Pramāṇa · Search · About · API

Matsya 16

Matsya 16

Language
Sanskrit

Contents

16.1

cha || || sūta uvāca
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi viṣṇunā yadudīritam || śrāddhaṃ sādhāraṇaṃ nāma bhuktimuktiphalapradam

16.2

ayane viṣuve yugme sāmānye cārkasaṃkrame || amāvā
syāṣṭakākṛṣṇapakṣa pañcadaśīṣu ca

16.3

ārdā maghā rohiṇīṣu dravyabrāhmaṇasaṅgame || gajacchāyāvyatīpāte viṣṭi vaidhṛtivāsare

16.4

vaiśākhasya
tṛtītāyāṃ navamī kārttikasya ca || pañcadaśī ca māghasya nabhasye ca trayodaśī

16.5

yugādayaḥ smṛtā hyetā dattasyākṣayakārikāḥ || tathā
manvantarādau ca deyaṃ śrāddhaṃ vijānatā

16.6

āśvayuktachukluā navamī dvādaśī kārttike tathā || tṛtīyā caitramāsasya tathā bhādrapadasya ca

16.7

phālgu
nasya hyamāvāsyā pauṣasyaikādaśī tathā || āṣāḍhasyāpi daśamī māghamāsasya saptamī

16.8

śrāvaṇasyāṣṭamī kṛṣṇā tathāṣāḍhī ca pūrṇimā || kārtti
kī phālgunī caitrī jyeṣṭhapañcadaśī sitā || manvantarādayaścaitā dattasyākṣayakārikāḥ

16.9

yasyāṃ manvantarasyādau rathamāste divākaraḥ || māghamā
sasya saptamyāṃ sā tu syādrathasaptamī

16.10

pānīyamapyatra tilairvimiśraṃ dadyātpitṛbhyaḥ prayato manuṣyaḥ || śrāddhaṃ kṛtaṃ tena samāḥ sahasraṃ rahasyametatpi
taro vadanti

16.11

vaiśākhyāmuparāgeṣu tathotsavamahālaye || tīrthāyatanagoṣṭheṣu dīpodyānagṛheṣu ca

16.12

vivikteṣūpalipteṣu śrāddhaṃ deyaṃ vijānatā
viprānpūrve pare cāhni vinītātmā nimantrayet

16.13

śīlavṛttaguṇopetānvayorūpasamanvitān || dvau daive trīṃstathā pitrye ekaikamubhayatra vā

16.14

bhojayetsusamṛddho'pi na prasajjeta vistare || viśvāndevānyavaiḥ puṣpairdhrabhyarcyyāsanapūrvakam

16.15

pūrayetpātrayugmantu sthāpya darbhapavitrakam || śanno
devītyapaḥ kuryyādyavo'sīti yavānāpi

16.16

gandhapuṣpaiśca sampūjya vaiśvadevaṃ prati nyaset || viśvedevāsa ityābhyāmāvāhya vikiredyavān

16.17

gandhapuṣpairalaṅkṛtya yā divyeratyarghyamutsṛjet || abhyarcya tābhyāmutsṛṣṭaṃ pitṛkāryyaṃ samārabhet

16.18

darbhāsanantu dattvādau trīṇi pātrāṇi pūrayet
sapavitrāṇi kṛtvādau śanno devītyapaḥ kṣipet

16.19

tilo'sīti tilānkuryyādgandhapuṣpādikaṃ punaḥ || pātraṃ vanaspatimayaṃ tathā parṇamayaṃ punaḥ

16.20

jalajaṃ vātha kurvvīta tathā sāgarasambhavam || sauvarṇaṃ rajataṃ vāpi pitṝṇāṃ pātramucyate

16.21

rajatasya kathā vāpi darśanaṃ dānameva vā || rajatairbhoja
naireṣāmathavā rajatānvitaiḥ

16.22

vāryyapi śraddhayā dattamakṣayāyopakalpate || tathārghyapiṇḍabhojyādau pitṝṇāṃ rajataṃ matam

16.23

śivanetrodbhavaṃ ya
smāttasmātpitṛvallabham || amaṅgalaṃ tadyatnena devakāryyeṣu varjayet

16.24

evaṃ pātrāṇi saṅkalpya yathālābhaṃ vimatsaraḥ || yā divyeriti
pitṝrnāma gotrairdarbhakaro nyaset

16.25

pitṝnāvāhayiṣyāmi kurvvityukastu taiḥ punaḥ || uśantastveti tathāyantu ṛgbhyāmāvāhayetpitṝn

16.26

yā divyerityarghyamutsṛjya dadyādgandhādikāṃstataḥ || hastāttadudakaṃ pūrvvaṃ dattvā saṃsravamāditaḥ

16.27

pitṛpātre nidhāyātha nyubjamuttarato nyaset
pitṛbhyaḥ sthānamasīti nidhāya pariṣecayet

16.28

tatrāpi pūrvvavatkuryyādagnikāryyaṃ vimatsaraḥ || ubhābhyāmapi hastābhyāmāhṛtya pariveṣayet

16.29

praśāntacittaḥ satataṃ darbhapāṇiraśeṣataḥ || guṇānvaiḥ sūpaśākaistu nānābhakṣyairviśeṣataḥ

16.30

annantu sadadhikṣīraṃ goghṛtaṃ śarkarānvitam || māṃsaṃ
prīṇāti vai sarvvāṃnpitṛnityāha keśavaḥ

16.31

dvau māsau matsyamāṃsena trīnmāsānhāriṇena tu || aurabhreṇātha caturaḥ śākunenātha pañca vai

16.32

ṣaṇmā
saṃ chāgamāṃsena tṛpyanti pitarastathā || sapta pārṣatamāṃsena tathāṣṭāveṇajena tu

16.33

daśa māsāṃstu tṛpyanti varāhamahiṣāmiṣaiḥ || śaśakūrmajamāṃsena
māsānekādaśaiva tu

16.34

saṃvatsarantu gavyena payasā pāyasena ca || rauraveṇa ca tṛpyanti māsānpañcadaśaiva tu

16.35

vārddhāṇasasya māṃsena tṛptirdvā
daśavārṣikī || kālaśākena cānantā khaḍgamāṃsena caiva hi

16.36

yatkiñcinmadhusaṃmiśraṃ gokṣīraṃ ghṛtapāyasam || dattamakṣayamityāhuḥ pitaraḥ pūrvadevatāḥ

16.37

svādhyāyaṃ śrāvayetpitryaṃ purāṇānyakhilāni ca || brahmaviṣṇvarkarudrāṇāṃ sūktāni vividhāni ca

16.38

indrāgnisomasūktāni pāvanāni sva
śaktitaḥ || bṛhadrathantaraṃ tadvajjyeṣṭhasāma sarauhinam

16.39

tathaiva śāntikādhyāyaṃ madhubrāhmaṇameva ca || maṇḍalaṃ brāhmaṇaṃ tadvatprītikāri tu yatpunaḥ

16.40

viprāṇāmātmanaścaiva tatsarvvaṃ samudīrayet || bhuktavatsu tatasteṣu bhojanopāntike nṛpa

16.41

sārvvavarṇikamannādyaṃ saṃnnīyāplāvya vāriṇā || samutsṛje
dbhuktavatāmagrato vikiredbhuvi

16.42

agnidagdhāstu ye jīvā ye'pyadagdhāḥ kule mama || bhūmau dattena tṛpyantu prayāntu paramāṃ gatim

16.43

yeṣāṃ na mātā
na pitā na bandhurna gotraśuddhirna tathānnamāsti || tattṛptaye'nnaṃ bhuvi dattametatprayāntu lokeṣu sukhāya tadvat

16.44

asaṃskṛtapramītānāṃ tyaktānāṃ kulyoṣitā
m || ucchiṣṭabhāgadheyaḥ syāddabhaiṃ vikirayośca yaḥ

16.45

tṛptā jñātvodakaṃ dadyātsakṛdviprakare tathā || upalipte mahīpṛṣṭhe gośakṛnmūtravāriṇā

16.46

nidhāya darbhāṃnvidhivaddakṣiṇāgrānprayatnataḥ || sarvvavarṇaina cānnena piṇḍāṃstu pitryajñavat

16.47

avanejanapūrvvantu nāmagotreṇa mānavaḥ || gandhadhū
pādikaṃ dadyātkṛtvā pratyavanejanam

16.48

jānvācya savyaṃ savyena pāṇinātha pradakṣiṇam || pitryamānīya tatkāryyaṃ vidhivaddarbhapāṇinā

16.49

dīpaprajvālanaṃ tadvatkuryyātpuṣpārccanaṃ budhaḥ || athācānteṣu cācamya vāri dadyātsakṛtsakṛt

16.50

atha puṣpāntarākṣatampaścādakṣayyodakameva ca
satilaṃ nāmagotreṇa dadyācchattyā ca dakṣiṇām

16.51

gobhūhiraṇyavādaṃsāṃsi bhavyāni śayanāni ca || dadyadyādiṣṭaṃ viprāṇāmātmanaḥ pitureva ca

16.52

vittaśāṭhyena rahitaḥ pitṛbhyaḥ prītimāvahan || tataḥ svadhāvācanakaṃ viśvedeveṣu codakam

16.53

dattvāśīḥ pratigṛhṇīyādviśvebhyaḥ prāṅmukho budhaḥ
aghorāḥ pitaraḥ santu santvityuktaḥ punardvijaiḥ

16.54

gotraṃ tathā varddhatāṃ nastathetyuktaśca taiḥ punaḥ || dātāro no'bhivarddhantāmiti caivamudīrayet

16.55

etāḥ satyāśiṣaḥ santu santvityuktaśca taiḥ punaḥ || svastivācanakaṃ kuryyātpiṇḍānuddhṛtya bhaktitaḥ

16.56

uccheṣaṇantu tattiṣṭhedyāvadviprā visarjitāḥ
tato gṛhabaliṃ kuryyāditi dharmmavyavasthitiḥ

16.57

uccheṣaṇaṃ bhūmigatamajihmasyāstikasya ca || dāsavargasya tatpitryaṃ bhāgadheyaṃ pracakṣate

16.58

pitṛbhirnirmimitaṃ pūrvvametadāpyāyanaṃ sadā || aputrāṇāṃ saputrāṇāṃ strīṇāmapi narādhipa

16.59

tatastānagrataḥ sthitvā parigṛhyodapātrakam
vāje vāja iti japankuśāgreṇa visarjayet

16.60

bahiḥ pradakṣiṇānkuryyātpadānyaṣṭāvanuvrajan || bandhuvargeṇa sahitaḥ putrabhāryyāsamānvitaḥ

16.61

nivṛtya praṇipatyātha paryukṣyāgniṃ samantravat || vaiśvadevaṃ prakurvvīta naityakaṃ balimeva ca

16.62

tatastu vaiśvadevānte sabhṛtyasutabāndhavaḥ || bhuñjī
tātithisaṃyuktaḥ sarvvaṃ pitṛniṣevitam

16.63

etaccānupanīto'pi kuryyātsanveṣu parvvasu || śrāddhaṃ sādhāraṇaṃ nāma sarvvakāmaphalapradam

16.64

bhāryyāvirahito'pyetatpravāsastho'pi bhaktimān || śūdro'pyamantravatkuryyādanena vidhinā budhaḥ

16.65

tṛtīyamābhyudayikaṃ vṛddhiśrāddhaṃ taducyate
utsavānandasambhāre yajñodvāhādimaṅgale

16.66

mātaraḥ prathamaṃ pūjyāḥ pitarastadanantaram || tato mātāmahā rājan viśvedevāṃstathaiva ca

16.67

pradakṣiṇopacāreṇa dadhyakṣataphalodakaiḥ || prāṅmukho nirvapetpiṇḍān dūrvvayā ca kuśairyutān

16.68

sampannamityabhyudaye dadyādarghyaṃ dvayordvayoḥ || yu
gmā dvijātayaḥ pūjyā vastrakārttasvarādibhiḥ

16.69

tilārthastu yavaiḥ kāryyo nāndīśabdopapūrvvakaḥ || māṅgalyāni ca sarvvāṇi vācayedvijapuṅgavaiḥ

16.70

evaṃ śūdro'pi sāmānyavṛddhiśrāddhe'pi sarvvadā || namaskāreṇa mantreṇa kuryyādāmātrataḥ sadā

16.71

dānapradhānaḥ śūdraḥ syādityāha bhagavāṃ
nprabhuḥ || dānena sarvvakāmāptirasya sañjāyate yataḥ

16.71.p1

iti śrīmātsye mahāpurāṇe sādhāraṇāmyudayakīrttanaṃ nāma saptadaśo'dhyāyaḥ

Linked texts (7)