Pramāṇa · Search · About · API

Matsya 15

Matsya 15

Language
Sanskrit

Contents

15.1

cha
sūta uvāca || || śrutvaitatsarvvamakhilaṃ manuḥ papraccha keśavam || śrāddhe kālañca vividhaṃ śrāddhabhedaṃ tathaiva ca

15.2

śrāddheṣu bhojanīyā ye ye ca varjyā dvijātayaḥ || kasminvāsarabhāge vā pitṛbhyaḥ śrāddhamācaret

15.3

kasmindattaṃ kathaṃ yāti śrāddhantu madhu
sūdana || vidhinā kena karttavyaṃ kathaṃ prīṇāti tatpitṝn

15.4

matsya uvāca || || kuryyādaharahaḥ śrāddhamannādyenodakena vā || payomūla
phalairvāpi pitṛbhyaḥ prītimāvahan

15.5

nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ trividhaṃ śrāddhamucyate || nityaṃ tāvatpravakṣyāmi arghyāvāhanavarjjitam

15.6

adaivaṃ tadvijānīyātpārvvaṇaṃ parvvasu smṛtam || pārvvaṇaṃ trividhaṃ proktaṃ śṛṇu tāvanmahīpate

15.7

pārvvaṇe ye niyojyāstu tāñchṛṇuṣva narādhipa
pañcāgniḥ snātakaścaiva trisuparṇaḥ ṣaḍaṅgavit

15.8

śrotriyaḥ śrotriyasuno vidhivākyaviśāradaḥ || sarvvajño vedavinmankrī jñātavaṃśaḥ kulānvitaḥ

15.9

purāṇavettā dharmajñaḥ svādhyāyajapatatparaḥ || śivabhaktaḥ pitṛparaḥ sūryyabhakto'tha vaiṣṇavaḥ

15.10

brahmaṇyo yogavicchānto vijitātmā ca śīlavān
bhojayeccāpi dauhitraṃ yatnataḥ svasuhṛdgurūn

15.11

viṭpatiṃ mātulaṃ bandhumṛtvigācāryyasomapān || yaśca vyākurute vākyaṃ yaśca mīmāṃsate'dhvaram

15.12

sāmasvaravidhijñaśca paṅktipāvanapāvanaḥ || sāmago brahmacārī ca vedayukto'tha brahmavit

15.13

yatra te bhuñjate śrāddhe tadeva paramārthavat || ete bhojyāḥ
prayatnena varjjanīyānnibodha me

15.14

patito'bhiśastaḥ klībaḥ piśunavyaṅgarogiṇaḥ || kunakhī śyāvadantaśca kuṇḍagolāśvapālakāḥ

15.15

parivi
ttirniyuktātmā pramattonmattadāruṇāḥ || baiḍālī bakavṛttiśca dambhī devalakādayaḥ

15.16

kṛtaghnānnāstikāṃstadvanmlecchadeśanivāsinaḥ || triśaṅkurbarbaraṃ
drāvvītadraviḍakoṃkaṇān

15.17

varjjayelliṅginaḥ sarvāñśrāddhakāle viśeṣataḥ || pūrvedyuraparedyurvā vinītātmā nimantrayet

15.19

nimantritānhi pitara upa
tiṣṭhanti tāndvijān||vāyubhūtānugacchanti tathāsīnānupāsate|| 18||dakṣiṇaṃ jānumālabhya tvaṃ mayā tu nimantritaḥ || evaṃ nimantrya niyamaṃ śrāvayetpitṛbāndhavā
n

15.20

akrodhanaiḥ śaucaparaiḥ satataṃ brahmacāribhiḥ || bhavitavyaṃ bhavadbhiśca mayā ca śrāddhakāriṇā

15.21

pitṛyajñaṃ vinirvarttya tarpaṇākhyantu yo'bhimān
piṇḍānvāhāryyakaṃ kuryācchrāddhamindukṣaye sadā

15.22

gomayenopalipte tu dakṣiṇapravaṇe sthale || śrāddhaṃ samācaredbhaktyā goṣṭhe vā jalasannidhau

15.23

agnimānirvapetpitryaṃ caruñca samamuṣṭibhiḥ || pitṛbhyo nirvapāmīti sarvvaṃ dakṣiṇato nyaset

15.24

abhighāryya tataḥ kuryyānnirvvāpannayamana
taḥ || te'pi tasyāyatāḥ kāryyāścaturaṅgulavistṛtāḥ

15.25

darvvītrayantu kurvīta khādiraṃ rajatānvitam || ratimātraṃ pariślakṣṇaṃ hastākārāgramutta
mam

15.26

udapātrañca kāṃsyañca mekṣaṇañca samitkuśān || tilāḥ pātrāṇi sadvāso gandhadhūyānulepanam

15.27

āharedapasavyantu sarvvaṃ dakṣiṇa
taḥ śanaiḥ || evamāsādya tatsarvvaṃ bhavanasyāgrato bhuvi

15.28

gomayenopaliptāyāṃ gomūtreṇa tu maṇḍalam || akṣatābhiḥ sapuṣpābhistadabhyarcyapasa
vyavart

15.29

viprāṇāṃ kṣālayetpādāvabhinandya punaḥ punaḥ || āsaneṣūpakḷpteṣu darbhaṃvatsu vidhānavat

15.30

upaspṛṣṭodakānviprānupaveśyānu
mantrayet || dvau daive pitṛkṛtye trīnekaikamubhayatra ca

15.31

bhojayeddhīśvaro'pīha na kuryyādvistaraṃ budhaḥ || daivapūrvvaṃ niyojyātha viprānarghyādinā budhaḥ

15.32

agnau kuryyādanujñāto viprairvipro yathāvidhi || svagṛhyoktavidhānena kāṃsye kṛtvā caruṃ tataḥ

15.33

agnīṣomayamamānāntu kuryyādāpyāyanaṃ
budhaḥ || dakṣiṇāgnau pratīte vā ya ekāgnirdvijottamaḥ

15.34

yajñopavītī nirvarttya tataḥ paryukṣaṇādikam || prācīnāvītinā kāryyamataḥ sarvvaṃ vijānatā

15.35

ṣaḍ ca tasmāddhaviḥśeṣātpiṇḍānkṛtvā tatodakam || dadyādudakapātraistu satilaṃ savyapāṇinā

15.36

jānvācya savyaṃ yatnena darbhayukto vimatsa
raḥ || vidhāya lekhā yatnena nirvvapiṣvavanejanam

15.37

dakṣiṇābhimukhaḥ kuryyātkare darvvīṃ nidhāya vai || nidhāya piṇḍamekaikaṃ sarvvadarbheṣvanukramāt

15.38

ninayedatha darbheṣu nāmagotrānukīrttanaiḥ || teṣu darbheṣu taṃ hastaṃ viṃmṛjyāllepabhāginām

15.39

tathaiva ca tataḥ kuryātpunaḥ pratyavanejanam || ṣaḍaṃṣṭyū
tūnamaskṛtya gandhadhūpārhaṇādibhiḥ

15.40

evamāvāhya tatsarvvaṃ vedamantrairyathoditaiḥ || ekāgrireka eva syānnirvvāpo darbhivakā tathā

15.41

tataḥ kṛtvā
ntare dadyātpatnībhyo'nnaṃ kuśeṣu saḥ || tadvatpiṇḍādike kuryyādāvāhanavisarjjanam

15.42

tato gṛhītvā piṇḍebhyo mātrāḥ sarvvāḥ krameṇa tu || tāne
va viprānprathamaṃ prāśayeccatato naraḥ

15.43

yasmādannādvṛtā mātrā bhakṣayanti dvijātayaḥ || anvāhāryyakamityuktaṃ tasmāttaccandrasaṃkṣaye

15.44

pūrvaṃ dattvā tu taddhaste sapavitraṃ tilodakam || tatpiṇḍāgraṃ prayaccheta svadhaiṣāmastviti bruvan

15.45

varṇayanbhojayedannaṃ miṣṭaṃ pūtañca sarvvadā || varjaye
tkrodhaparatāṃ smarannārāyaṇaṃ harim

15.46

tṛptāñjñātvā tataḥ kuryādvikiransārvvavarṇikam || sodakañcānnamuddhṛtya salilaṃ prakṣipedbhuvi

15.47

ā
cānteṣu punarddadyājjalapuṣpākṣatodakam || svastivācanakaṃ sarvvaṃ piṇḍopari samāharet

15.48

devāyattaṃ prakurvīta śrāddhanāśo'nyathā bhavet || visṛjya
brāhmaṇāṃstadvatteṣāṃ kṛtvā pradakṣiṇam

15.49

dakṣiṇāṃ diśamākāṅkṣinpitṛnyāceta mānavaḥ || dātāro no'bhivarddhantāṃ vedāḥ santatireva ca

15.50

śraddhā ca no mā vyagamadbahu deyañca no'stviti || annañca no bahu bhavedatithīṃśca labhemahi

15.51

yācitāraśca naḥ santu mā ca yāciṣma kañcana
etadastviti tatproktamanvāhāryyaṃ tu pārvvaṇam

15.52

yathendusaṃkṣaye tadvadanyatrāpi nigadyate || piṇḍāṃstu go'javiprebhyo dadyādagnau jale'pi vā

15.53

viprāyato vā vikiredvayobhirabhivāśayet || patnī tu madhyamaṃ piṇḍaṃ prāśayedvinayānvitā

15.54

ādhatta pitaro garbhamantra santānavarddhanam || tāvaducche
ṣaṇaṃ tiṣṭhedyāvadviprā visarjitāḥ

15.55

vaiśvadevaṃ tataḥ kuryyānnivṛtte pitṛkarmaṇi || iṣṭaiḥ saha tataḥ śānto bhuñjīta pitṛsevitam

15.56

punarbhojanamadhvānaṃ yānamāyāsamaithunam || śrāddhakṛcchrāddhabhukcaiva sarvvametadvivarjayet

15.57

svādhyāyaṃ kalahañcaiva divāsvapnañca sarvvadā || anena
vidhinā śrāddhaṃ nirudvāsyeha nirvapet

15.58

kanyākumbhavṛṣasthe'rke kṛṣṇapakṣeṣu sarvvadā || yatra yatra pradātavyaṃ sapiṇḍīkaraṇātparam || tatrānaina
vidhānena deyamagrimatā sadā

15.58.p1

iti śrīmatsye mahāpurāṇe'grimamacchāddhe śrāddhakalpo nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ

Linked texts (6)