Matsya 149
Matsya 149
- Language
- Sanskrit
Contents
- 149.101 — 1 part
149.1
cha|| || tāraka uvāca
śṛṇudhvamasurāḥ sarvve vākyaṃ mama mahābalāḥ || śreyase kriyatāṃ buddhiḥ sarvvaiḥ kṛtyasya saṃvidhau
149.2
vaṃśakṣayakarā devāḥ sarvveṣāmeva dānavāḥ
asmākaṃ jātidharmmo vai viruddhaṃ vairamakṣayam
149.3
vayamadya gamiṣyāmaḥ surāṇāṃ nigrahāya tu || svabāhubalamāśritya sarvva evamasaṃśayaḥ
149.4
kintu nātapasā yukto manye'haṃ surasaṅgamam || ahamādau kariṣyāmi tapo ghoraṃ diteḥ sutāḥ
149.5
tataḥ surānvijeṣyāmo
bhokṣyāmo'tha jagattrayam || sthiropāyo hi puruṣaḥ sthiraśrīrapi jāyate
149.6
rakṣituṃ naiva śaknoti capalaścapalāḥ śriyaḥ || tacchrutvā
dānavāḥ sarvve vākyaṃ tasyāsurasya tu
149.7
sādhu sādhvityavocaṃste tatra daityāḥ savismayāḥ || so'gacchatpāriyātrasya gireḥ kandaramuttamam
149.8
sarvvartukusumākīrṇaṃ nānauṣadhividīpitam || nānādhāturasasrāvacitraṃ nānāguhāgṛham
149.9
gahanaiḥ sarvvato gūḍhaṃ citrakalpadrumāśrayam || anekākāra
bahulaṃ pṛthak pakṣikulākulam
149.10
nānāprasravaṇopetaṃ nānāvidhajalāśayam || prāpya tatkandaraṃ daityaścacāra vipulaṃ tapaḥ
149.11
nirāhāraḥ
pañcatapāḥ patrabhugvāribhojanaḥ || śataṃ śataṃ samānāntu tapāṃsyetāni so'karot
149.12
tataḥ svadehādutkṛtya karṣaṃ karṣaṃ dine dine || māṃsasyā
gnau juhāvāsau tato nirmamāṃsatāṃ gataḥ
149.13
tasminnirmāṃsatāṃ yāte taporaśitvamāgate || jajvaluḥ sarvvabhūtāni tejasā tasya sarvvataḥ
149.14
udvignāśca surāḥ sarvve tapasā tasya bhīṣitāḥ || etasminnantare brahmā para maṃ toṣamāgataḥ
149.15
tārakasya varaṃ dātuṃ jagāma tridaśālayāt || prāpya taṃ
śailarājānaṃ sa gireḥ kandarasthitam || uvāca tārakaṃ devo girā madhurayā yutaḥ
149.16
brahmovāca || || putrāṃlaṃ tapasā te'stu nāstyasādhyaṃ
tavādhunā || varaṃ vṛṇīṣva ruciraṃ yatte manasi varttate
149.17
ityuktastārako daityaḥ praṇamyātmabhuvaṃ vibhum || uvāca prāñjalirbhūtvā praṇataḥ pṛthuvi
kramaḥ
149.18
tāraka uvāca || || deva bhūtamanovāsa vetsi jantuviceṣṭitam || kṛtapratikṛtākāṅkṣī jigīṣuḥ prāyaśo janaḥ
149.19
vayañca jāti
dharmeṇa kṛtavairāḥ sahāmaraiḥ || taiśca niḥśeṣitā daityāḥ krūraiḥ santyajya dhārmmikatām || teṣāmahaṃ samuddharttā bhaveyamiti me matiḥ
149.20
avadhyaḥ
sarvvabhūtānāmastrāṇāñca mahaujasām || syāmahaṃ paramo hyeṣa varo mama hṛdi sthitaḥ
149.21
etanme dehi deveśa nānyo me rocate varaḥ || tamuvāca
tato daityaṃ viriñciḥ suranāyakaḥ
149.22
na yujyante vinā mṛtyuṃ dehino daityasattama || yatastato'pi varaya mṛtyuṃ yasmānna śaṅkase
149.23
tataḥ
sañcintya daityendraḥ śiśorvai saptavāsarāt || vavre mahāsuro mṛtyumavalepanamohitaḥ
149.24
brahmā cāsmai varaṃ dattvā yatkiñcinmanasopsitam || jagā
ma tridivaṃ devo daityo'pi svakamālayam
149.25
uttīrṇe tapasastantu daityaṃ daityeśvarāstathā || parivavruḥ sahasrākṣaṃ divi devagaṇā yathā
149.26
tasminmahati rājyasthe tārake daityanandane || ṛtavo mūrttimantaśca svakālaguṇavṛṃhitāḥ
149.27
abhavankiṅkarāstasya lokapālāśca sarvvaśaḥ
kāntirdhṛtirdhṛtirmedhā śrīravekṣya ca dānavam
149.28
parivavrurguṇākīrṇā nircchidrāḥ sarvva eva hi || kālāguruviliptāṅgaṃ mahāmukuṭabhūṣaṇam
149.29
rucirāṅgadanaddhāṅgaṃ mahāsiṃhāsane sthitam|| vījayantyapsaraḥ śreṣṭhā bhṛśaṃ muñcanti naiva tāḥ
149.30
candrāka dīpamārgaiśca vyajaneṣu ca mārutaḥ
kṛtānto'gresarastasya babhūvurmunisattamāḥ
149.31
evaṃ prayāti kāle tu vitate tārakāsuraḥ || babhāṣe sacivāndaityaḥ prabhūtavaradarpitaḥ
149.32
tāraka uvāca
rājyena kāraṇaṃ kiṃ me tvanākramya triviṣṭapam || anirryāpya surairvairaṃ kā śāntirhṛdaye mama
149.33
bhuñjate'dyāpi yajñāṃśānamarā nāka eva hi || viṣṇuḥ śriyaṃ na
jahāti tiṣṭhate ca gataśramaḥ
149.34
svasthābhiḥ svargaṃnārībhiḥ pīḍayante'maravallabhāḥ || sotpalā madirāmodā divi krīḍāyaneṣu ca
149.35
labdhvā janma na yaḥ ka
ściduṭayetpauruṣaṃ naraḥ || janma tasya vṛthābhūtamajanmā tu viśiṣyate
149.36
mātāpitṛbhyāṃ na karoti kāmān bandhūnaśokān karoti yo vā
kīrttiṃ hi vā nārjyate himābhāṃ pumān sa jāto'pi mṛto mataṃ me
149.37
tasmājjayāyāmarapuṅgavānāṃ trailokyalakṣmīharaṇāya śīghram || saṃyojyatāṃ me
rathamaṣṭacakraṃ balañca me durjayadaityacakram || dhvajañca me kāñcanapaṭṭanaddhaṃ chatrañca me mauktikajālavaddham
149.38
tārakasya vacaḥ śrutvā grasano nāma
dānavaḥ || senānīrdetyarājasya tathā cakre balānvitaḥ
149.39
āhatya bherīṃ gambhīrāṃ daityānāhūya satvaraḥ || turagāṇāṃ sahasreṇa cakrāṣṭakavibhūṣitam
149.40
śuklāmbarapariṣkāraṃ caturyojanavistṛtam || nānākīḍāgṛhayutaṃ gītavādyamanoharam
149.41
vimānamiva devasya surabharttuḥ śatakratoḥ || daśako
ṭīśvarā daityā daisyāste caṇḍavikramāḥ
149.42
teṣāmagresaro jambhaḥ kujambho'nantarastataḥ || mahiṣaḥ kuñjaro meghaḥ kālanemirnimistathā
149.43
mathano
jambhakaḥ śumbho daityendrā daśa nāyakāḥ|| anye'pi śataśastasya pṛthivīdalanakṣamāḥ
149.44
daityendrā girivarṣmāṇaḥ santi caṇḍaparākramāḥ||nānāyudhapraharaṇā
nānāśastrāstrapāragāḥ
149.45
tārakasyābhavat ketu raudraḥ kanakabhūṣaṇaḥ || ketunā makareṇāpi senānīrgyasano'rihā
149.46
paiśācaṃ yasya vadanaṃ
jambhasyāsīdayomayama||kharaṃ vidhūtalāṅgūlaṃ kujambhasyābhavaddhvaje
149.47
mahiṣasya tu gomāyuṃ ketorhaimaṃ tadābhavat || dhvāṅkṣaṃ dhvaje tu śumbhasya kṛṣṇā
yomayamucchritam
149.48
anekākāravinyāsāścānyeṣāntu dhvajāstathā || śatena śīghravegāṇāṃ vyāghrāṇāṃ hemamālinām
149.49
grasanasya ratho
yukto kiṅkiṇījālamālinām || śatenāpi ca siṃhānāṃ ratho jambhasya durjayaḥ
149.50
kujambhasya ratho yuktaḥ piśācavadanaiḥ kharaiḥ || rathastu
mahiṣasyoṣṭrairrajasya tu turaṅgamaiḥ
149.51
meghasya dvīpibhirbhīmaiḥ kuñjaraiḥ kālaneminaḥ || parvvatābhaiḥ samārūḍho nimirmattairmahāgajaiḥ
149.52
caturdantairgandhavadbhiḥ śikṣitairmeghabhairavaiḥ || śatahastāyataiḥ kṛṣṇe turaṅgairhemabhūṣaṇaiḥ
149.53
sitacāmarajālena śobhite dakṣiṇāṃ diśam || sitacandanacā
rvaraṅgo nānāpuṣpasrajojjvalaḥ
149.54
mathano nāma daityendraḥ pāśahasto vyarājata || jambhakaḥ kiṅkiṇījālamālamuṣṭraṃ samāsthitaḥ
149.55
kālaśu
bhramahāmeṣamārūḍhaḥ śumbhadānavaḥ || anye'pi dānavā vīrā nānāvāhanagāminaḥ
149.56
pracaṇḍacitrakarmmāṇaḥ kuṇḍaloṣṇīṣabhūṣaṇāḥ || nānāvidhottarā
saṅgā nānāmālyavibhūṣaṇāḥ
149.57
nānāsugandhigandhāḍhyā nānāvandijanastutāḥ || nānāvādyaparispandāścāgresara mahārathāḥ
149.58
nānā śauryya
kathāsaktāstasmin sainye mahāsurāḥ || taddhalaṃ daityasiṃhasya bhīmarūpaṃ vyajāyata
149.59
pramattacaṇḍamātaṅgaturaṅgaṃ rathasaṅkulam || pratasthe'marayuddhāya
bahupattipatākinam
149.60
etasminnantare vāyurdevadūto'mbarālaye || dṛṣṭvā sa dānavabalaṃ jagāmendrasya śaṃsitum
149.61
sa gatvā tu sabhāṃ divyāṃ mahe
ndrasya mahātmanaḥ || śaśaṃsa madhye devānāṃ tatkāryaṃ samupasthitam
149.62
tacchrutvā devarājastu nimīlitavilocanaḥ || bṛhaspatimuvācedaṃ vākyaṃ
kāle mahābhujaḥ
149.63
indra uvāca || || samprāpnoti vimarddo'yaṃ devānāṃ dānavaiḥ saha || kāryyaṃ kimatra tadbrūhi nītyupāyasamanvitam
149.64
etacchrutvā tu vacanaṃ mahendrasya girāṃpatiḥ || ityuvāca mahābhāgo bṛhaspatirudāradhīḥ
149.65
sāmapūrvvā smṛtā nītiścaturaṅgāṃ patākinīm || jigī
ṣatāṃ suraśreṣṭha sthitiraiṣā sanātanī
149.66
sāma bhedastathā dānaṃ daṇḍaścāṅgacatuṣṭayam || nītau kramāddeśakālaripūdyogakramādidam
149.67
sāma daityeṣu naivāsti yataste labdhasaṃśrayāḥ || jātidharmeṇa vā bhedyā dānaṃ prāptaśriye ca kim
149.68
eko'bhyupāyo daṇḍo'tra bhavatā yadi
rocate || durjaneṣu kṛtaṃ sāma mahadyāti ca bandhyatām
149.69
bhayāditi vyavasyanti krūrāḥ sāma mahātmanām || ṛjutāmāryyabuddhitvaṃ
dayānītivyatikramam
149.70
manyante durjanā nityaṃ sāma cāpi bhayodayāt || tasmāddurjanamākrāntuṃ śreyānpauruṣasaṃśrayaḥ
149.71
ākrānte tu kriyā yuktā satāmetanmahāvratam || durjanaḥ sujanatvāya kalpate na kadācana
149.72
sujano'pi svabhāvasya tyāgaṃ vāñchetkadācana
evaṃ me buddhyate buddhirbhavanto'trādhyavasyatām
149.73
evamuktaḥ sahasrākṣa evamevetyuvāca tam || karttavyatāṃ sa sañcintya provācāmarasaṃsadi
149.74
indra uvāca || || sāvadhānena me vācaṃ śṛṇudhvaṃ nākavāsinaḥ || bhavanto yajñabhoktārastuṣṭātmāno'tisāttvikāḥ
149.75
sve mahimni sthitā
nityaṃ jagataḥ paripālakāḥ || bhavataścānimittena bādhante dānaveśvarāḥ
149.76
teṣāṃ sāmādi naivāsti daṇḍa eva vidhīyatām || kriyatāṃ samarodyogaḥ sainyaṃ
saṃyujyatāṃ mama
149.77
ādhīyantāñca śastrāṇi pūjyantāmastradevatāḥ || vāhanāni ca yānāni yojayantu sahāmarāḥ
149.78
yamaṃ senāpatiṃ kṛtvā
śīghramevaṃ divaukasaḥ || ityuktāḥ samanahyanta devānāṃ ye pradhānataḥ
149.79
vājināmayutenājau hemaghaṇṭāpariṣkṛtam || nānāścaryyaguṇopetaṃ samprāptaṃ sarvvadaivataiḥ
149.80
rathaṃ mātalinā klṛptaṃ devarājasya durjayam || yamo mahiṣamāsthāya senāgre samavarttata
149.81
caṇḍakiṅkaravṛndena sarvvataḥ parivāritaḥ
kalpakāloddhatajvālāpūritāmbaralocanaḥ
149.82
hutāśanaścāgarūḍhaḥ śaktihasto vyavasthitaḥ || pavano'ṅkuśapāṇistu vistāritamahājavaḥ
149.83
bhujagendrasamārūḍho jaleśo bhagavānsvayam || narayuktarathe devo rākṣaseśo viyaccaraḥ
149.84
tīkṣṇakhaḍgayuto bhīmaḥ samare samavasthitaḥ|| mahāsiṃharavo devo
dhanādhyakṣo gadāyudhaḥ
149.85
candrādityāvaśvinau ca caturaṅgabalānvitau || rājabhiḥ sahitāstasthurgandharvvā hemabhūṣaṇāḥ
149.86
hemapīṭhottarāsaṅgā
ścitravarmarrathāyudhāḥ || nākapṛṣṭhaśikhaṇḍāstu vaidūryyamakaradhvajāḥ
149.87
javāraktottarāsaṅgā rākṣasā raktamūrddhajāḥ || gṛdhradhvajā mahāvīryyā nirmamalāyo
vibhūṣaṇāḥ
149.88
musalāsigadāhastā rathe coṣṇīṣadaṃśitāḥ || mahāmegharavā nāgā bhīmolkāśanihetayaḥ
149.89
yakṣāḥ kṛṣṇāmbarabhṛto bhīmabāṇa
dhanurddharāḥ || tāmrolūkadhvajā raudrā hemaratnavibhūṣaṇāḥ
149.90
dvīpicarmmottarāsaṅgaṃ niśācarabalaṃ babhau || gārdhrapatradhvajaprāyamasthibhūṣaṇabhūṣitam
149.91
musalāyudhaduṣprekṣyaṃ nānāprāṇimahāravam || kinnarāḥ śvetavasanāḥ sitapatripatākinaḥ
149.92
mattebhavāhanaprāyāstīkṣṇatomarahetayaḥ || muktājālapariṣkāro
haṃso rajatanirmitaḥ
149.93
keturjalādhināthasya bhīmadhūmadhvajānalaḥ || padmarāgamahāratnaviṭapaṃ dhanadasya tu
149.94
dhvajaṃ samucchritaṃ bhāti gantukā
mamivāmbaram || vṛkeṇa kāṣṭhalohena yamasyāsīnmahādhvajaḥ
149.95
rākṣaseśasya ketaurve pretasya mukhamābabhau || hemasiṃhadhvajau devau candrākarkāvamitadyutī
149.96
kumbhena ratnacitreṇa keturaśvinyorabhūt || hemamātaṅgaracitaṃ citraratnapariṣkṛtam
149.97
dhvajaṃ śatakratorāsīt sitacāmaramaṇḍitam
sanāgayakṣagandharvvamahoraganiśācarā
149.98
senā sā devarājasya durjayā bhuvanatraye || koṭyastāhyathatriṃśaddeve devanikāyinām
149.99
himācalābhe sitakarṇacāmare suvarṇapadmāmalasundarasraji || kṛtābhirāgojjvalakuṅkumāṅkare kapolalīlālikadambasaṅkule
149.100
sthitasta
dairāvatanāmakuñjare mahābalaścitravibhūṣāmbaraḥ || viśālavastrāṃśuvitānabhūṣitaḥ prakīrṇakeyūrabhujāgramaṇḍalaḥ || sahasrahagvandisahasrasaṃstutastriviṣṭape'
śobhata pākaśāsanaḥ
149.101
turaṅgamātaṅgabalaughasaṅkulā sitātapatradhvajarājiśālinī || camūśca sā durjayapatrisantatā vibhāti nānāyudhayo
dhaduruttarā
149.101.p1
iti śrīmatsye mahāpurāṇe tārakopākhyāne raṇayojano nāmāṣṭacatvāriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Linked texts (8)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit