Matsya 162
Matsya 162
- Language
- Sanskrit
Contents
- 162.89 — 1 part
162.1
ṛṣaya ūcuḥ || || idānīṃ śrotumicchāmo hiraṇyakaśiporvadham || narasiṃhasya māhātmyaṃ tathā pāpavināśanam
162.2
sūta
uvāca || || purā kṛtayuge viprā hiraṇyakaśipuḥ prabhuḥ || daityānāmādipuruṣaścakāra sa mahattapaḥ
162.3
daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca|| jalavāsī samabha
vatsnānamaunadhṛtavrataḥ
162.4
tataḥ śamadamābhyāñca brahmacaryyeṇa caiva hi || brahmā prīto'bhavattasya tapasā niyamena ca
162.5
tataḥ svayambhūrbhagavānsvayamāgamya
tatra ha || vimānenārkavarṇena haṃsayuktena bhāsvatā
162.7
ādityairvasubhiḥ sādhyairmarudbhirdevaistathā || rudrairviśvaissahādyaiśca yakṣarākṣasapannagaiḥ||6||digbhiścaiva vidi
gbhiśca nadībhiḥ sāgaraistathā || nakṣatraiśca muhūrttaiśca khecaraiśca mahāgrahaiḥ
162.9
devairbrahmarṣibhiḥ sārddhaṃ siddhaiḥ saptarṣibhistathā || rājarṣibhiḥ puṇyakṛdbhirgandharvā
psarasāṃ gaṇaiḥ||8||carācaraguruḥ śrīmānvṛtaḥ sarvvairdivaukasaiḥ || brahmā brahmavidāṃ śreṣṭho daityaṃ vacanamabravīt
162.10
prīto'smi tava bhaktasya tapasānena suvrata
varaṃ varaya bhadraṃ te yatheṣṭaṃ kāmamāpnuhi
162.11
hiraṇyakaśipuruvāca || || na devāsuragandharvvā na yakṣoragarākṣasāḥ || na mānuṣāḥ piśācā vā hanyurmā
devasattama
162.12
ṛṣayo vā na māṃ śāpaiḥ śapeyuḥ prapitāmaha || yadi me bhagavān prīto vara eṣa vṛto mayā
162.13
na cāstreṇa na śastreṇa giriṇā pādapena ca
na śuṣkeṇa na cārdreṇa na divā na niśātha vā
162.14
bhaveyamahamevārkaḥ somo vāyurhutāśanaḥ || salilañcāntarikṣañca nakṣatrāṇi diśo daśa
162.15
ahaṃ krodhaśca kāmaśca varuṇo vāsavo yamaḥ || dhanadaśca dhanādhyakṣo yakṣaḥ kiṃpuruṣādhipaḥ
162.16
brahmovāca || || ete divyā varāstāta mayā dattā
stavādbhutāḥ || sarvvānkāmānssadā vatsa prāpsyase tvaṃ na saṃśayaḥ
162.17
evamuktvā sa bhagavānjagāmākāśa eva hi || vairājaṃ brahmasadanaṃ brahmarṣigaṇasevi
tam
162.18
tato devāśca nāgāśca gandharvā ṛṣibhiḥ saha || varapradānaṃ śrutaiva pitāmahamupasthitāḥ
162.19
devā ūcuḥ || || varapradānādbhagavanva
dhiṣyati sa no'suraḥ || tatprasīdāśu bhagavanvadho'pyasya vicintyatām
162.20
bhagavansarvvabhūtānāmādikarttā svayaṃ prabhuḥ || sraṣṭā tvaṃ havyakavyānāmavyakta
prakṛtirbudhaḥ
162.21
sarvvalokahitaṃ vākyaṃ śrutvā devaḥ prajāpatiḥ || āśvāsayāmāsa surānsuśītairvacanāmbubhiḥ
162.22
avaśyaṃ tridaśāstena prāptavyaṃ tapasaḥ
phalam || tapasonte'sya bhagavānvadhaṃ viṣṇuḥ kariṣyati
162.23
tacchrutvā vibudhā vākyaṃ sarvve paṅkajajanmanaḥ || svāni sthānāni divyāni viprā jagmurmudānvi
tāḥ
162.25
labdhamātre vare cātha sarvvāḥ so'bādhata prajāḥ || hiraṇyakaśipurddaityo varadānena darpitaḥ||24||āśrameṣu mahābhāgānsa munīñchaṃsitavratān ||satya
dharmmaparāndāntāndharṣayāmāsa dānavaḥ
162.26
devāṃstribhuvanasthāṃśca parājitya mahāsuraḥ || trailokyaṃ vaśamānīya svarge vasati dānavaḥ
162.26-2
yadā vara
madotsiktaścoditaḥ kāladharmmataḥ || yajñiyānakaroddaityānayajñiyāśca devatāḥ
162.28
tadādityāśca sādhyāśca viśve ca vasavastathā || sendrā devagaṇā
yakṣāḥ siddhadvijamaharṣayaḥ
162.29
śaraṇyaṃ śaraṇaṃ viṣṇumupatasthurmahābalam || devadevaṃ yajñamayaṃ vāsudevaṃ sanātanam
162.30
devā ūcuḥ || || nārā
yaṇa mahābhāga devāstvāṃ śaraṇaṃ gatāḥ || trāyasva jahi daityendraṃ hiraṇyakaśipuṃ prabho
162.31
tvaṃ hi naḥ paramo dhātā tvaṃ hi naḥ paramo guruḥ || tvaṃ hi
naḥ paramo devo brahmādīnāṃ surottama
162.32
viṣṇuruvāca || || bhayaṃ tyajadhvamamarā abhayaṃ vo dadāmyaham || tathaiva tridivaṃ devāḥ pratipadyata māci
ram
162.33
eṣo'haṃ sagaśaṃ daityaṃ varadānena darpitam || avadhyamamarendrāṇāṃ dānavendraṃ nihanmyaham
162.34
evamuktvā tu bhagavānvisṛjya tridaśeśva
rān || vadhaṃ saṅkalpayāmāsa hiraṇyakaśipoḥ prabhuḥ
162.35
sāhāyyañca mahāvāhuroṅkāraṃ gṛhya satvaram || athoṅkārasahāyastu bhagavānviṣṇuravyayaḥ
162.36
hiraṇyakaśipusthānaṃ jagāma harirīśvaraḥ || tejasā bhāskarākāraḥ śaśī kāntyeva cāparaḥ
162.37
narasya kṛtvā'rddhatanuṃ siṃhasyārddhatanuṃ tathā || nārasiṃ
hena vapuṣā pāṇiṃ saṃspṛśya pāṇinā
162.38
tato'paśyata vistīrṇāṃ divyāṃ ramyāṃ manoramām || sarvvakāmayutāṃ śubhrāṃ hiraṇyakaśipoḥ sabhām
162.39
vistīrṇāṃ yojanaśataṃ śatamadhyarddhamāyatām || vaihāyasīṃ kāmagamāṃ pañcayojanavistṛtām
162.40
jarāśokaklamāpetāṃ niṣprakampāṃ śivāṃ sukhām
veśmaharmyavatīṃ ramyāṃ jvalantīmiva tejasā
162.41
antaḥsalilasaṃyuktāṃ vihitāṃ viśvakarmmaṇā || divyaratnamayairvṛkṣaiḥ phalapuṣpapradairyutām
162.42
nīlapītasitaśyāmaiḥ kṛṣṇairlohitakairapi || avatānaistathā gulmairmañjarīśatadhāribhiḥ
162.43
sitābhraghanasaṃṅkāśā plavantīva vyadṛśyata || raśmivatī
bhāsvarā ca divyagandhamanoramā
162.44
susukhā na ca duḥkhā sā na śītā na ca gharmmadā || na kṣutpipāse glāniṃ vā prāpya tāṃ prāpnuvanti te
162.45
nānā
rūpairupakṛtāṃ vicitrairatibhāsvaraiḥ || stambhairna vibhṛtā sā vai śāśvatī cākṣapā sadā
162.46
ati candrañca sūryyañca śikhinañca svayamprabhā || dīpyate
nākapṛṣṭhasthā bhāsayantīva bhāskarān
162.47
sarvve ca kāmāḥ pracurā ye divyā ye ca mānuṣāḥ || rasayuktaṃ prabhūtañca bhakṣyabhojyamanantakam
162.48
puṇyagandhasrajaścātra nityapuṣpaphaladrumāḥ || uṣṇe śītāni toyāni śīte coṣṇāni santi ca
162.49
puṣpitāgrā mahāśākhāḥ pravālāṅkuradhāriṇaḥ
latāvitānasaṃchannā nadīṣu ca saraḥsu ca
162.50
vṛkṣānvahuvidhāṃstatra mṛgendro dadṛśe prabhuḥ || gandhavanti ca puṣpāṇi rasavanti phalāni ca
162.51
nāti
śītāni noṣṇāni tatra tatra sarāṃsi ca || apaśyatsarvvatīrthāni sabhāyāṃ tasya sa prabhuḥ
162.52
nalinaiḥ puṇḍarīkaiśca śatapatraiḥ sugandhibhiḥ || raktaiḥ
kuvalayairnīlaiḥ kumudaiḥ saṃvṛtāni ca
162.53
sukāntairdhārttarāṣṭraiśca rājahaṃsaiśca supriyaiḥ|| kāraṇḍavaiścakravākaiḥ sārasaiḥ kurarairapi
162.54
vimalaiḥ sphāṭikā
bhaiśca pāṇḍuracchadanairdvijaiḥ|| bahuhaṃsopagītāni sārasābhirutāni ca
162.55
gandhavatyaḥ śubhāstatra puṣṭamañjaridhāriṇīḥ|| dṛṣṭavānparvvatāgreṣu nānā puṣpadharā
latāḥ
162.56
ketakyaśokasaralāḥ punnāgatilakārjunāḥ|| cūtā nīpāḥ prasthapuṣpāḥ kadambā bakulā dhavāḥ
162.58
priyaṅgupāṭalāvṛkṣāḥ śālmalyaḥ sahari
drukāḥ || sālāstālāstamālāśca campakāśca manoramāḥ||57||tathaivānye vyarājanta sabhāyāṃ puṣpitā drumāḥ||vidrumāśca drumāścaiva jvalitāgnisamaprabhāḥ
162.59
skandhavantaḥ suśākhāśca bahutālasamucchrayāḥ || arjunāśokavarṇāśca bahavāścitrakā drumāḥ
162.60
varuṇo vatsanābhaśca panasāḥ saha candanaiḥ|| nīpāḥ
sumanasaścaiva nimbā aśvatthatindukāḥ
162.61
pārijātāśca lodhrāśca mallikā bhadradāravaḥ || āmalakyastathā jambūlakucāḥ śailavālukāḥ
162.62
kharjūryyo nārikelāśca harītagvibhītakāḥ || kālīyakā drukālāśca hiṅgvaḥ pāriyātrakāḥ
162.63
mandārakundalatāśca pataṅgāḥ kuṭajāstathā
raktāḥ kuraṇṭakāścaiva nīlāścāgarubhiḥ saha
162.64
kadambāścaiva bhavyāśca dāḍimā bījapūrakāḥ || saptaparṇāśca bilvāśca madhuperāvṛtāstathā
162.65
aśokāśca tamālāśca nānāgulmalatāvṛtāḥ|| madhūkāḥ saptaparṇāśca bahavastīragā drumāḥ
162.66
latāśca vividhākārāḥ patrapuṣpaphalopagāḥ || ete
cānye ca bahavastatra kānanajā drumāḥ
162.67
nānāpuṣpaphalopetā vyarājanta samantataḥ || cakorāḥ śatapatrāśca mattakokilasārikāḥ
162.68
puṣpitāḥ puṣpitāgraiśca sampatānti mahādrumāḥ || raktapītāruṇāstatra pādapāyragatāḥ khagāḥ
162.69
parasparamavekṣante prahṛṣṭā jīvajīvakāḥ || tasyāṃ
sabhāyāṃ daityendro hiraṇyakaśipustadā
162.70
strīsahasraiḥ parivṛto vicitrābharaṇāmbaraḥ || anarghyamaṇivajrārciḥ śikhājvalitakuṇḍalaḥ
162.71
āsīnaścāsane citre daśanalvapramāṇataḥ || divākaranibhe divye divyāstaraṇasaṃstṛte
162.72
divyagandhavahastatra mārutaḥ susukho vavau || hira
ṇyakaśipurddaitya āste jvalitakuṇḍalaḥ
162.73
upacerurmahādaityaṃ hiraṇyakaśipuṃ tadā || divyatānena gītāni jagurgandharvvasattamāḥ
162.74
viśvācī sahajanyā ca pramlocetyabhiviśrutā || divyātha saurabheyī ca samīcī puñjikasthalī
162.75
miśrakeśī ca rambhā ca citralekhā śucismitā
cārukeśī ghṛtācī ca menakā corvvaśī tathā
162.76
etāḥ sahasraśaścānyā nṛtyagītaviśāradāḥ || upatiṣṭhanti rājānaṃ hiraṇyakaśipuṃ prabhum
162.77
tatrāsīnaṃ mahābāhuṃ hiraṇyakaśipuṃ prabhum || upāsate diteḥ putrāḥ sarvve labdhavarāstathā
162.78
tamapratimakarmmāṇaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ || balirvvairo
canastatra narakaḥ pṛthivīsutaḥ
162.79
prahlādo vipracittiśca gaviṣṭhaśca mahāsuraḥ || surahantā duḥkhahantā sunāmā sumatirvaraiḥ
162.80
ghaṭodaro mahā
pārśvaḥ kathanaḥ piṭharastathā|| viśvarūpaḥ surūpaśca svabalaśca mahābalaḥ
162.81
daśagrīvaśca vālī ca meghavāsā mahāsuraḥ||ghaṭāsyo'kampanaścaiva prajanaścendratā
panaḥ
162.82
daityadānavasaṃṅghāste sarvve jvalitakuṇḍalāḥ || sragviṇo vāgminaḥ sarvve sadaiva caritavratāḥ
162.83
sarvve labdhavarāḥ śūrāḥ sarvve vigata
mṛtyavaḥ || ete cānye ca bahavo hiraṇyakaśipuṃ prabhum
162.84
upāsanti mahātmānaṃ sarvve divyaparicchadāḥ || vimānairvividhākārairbhrājamānairīvā
gnibhiḥ
162.85
mahendravapuṣaḥ sarvve vicitrāṅgadabāhavaḥ || bhūṣitāṅgā diteḥ putrāstamupāsanta sarvvaśaḥ
162.86
tasyāṃ sabhāyāṃ divyāyāmasurāḥ parvva
topamāḥ || hiraṇyavapuṣaḥ sarvve divākarasamaprabhāḥ
162.87
na śrutaṃ naiva dṛṣṭaṃ hi hiraṇyakaśiporyathā || aiśvaryyaṃ daityasiṃhasya yathā tasya mahātmanaḥ
162.88
kanakarajatacitravedikāryā parihṛtaratnavicitravīthikāyām || sa dadarśa mṛgādhipaḥ sabhāyāṃ suracitaratnagavākṣaśobhitāyām
162.89
kanakavimalahāravi
bhūṣitāṅgaṃ dititanayaṃ sa mṛgādhipo dadarśa|| divasakaramahāprabhaṃ jvalantaṃ ditijasahasraśatairniṣevyamāṇam
162.89.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe nārasiṃhaprādurbhāve ekaṣaṣṭyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Linked texts (8)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Critical edition (BORI) — Sanskrit
- Śaṅkaragītā — Śaṃkara, Sanskrit
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
- Critical edition (Baroda) — Sanskrit
- Narasiṃhapurāṇa — Sanskrit