so'mbaram
140.16
kumudālaṅkṛte haṃso yathā sarasi vistṛte || siṃho yathā copaviṣṭo vaidūryyaśikhare mahān
140.17
viṣṇo
ryyathā ca vistīrṇe hāraścorasi saṃsthitaḥ || tathāvagāḍhe nabhasi candro'trinayanodbhavaḥ || bhrājate bhrājayam̐llokānsṛjañjyotsnārasaṃ balāt
140.18
śatāṃśā
budite candre jyotsnāpūrṇe pure'surāḥ || pradoṣe lalitaṃ cakrurgṛhamātmānameva ca
140.19
rathyāsu rājamārgèṣu prāsādeṣu gṛheṣu ca || dīpārumpakapuṣpābhā
nālpasnehapradīpitāḥ
140.20
tadā maṭheṣu te dīpāḥ snehapūrṇāḥ pradīpitāḥ || gṛhāṇi vasumantyeṣāṃ sarvvaratnamayāni ca || jvalato dīpayandīpāṃścandrodayamiva
grahāḥ
140.21
candrāṃśubhirbhāsamānamantardīpaiḥ sudīpitam || upadravaiḥ kulamiva pīyate tripure tamaḥ
140.22
tasminpure vai taruṇapradoṣe candrāṭṭahāse taruṇapradoṣe
ratyārthino vai danujā gṛheṣu sahāṅganābhiḥ suciraṃ viremuḥ
140.23
vinoditā ye tu vṛṣadhvajasya pañceṣavaste makaradhvajena || tatrāsureṣvāsurapuṅgaveṣu
svāṅgāṅganāḥ svedayutā babhūvuḥ
140.24
kalapralāpeṣu ca dānavīnāṃ vīṇāpralāpeṣu ca mūrcchitāṃstu || mattapralāpeṣu ca kokilānāṃ sacāpabāṇo madano
mamantha
140.25
tamāṃsi naiśāni drutaṃ nihatya jyotsnāvitānena jagadvitatya || khe rohiṇīṃ tāñca priyāṃ sametya candraḥ prabhābhiḥ kurute'dhirājyam
140.26
sthitvaiva kāntasya tu pādamūle kācidvarastrī svakapolamūle || viśeṣakaṃ cārutaraṃ karoti tenānanaṃ svaṃ samalaṅkaroti
140.27
dṛṣṭvānanaṃ
maṇḍaladarpaṇasthaṃ mahāprabhā me mukhajoti jagdhvā || smṛtvā varāṅgī ramaṇeritāni tenaiva bhāvena ratīmavāpa
140.28
romāñcitairgātravairairyuvabhyo ratānurāgā
dramaṇena cānyāḥ || svayaṃ drutaṃ yānti madābhibhūtāḥ kṣapā yathā cārkadināvasāne
140.29
pepīyate cātirasādyuviddhā vimārgitānyā ca priyaṃ prasannā || kācit
priyasyāticirāt prasannā āsītpralāpeṣu ca samprasannā
140.30
gośīrṣayuktairharicandanaiśca paṅkāṅkitākṣīradharā surīṇām || manojñarūpā rucirā babhūvuḥ pūrṇāmṛta
syeva suvarṇakumbhāḥ
140.31
kṣatādharoṣṭhā drutadoṣaraktā lalanti daityā dayitāsu raktāḥ || tantrīpralāpāstripureṣu raktāḥ strīṇāṃ pralāpeṣu punarviraktāḥ
140.32
kvacitpravṛttaṃ madhurābhigānaṃ kāmasya bāṇaiḥ sukṛtaṃ nidhānam || āpānabhūmīṣu sukhaprameyaṃ geyaṃ pravṛttantvatha sādhayanti
140.33
geyaṃ pravṛttantvatha śodhayanti
kecitpriyāṃ tatra ca sādhayanti || kecitpriyāṃ samprati bodhayanti sambudhya sambudhya ca ramayanti
140.34
cūtaprasūnaprabhavaḥ sugandhaḥ sūryye gate vai
tripure babhūva || samarmaro nūpuramekhalānāṃ śabdaśca sambādhati kokilānām
140.35
priyāvagūḍhā dayitopagūḍhā kācitprarūḍhāṅgarūhāpi nārī
sucārubāṣpāṅkurapallavānāṃ navāmbusiktā iva bhūmirānīt
140.36
śaśāṅkapādairupaśobhiteṣu prāsādavaryeṣu varāṅganānām || mādhuryabhūtābharaṇā
mahāntaḥ svanā babhūvurmadaneṣu tulyāḥ
140.37
pānena khinnā dayitātivelaṃ kapolamāghrāsica kiṃ mamedam || āroha me śroṇimimāṃ viśālāṃ
pīnonnatāṃ kāñcanamekhalāḍhyām
140.38
rathyāsu candrodayabhāsitāsu surendramārgeṣu ca vistṛteṣu || daityāṅganā yūthagatā vibhānti tārā
yathā candramaso divānte
140.39
aṭṭāṭṭahāseṣu ca cāmareṣu preṅkhāsu cānyā madalolabhāvāt || sandolyante kalasamprahāsāḥ provāca kāñcī
guṇasūkṣmanādā
140.40
amlānamālānvitasundarīṇāṃ pathyāṃya eṣo'sti ca harṣitānām || śrūyanti vācaḥ kaladhautakalpā vāpīṣu cānye kalahaṃsaśabdāḥ
140.41
kāñcīkalāpaśca sahāṅgarāgaḥ preṅkhāsu tadrāgakṛtāśca bhāvāḥ || chindanti tāsāmasurāṅganānāṃ priyālayānmanmathamārgaṇānām
140.42
citrāmbaraścoddhatakeśapāśaḥ sandolyamānaḥ śuśubhe'surīṇām || sucāruveṣābharaṇairupetastārāgaṇairjyotiraিবাস candraḥ
140.43
sandolanāducchra
sitaiśchinnasūtraiḥ kāñcībhraṣṭairmaṇibhirviprakīrṇaiḥ || dolābhūmistairvicitrā vibhāti candrasya pārśvopagatairvicitrā
140.44
sacandrike sopavane pradoṣe ruteṣu
vṛndeṣu ca kokilānām || śaravyayaṃ prāpya pure'surāṇāṃ prakṣīṇabāṇo madanaścacāra
140.45
iti tatra pure'maradviṣāṇāṃ sapadi hi paścimakaumudī tadāsīt
raṇaśirasi parābhaviṣyatāṃ vai bhavaturagaiḥ kṛtasaṃkṣayā arīṇām
140.46
candrotha kundakusumākarahāravarṇo jyotsnāvitānarahito'bhrasamānavarṇaḥ|| vicchā
yatāṃ hi samupaitya na bhāti tadvat bhāgyakṣaye dhanapatiśca naro vivarṇaḥ
140.47
candraprabhāmaruṇasārathinābhibhūya santaptakāñcanarathāṅgasamānabimbaḥ
sthitvodayaugramukuṭe bahureva sūryyo bhātyambare timiratoyavahāṃ tariṣyan
140.47.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe tripurakaumudī nāmaikonacatvāriṃśadadhika śatatamo'dhyāyaḥ
Linked texts (1)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit