Matsya 141
Matsya 141
- Language
- Sanskrit
Contents
- 141.87 — 1 part
141.1
cha || sūta uvāca || || udite tu sahasrāṃśau merau bhāsākare ravau || nadaddevabalaṃ kṛtsnaṃ yugānta iva sāgarāḥ
141.2
sahasranayano devastataḥ śakraḥ purandaraḥ || savittadaḥ savaruṇāṃstripuraṃ prayayau haraḥ
141.3
te nānāvidharūpāśca pramathātipramāthinaḥ || yayuḥ siṃhai
rvyāghrairvāditāninadairāpi
141.4
tato vāditavāditraiścātapatrairmahādrumaiḥ || babhūva tadvalaṃ divyaṃ vanaṃ pracalitaṃ yathā
141.5
tadāpatantaṃ samprekṣya raudraṃ
rudrabalaṃ mahat || saṃkṣobho dānavendrāṇāṃ samudrapratimo babhau
141.6
te cāsīn pahiśān śaktīḥ śūladaṇḍaparaśvadhān || śarāsanāni vajrāṇi
gurūṇi musalāni ca
141.7
pragṛhya koparaktākṣāḥ sapakṣā iva parvvatāḥ || nijaghnuḥ parvvatagnāya ghanā iva tapātyaye
141.8
savidyunmālinaste vai samayā
ditinandanāḥ || modamānāḥ samāsedurdevadevaiḥ surārayaḥ
141.9
marttavyakṛtabuddhīnāṃ jaye cāniścitātmanām || abalānāṃ camūhyasīdvalāvayavā iva
141.10
vigarjanta ivāmbhodā ambhodasadṛśastviṣaḥ || prayuddhā yuddhakuśalāḥ parasparakṛtāgasaḥ
141.11
dhūmāyanto jvaladbhiśca āyudhaiścandravarcasaiḥ
kopādvā yuddhalubdhāśca kuddhyante parasparam
141.12
vajrāhatāḥ patantyanye bāṇairanye vidāritāḥ || anye vidāritāścakraiḥ patanti hṛdadhairjale
141.13
chinnasragdāmahārāśca pramṛṣṭāmbarabhūṣaṇāḥ || timinakragaṇe caiva patanti pramathāḥ surāḥ
141.14
gadānāṃ musalānāñca tomarāṇāṃ paraśvadhām || vajraśūla
rṣṭipātānāṃ pahiśānāñca sarvvataḥ
141.15
giriśṛṅgopalānāñca preritānāṃ pramanyubhiḥ || sajavānāṃ dānavānāṃ sadhūmānāṃ ravitviṣām || āyudhānāṃ
mahānodhaḥ sāgarauce patatyapi
141.16
pravṛddhavegaistaistatra surāsurakareritaiḥ || āyudhaistrastanakṣatraḥ kriyate saṃkṣayo mahān
141.17
kṣudrāṇāṃ
gajayoryuddhe yathā bhavati saṅkṣayaḥ || devāsuragaṇaistadvattiminnakrakṣayo'bhavat
141.18
vidyunmālī ca vegena vidyunmālī ivāmbudaḥ || vidyunmāla
ghanonnādo nandīśvaramabhidrutaḥ
141.19
sa taṃ tamo'rivadanaṃ praṇadanvadatāṃ varaḥ || uvāca yudhi śailādiṃ dānavo'mbudhiniḥsvanaḥ
141.20
yuddhakā
ṅkṣī tu balavānvidyunmālyahamāgataḥ || yadi tvidānīṃ me jīvanmucyase nandikeśvara || na vidyunmālihananaṃ vacobhiryudhi dānava
141.21
tamevaṃvadinaṃ
daityaṃ nandīśastapatāṃ varaḥ || uvāca praharaṃstatra vāyvalaṅkāravadvacaḥ
141.22
dānavā dharmakāmānāṃ naiṣo'vasara ityuta || śakto hantuṃ kimātmānaṃ jāti
doṣādvibṛṃhasi
141.23
yadi tāvanmayā pūrvaṃ hato'si paśuvadyathā || idānīṃ vā kathaṃ nāma na hiṃsye kratudūṣaṇam
141.24
sāgaraṃ tarate dorbhyāṃ
pātayedyo divākaram || so'pi māṃ śaknuyānnaiva cakṣurbhyāṃ samavekṣitum
141.25
ityevaṃvadinaṃ tatra nandinaṃ tannibho bale || bibhedaikeṣuṇā daityaḥ kareṇārka
ivāmbudam
141.26
vakṣasaḥ sa śarastasya papau rudhiramuttamam || sūryyastvātmaprabhāveṇa nagarṇavajalaṃ yathā
141.27
sa tena suprahāreṇa prathamañcā
tiroṣitaḥ || hastena vṛkṣamūtpāṭya cikṣepa gajarāḍiva
141.28
vāyununnaḥ sa ca taruḥ śīrṇapuṣpo mahāravaḥ || vidyunmālīśaraiśchinnaḥ papāta patageśavat
141.29
vṛkṣamālokya taṃ chinnaṃ dānavena vareṣubhiḥ || roṣamāhārayattīvraṃ nandīśvaraḥ suvigrahaḥ
141.30
sodyamya karamārāve raviśakrakaraprabham
dudrāva hantuṃ sa krūraṃ mahiṣaṃ gajarāḍiva
141.31
tamāpatantaṃ vegena vegavānprasabhaṃ balāt || vidyunmālī śaraśataiḥ pūrayāmāsa nandinam
141.32
śarakaṇṭakitāṅgo vai śailādiḥ so'bhavat punaḥ || arergṛhya rathaṃ tasya mahataḥ prayayau javāt
141.33
vilambitākṣo viśiro bhramitaśca
raṇe rathaḥ || papāta muniśāpena sādityo'rkaratho yathā
141.34
antarānnirgataścaiva māyayā sa diteḥ sutaḥ || ājaghāna tadā śaktyā
śailādiṃ samavasthitam
141.35
tāmeva tu viniṣkramya śaktiṃ śoṇitabhūṣitām || vidyunmāliṃ samuddiśya cikṣepa pramathāgraṇīḥ
141.36
tayā bhinnatanutrāṇo vibhinnahṛdayastvapi || vidyunmālyapatadbhūmau vajrāhata ivācalaḥ
141.37
vidyunmālini nihate siddhacāraṇakinnarāḥ
sādhu sādhviti coktvā te pūjayanta umāpatim
141.38
nandinā sādite daitye vidyunmālau hate mayaḥ || dadāha pramathānīkaṃ vanamagnirivoddhataḥ
141.39
śūlanirdoritoraskā gadācūrṇitamastakāḥ || iṣubhirgāḍhaviddhāśca patanti pramathārṇave
141.40
atha vajradharo yamo'rthadaḥ sa ca nandī sa ca ṣaṇmukho
guhaḥ || mayamamuravīrasaṃmvṛttaṃ vividyuḥ śastravarairahaitārayaḥ
141.41
nāgantu nāgādhipateḥ śatākṣaṃ mayo vidāryyeṣuvareṇa tūrṇam || yamañca vittādhipatiñca viddhā
rarāsa mattāmbudavattadānīm
141.42
tataḥ śaraiḥ pramathagaṇaiśca dānavā dṛḍhāhatāścottamavegavikramāḥ || bhṛśānuviddhāstripuraṃ praveśitā yathā śivaścakradhareṇa
saṃyuge
141.43
tatastu śaṅkhānakabherimarddalāḥ sasiṃhanādā danuputrabhaṅgadāḥ || kapardisainye prababhuḥ samantato nipātyamānā yudhi vajrasannibhāḥ
141.44
atha daityapurābhāve puṣyayogo babhūva ha || babhūva cāpi saṃyuktaṃ tadyogena puratrayam
141.45
tato bāṇaṃ tridhā devastridaivatamayaṃ haraḥ || mumoca tripure tūrṇaṃ
trinetrastripathādhipaḥ
141.46
tena muktena bāṇena bāṇapuṣpasamaprabham || ākāśaṃ svarṇasaṅkāśaṃ kṛtaṃ sūryeṇa rañjitam
141.47
muktvā tridai
vatamayaṃ tripure tridṛśaḥ śaram || dhigdhikmāmiti cakranda kaṣṭaṃ kaṣṭamiti bruvan
141.48
vaidhuryyaṃ daivataṃ dṛṣṭvā śailādirgajavaddrutaḥ
kimidantviti papraccha śūlapāṇiṃ maheśvaram
141.49
tataḥ śaśāṅkatilakaḥ kapardī paramārthavit || uvāca nandinaṃ bhaktaḥ sa mayo'dya vinaṅkṣyati
141.50
atha nandīśvarastūrṇaṃ manomārutavadbalī || śare tripuramayāti tripuraṃ praviveśa saḥ
141.51
sa mayaṃ prekṣya gaṇapaḥ prāha kāñcanasannibhaḥ || vināśāstripura
syāsya prāpto maya sudāruṇaḥ
141.52
anenaiva gṛheṇa tvamapakrāma bravīmyaham || śrutvā tannandivacanaṃ dṛḍhabhakto maheśvare || tenaiva gṛhamukhyena tripurādapa
sarpitaḥ
141.53
so'pīṣuḥ patrapuṭavaddagdhvā tannagaratrayam || tridhā iva hutāśaśca somo nārāyaṇastathā
141.54
śaratejaḥparītāni purāṇi dvijapuṅgavāḥ
duṣputradoṣāhnyante kulānyūrdhvaṃ yathā tathā
141.55
merukailāsakalpāni mandarāgranibhāni ca || sakapāṭagavākṣāṇi balibhiḥ śobhitāni ca
141.56
sa prāsādāni ramyāṇi kūṭāgārotkaṭāni ca || sajalāni samārūḍhāni sāvalokanakāni ca
141.57
baddhadhvajapatākāni svarṇaraupyamayāni ca || gṛhāṇi
tasmiṃstripure dānavānāmupadrave || dahyante dahanābhāni dahanena sahastraśaḥ
141.58
prāsādāgreṣu ramyeṣu vaneṣūpavaneṣu ca || vātāyanagatāścānyāścākā
śasya taleṣu ca
141.59
ramaṇairupagūḍhāśca ramantyo ramaṇaiḥ saha || dahyante dānavendrāṇāmagninā hyapi tāḥ striyaḥ
141.60
kācitpriyaṃ parityajya aśaktā
gantumanyataḥ || puraḥ priyasya pañcatvaṃ gatāgnibadane kṣayam
141.61
uvāca śatapatrākṣī sāstrākṣīva kṛtāñjaliḥ || havyavāhana bhāryāhaṃ parasya para
tāpana || dharmmasākṣī trilokasya na māṃ spraṣṭumihārhasi
141.62
śāyitañca mayā deva śivayā ca śivaprabha || pareṇa prehi mukttvedaṃ gṛhañca dayitaṃ hi
me
141.63
ekā putramupādāya bālakaṃ dānavāṅganā || hutāśanasamīpasthā ityuvāca hutāśanam
141.64
bālo'yaṃ duḥkhalabdhaśca mayā pāvaka
putrakaḥ || nārhasyenamupādātuṃ dayitaṃ ṣaṇmukhapriya
141.65
kāścitpriyānparityajya pīḍitā dānavāṅganāḥ || nipattantyarṇavajale siñcamānavibhūṣaṇāḥ
141.66
tāta putreti māteti mātuleti ca vihvalam || cakrandustripure nāryyaḥ pāvakajvālavepitāḥ
141.67
yathā dahati śailāgniḥ sāmbujaṃ jalajā
karam || tathā strīvaktrapadmāni cādahastripure'nalaḥ
141.68
tuṣārarāśiḥ kamalākarāṇāṃ yathā dahatyambujakāni śīte || tathaiva so'gnistripurāṅganānāṃ
dadāha vaktrekṣaṇapaṅkajāni
141.69
śarāgnipātātsasamiddhutānāṃ tatrāṅganānāmatikomalānām || babhūva kāñcīguṇanūpurāṇāmākranditānāñca rakho'ti
miśraḥ
141.70
dagdhāddharcandrāṇi savedikāni viśīrṇaharmyāṇi satoraṇāni || dagdhāni dagdhāni gṛhāṇi tatra patanti rakṣārthamivārṇavaughe
141.71
gṛhaiḥ
patadbhirjvalanāvalīḍhairāsītsamudre salilaṃ prataptam || kuputradoṣaiḥ prahatānuviddhaṃ yathā kulaṃ yāti dhanāvitasya
141.72
gṛhapratāpaiḥ kvathitaṃ samantātta
dārṇave toyamudīrṇavegam || vitrāsayāmāsa timīnsakrāṃstimiṅgilāṃstatkvathitāṃstathānyān
141.73
sagopuro mandarapādakalpaḥ prākā
ravaryestripure ca so'tha || taireva sārddhaṃ bhavanaiḥ papāta śabdaṃ mahāntaṃ janayansamudre
141.74
sahasraśṛṅgairbhavaneairyadāsītsahasraśṛṅgaḥ sa ivācalendraḥ
nāmāvaśeṣaṃ tripuraṃ prajajñe hutāśanāhāravaliprayuktam
141.75
pradahyamānena pureṇa tena jagatsapātāladivaṃ prataptam || duḥkhaṃ mahatprāpya jalāvamagnaṃ
yasminmahānsaudhavaro mayasya
141.76
taddevaiśo vacaḥ śrutvā indro vajradharastadā || śaśāpa tadgṛhañcāpi mayasyāditinandanaḥ
141.77
asevyamaprati
ṣṭhañca bhayena ca samāvṛtam || bhaviṣyati mayagṛhaṃ nityameva yathā'nalaḥ
141.78
yasya yasya tu deśasya bhaviṣyati parābhavaḥ || drakṣyanti tripuraṃ khaṇḍaṃ
tatreḍhaṃ nāśagā janāḥ || tadetadadyāpi gṛhaṃ mayasyāmathavarjitam
141.79
ṛṣaya ūcuḥ || || bhagavansa mayo yena gṛheṇa prapalāyitaḥ || tasya no gati
mākhyāhi mayasya camasodbhava
141.80
sūta uvāca || || dṛśyate dṛśyate yatra dhruvastatra mayāspadam || devadviṭ tu mayaścātaḥ sa tadā khinnamānasaḥ
tataścyuto'nyaloke'smiṃstrāṇārthaṃ vai cakāra saḥ
141.81
tatrāpi devatāḥ santi āptoryāmāḥ surottamāḥ || tatrāśaktaṃ tato gantuṃ tasmaikaṃ puramuttamam
141.82
śivaḥ sṛṣṭvā gṛhaṃ prādānmayaścaiva gṛhāthinam || virarāma sahasrākṣaḥ pūjayāmāsa ceśvaram || pūjyamānañca bhūteśaṃ sarvve tuṣṭuvurīśvaram
141.84
sampūjyamānaṃ
tridaśaiḥ samīkṣya gaṇairgaṇeśādhipatintu mukhyam || harṣādvalagurjjahasuśca devā jagmurnanardustu viṣaktahastāḥ||83||pitāmahaṃ vandya tato maheśaṃ pragṛhya cāpaṃ pravi
sṛjya bhūtān || rathācca sampatya haraiṣadagdhaṃ kṣitaṃ puraṃ tanmakarālaye ca
141.85
ya imaṃ rudravijayaṃ paṭhate vijayāvaham||vijayaṃ tasya kṛtyeṣu dadāti vṛṣabhadhvajaḥ
141.86
pitṝṇāṃ vāpi śrāddheṣu ya imaṃ śrāvayiṣyati || anantaṃ tasya puṇyaṃ syātsarvvayajñaphalapradam
141.87
idaṃ svastyayanaṃ puṇyamidaṃ puṃsavanaṃ mahat || idaṃ śrutvā
paṭhitvā ca yānti rudrasalokatām
141.87.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe tripuropākhyāne tripuradāho nāma catvāriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Linked texts (1)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit