Pramāṇa · Search · About · API

Matsya 141

Matsya 141

Language
Sanskrit

Contents

141.1

cha || sūta uvāca || || udite tu sahasrāṃśau merau bhāsākare ravau || nadaddevabalaṃ kṛtsnaṃ yugānta iva sāgarāḥ

141.2

sahasranayano devastataḥ śakraḥ purandaraḥ || savittadaḥ savaruṇāṃstripuraṃ prayayau haraḥ

141.3

te nānāvidharūpāśca pramathātipramāthinaḥ || yayuḥ siṃhai
rvyāghrairvāditāninadairāpi

141.4

tato vāditavāditraiścātapatrairmahādrumaiḥ || babhūva tadvalaṃ divyaṃ vanaṃ pracalitaṃ yathā

141.5

tadāpatantaṃ samprekṣya raudraṃ
rudrabalaṃ mahat || saṃkṣobho dānavendrāṇāṃ samudrapratimo babhau

141.6

te cāsīn pahiśān śaktīḥ śūladaṇḍaparaśvadhān || śarāsanāni vajrāṇi
gurūṇi musalāni ca

141.7

pragṛhya koparaktākṣāḥ sapakṣā iva parvvatāḥ || nijaghnuḥ parvvatagnāya ghanā iva tapātyaye

141.8

savidyunmālinaste vai samayā
ditinandanāḥ || modamānāḥ samāsedurdevadevaiḥ surārayaḥ

141.9

marttavyakṛtabuddhīnāṃ jaye cāniścitātmanām || abalānāṃ camūhyasīdvalāvayavā iva

141.10

vigarjanta ivāmbhodā ambhodasadṛśastviṣaḥ || prayuddhā yuddhakuśalāḥ parasparakṛtāgasaḥ

141.11

dhūmāyanto jvaladbhiśca āyudhaiścandravarcasaiḥ
kopādvā yuddhalubdhāśca kuddhyante parasparam

141.12

vajrāhatāḥ patantyanye bāṇairanye vidāritāḥ || anye vidāritāścakraiḥ patanti hṛdadhairjale

141.13

chinnasragdāmahārāśca pramṛṣṭāmbarabhūṣaṇāḥ || timinakragaṇe caiva patanti pramathāḥ surāḥ

141.14

gadānāṃ musalānāñca tomarāṇāṃ paraśvadhām || vajraśūla
rṣṭipātānāṃ pahiśānāñca sarvvataḥ

141.15

giriśṛṅgopalānāñca preritānāṃ pramanyubhiḥ || sajavānāṃ dānavānāṃ sadhūmānāṃ ravitviṣām || āyudhānāṃ
mahānodhaḥ sāgarauce patatyapi

141.16

pravṛddhavegaistaistatra surāsurakareritaiḥ || āyudhaistrastanakṣatraḥ kriyate saṃkṣayo mahān

141.17

kṣudrāṇāṃ
gajayoryuddhe yathā bhavati saṅkṣayaḥ || devāsuragaṇaistadvattiminnakrakṣayo'bhavat

141.18

vidyunmālī ca vegena vidyunmālī ivāmbudaḥ || vidyunmāla
ghanonnādo nandīśvaramabhidrutaḥ

141.19

sa taṃ tamo'rivadanaṃ praṇadanvadatāṃ varaḥ || uvāca yudhi śailādiṃ dānavo'mbudhiniḥsvanaḥ

141.20

yuddhakā
ṅkṣī tu balavānvidyunmālyahamāgataḥ || yadi tvidānīṃ me jīvanmucyase nandikeśvara || na vidyunmālihananaṃ vacobhiryudhi dānava

141.21

tamevaṃvadinaṃ
daityaṃ nandīśastapatāṃ varaḥ || uvāca praharaṃstatra vāyvalaṅkāravadvacaḥ

141.22

dānavā dharmakāmānāṃ naiṣo'vasara ityuta || śakto hantuṃ kimātmānaṃ jāti
doṣādvibṛṃhasi

141.23

yadi tāvanmayā pūrvaṃ hato'si paśuvadyathā || idānīṃ vā kathaṃ nāma na hiṃsye kratudūṣaṇam

141.24

sāgaraṃ tarate dorbhyāṃ
pātayedyo divākaram || so'pi māṃ śaknuyānnaiva cakṣurbhyāṃ samavekṣitum

141.25

ityevaṃvadinaṃ tatra nandinaṃ tannibho bale || bibhedaikeṣuṇā daityaḥ kareṇārka
ivāmbudam

141.26

vakṣasaḥ sa śarastasya papau rudhiramuttamam || sūryyastvātmaprabhāveṇa nagarṇavajalaṃ yathā

141.27

sa tena suprahāreṇa prathamañcā
tiroṣitaḥ || hastena vṛkṣamūtpāṭya cikṣepa gajarāḍiva

141.28

vāyununnaḥ sa ca taruḥ śīrṇapuṣpo mahāravaḥ || vidyunmālīśaraiśchinnaḥ papāta patageśavat

141.29

vṛkṣamālokya taṃ chinnaṃ dānavena vareṣubhiḥ || roṣamāhārayattīvraṃ nandīśvaraḥ suvigrahaḥ

141.30

sodyamya karamārāve raviśakrakaraprabham
dudrāva hantuṃ sa krūraṃ mahiṣaṃ gajarāḍiva

141.31

tamāpatantaṃ vegena vegavānprasabhaṃ balāt || vidyunmālī śaraśataiḥ pūrayāmāsa nandinam

141.32

śarakaṇṭakitāṅgo vai śailādiḥ so'bhavat punaḥ || arergṛhya rathaṃ tasya mahataḥ prayayau javāt

141.33

vilambitākṣo viśiro bhramitaśca
raṇe rathaḥ || papāta muniśāpena sādityo'rkaratho yathā

141.34

antarānnirgataścaiva māyayā sa diteḥ sutaḥ || ājaghāna tadā śaktyā
śailādiṃ samavasthitam

141.35

tāmeva tu viniṣkramya śaktiṃ śoṇitabhūṣitām || vidyunmāliṃ samuddiśya cikṣepa pramathāgraṇīḥ

141.36

tayā bhinnatanutrāṇo vibhinnahṛdayastvapi || vidyunmālyapatadbhūmau vajrāhata ivācalaḥ

141.37

vidyunmālini nihate siddhacāraṇakinnarāḥ
sādhu sādhviti coktvā te pūjayanta umāpatim

141.38

nandinā sādite daitye vidyunmālau hate mayaḥ || dadāha pramathānīkaṃ vanamagnirivoddhataḥ

141.39

śūlanirdoritoraskā gadācūrṇitamastakāḥ || iṣubhirgāḍhaviddhāśca patanti pramathārṇave

141.40

atha vajradharo yamo'rthadaḥ sa ca nandī sa ca ṣaṇmukho
guhaḥ || mayamamuravīrasaṃmvṛttaṃ vividyuḥ śastravarairahaitārayaḥ

141.41

nāgantu nāgādhipateḥ śatākṣaṃ mayo vidāryyeṣuvareṇa tūrṇam || yamañca vittādhipatiñca viddhā
rarāsa mattāmbudavattadānīm

141.42

tataḥ śaraiḥ pramathagaṇaiśca dānavā dṛḍhāhatāścottamavegavikramāḥ || bhṛśānuviddhāstripuraṃ praveśitā yathā śivaścakradhareṇa
saṃyuge

141.43

tatastu śaṅkhānakabherimarddalāḥ sasiṃhanādā danuputrabhaṅgadāḥ || kapardisainye prababhuḥ samantato nipātyamānā yudhi vajrasannibhāḥ

141.44

atha daityapurābhāve puṣyayogo babhūva ha || babhūva cāpi saṃyuktaṃ tadyogena puratrayam

141.45

tato bāṇaṃ tridhā devastridaivatamayaṃ haraḥ || mumoca tripure tūrṇaṃ
trinetrastripathādhipaḥ

141.46

tena muktena bāṇena bāṇapuṣpasamaprabham || ākāśaṃ svarṇasaṅkāśaṃ kṛtaṃ sūryeṇa rañjitam

141.47

muktvā tridai
vatamayaṃ tripure tridṛśaḥ śaram || dhigdhikmāmiti cakranda kaṣṭaṃ kaṣṭamiti bruvan

141.48

vaidhuryyaṃ daivataṃ dṛṣṭvā śailādirgajavaddrutaḥ
kimidantviti papraccha śūlapāṇiṃ maheśvaram

141.49

tataḥ śaśāṅkatilakaḥ kapardī paramārthavit || uvāca nandinaṃ bhaktaḥ sa mayo'dya vinaṅkṣyati

141.50

atha nandīśvarastūrṇaṃ manomārutavadbalī || śare tripuramayāti tripuraṃ praviveśa saḥ

141.51

sa mayaṃ prekṣya gaṇapaḥ prāha kāñcanasannibhaḥ || vināśāstripura
syāsya prāpto maya sudāruṇaḥ

141.52

anenaiva gṛheṇa tvamapakrāma bravīmyaham || śrutvā tannandivacanaṃ dṛḍhabhakto maheśvare || tenaiva gṛhamukhyena tripurādapa
sarpitaḥ

141.53

so'pīṣuḥ patrapuṭavaddagdhvā tannagaratrayam || tridhā iva hutāśaśca somo nārāyaṇastathā

141.54

śaratejaḥparītāni purāṇi dvijapuṅgavāḥ
duṣputradoṣāhnyante kulānyūrdhvaṃ yathā tathā

141.55

merukailāsakalpāni mandarāgranibhāni ca || sakapāṭagavākṣāṇi balibhiḥ śobhitāni ca

141.56

sa prāsādāni ramyāṇi kūṭāgārotkaṭāni ca || sajalāni samārūḍhāni sāvalokanakāni ca

141.57

baddhadhvajapatākāni svarṇaraupyamayāni ca || gṛhāṇi
tasmiṃstripure dānavānāmupadrave || dahyante dahanābhāni dahanena sahastraśaḥ

141.58

prāsādāgreṣu ramyeṣu vaneṣūpavaneṣu ca || vātāyanagatāścānyāścākā
śasya taleṣu ca

141.59

ramaṇairupagūḍhāśca ramantyo ramaṇaiḥ saha || dahyante dānavendrāṇāmagninā hyapi tāḥ striyaḥ

141.60

kācitpriyaṃ parityajya aśaktā
gantumanyataḥ || puraḥ priyasya pañcatvaṃ gatāgnibadane kṣayam

141.61

uvāca śatapatrākṣī sāstrākṣīva kṛtāñjaliḥ || havyavāhana bhāryāhaṃ parasya para
tāpana || dharmmasākṣī trilokasya na māṃ spraṣṭumihārhasi

141.62

śāyitañca mayā deva śivayā ca śivaprabha || pareṇa prehi mukttvedaṃ gṛhañca dayitaṃ hi
me

141.63

ekā putramupādāya bālakaṃ dānavāṅganā || hutāśanasamīpasthā ityuvāca hutāśanam

141.64

bālo'yaṃ duḥkhalabdhaśca mayā pāvaka
putrakaḥ || nārhasyenamupādātuṃ dayitaṃ ṣaṇmukhapriya

141.65

kāścitpriyānparityajya pīḍitā dānavāṅganāḥ || nipattantyarṇavajale siñcamānavibhūṣaṇāḥ

141.66

tāta putreti māteti mātuleti ca vihvalam || cakrandustripure nāryyaḥ pāvakajvālavepitāḥ

141.67

yathā dahati śailāgniḥ sāmbujaṃ jalajā
karam || tathā strīvaktrapadmāni cādahastripure'nalaḥ

141.68

tuṣārarāśiḥ kamalākarāṇāṃ yathā dahatyambujakāni śīte || tathaiva so'gnistripurāṅganānāṃ
dadāha vaktrekṣaṇapaṅkajāni

141.69

śarāgnipātātsasamiddhutānāṃ tatrāṅganānāmatikomalānām || babhūva kāñcīguṇanūpurāṇāmākranditānāñca rakho'ti
miśraḥ

141.70

dagdhāddharcandrāṇi savedikāni viśīrṇaharmyāṇi satoraṇāni || dagdhāni dagdhāni gṛhāṇi tatra patanti rakṣārthamivārṇavaughe

141.71

gṛhaiḥ
patadbhirjvalanāvalīḍhairāsītsamudre salilaṃ prataptam || kuputradoṣaiḥ prahatānuviddhaṃ yathā kulaṃ yāti dhanāvitasya

141.72

gṛhapratāpaiḥ kvathitaṃ samantātta
dārṇave toyamudīrṇavegam || vitrāsayāmāsa timīnsakrāṃstimiṅgilāṃstatkvathitāṃstathānyān

141.73

sagopuro mandarapādakalpaḥ prākā
ravaryestripure ca so'tha || taireva sārddhaṃ bhavanaiḥ papāta śabdaṃ mahāntaṃ janayansamudre

141.74

sahasraśṛṅgairbhavaneairyadāsītsahasraśṛṅgaḥ sa ivācalendraḥ
nāmāvaśeṣaṃ tripuraṃ prajajñe hutāśanāhāravaliprayuktam

141.75

pradahyamānena pureṇa tena jagatsapātāladivaṃ prataptam || duḥkhaṃ mahatprāpya jalāvamagnaṃ
yasminmahānsaudhavaro mayasya

141.76

taddevaiśo vacaḥ śrutvā indro vajradharastadā || śaśāpa tadgṛhañcāpi mayasyāditinandanaḥ

141.77

asevyamaprati
ṣṭhañca bhayena ca samāvṛtam || bhaviṣyati mayagṛhaṃ nityameva yathā'nalaḥ

141.78

yasya yasya tu deśasya bhaviṣyati parābhavaḥ || drakṣyanti tripuraṃ khaṇḍaṃ
tatreḍhaṃ nāśagā janāḥ || tadetadadyāpi gṛhaṃ mayasyāmathavarjitam

141.79

ṛṣaya ūcuḥ || || bhagavansa mayo yena gṛheṇa prapalāyitaḥ || tasya no gati
mākhyāhi mayasya camasodbhava

141.80

sūta uvāca || || dṛśyate dṛśyate yatra dhruvastatra mayāspadam || devadviṭ tu mayaścātaḥ sa tadā khinnamānasaḥ
tataścyuto'nyaloke'smiṃstrāṇārthaṃ vai cakāra saḥ

141.81

tatrāpi devatāḥ santi āptoryāmāḥ surottamāḥ || tatrāśaktaṃ tato gantuṃ tasmaikaṃ puramuttamam

141.82

śivaḥ sṛṣṭvā gṛhaṃ prādānmayaścaiva gṛhāthinam || virarāma sahasrākṣaḥ pūjayāmāsa ceśvaram || pūjyamānañca bhūteśaṃ sarvve tuṣṭuvurīśvaram

141.84

sampūjyamānaṃ
tridaśaiḥ samīkṣya gaṇairgaṇeśādhipatintu mukhyam || harṣādvalagurjjahasuśca devā jagmurnanardustu viṣaktahastāḥ||83||pitāmahaṃ vandya tato maheśaṃ pragṛhya cāpaṃ pravi
sṛjya bhūtān || rathācca sampatya haraiṣadagdhaṃ kṣitaṃ puraṃ tanmakarālaye ca

141.85

ya imaṃ rudravijayaṃ paṭhate vijayāvaham||vijayaṃ tasya kṛtyeṣu dadāti vṛṣabhadhvajaḥ

141.86

pitṝṇāṃ vāpi śrāddheṣu ya imaṃ śrāvayiṣyati || anantaṃ tasya puṇyaṃ syātsarvvayajñaphalapradam

141.87

idaṃ svastyayanaṃ puṇyamidaṃ puṃsavanaṃ mahat || idaṃ śrutvā
paṭhitvā ca yānti rudrasalokatām

141.87.p1

iti śrīmātsye mahāpurāṇe tripuropākhyāne tripuradāho nāma catvāriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Linked texts (1)