Pramāṇa · Search · About · API

Matsya 164

Matsya 164

Language
Sanskrit

Contents

164.1

cha || || sūta uvāca || || kharāḥ kharamukhāstaiśca makarāśīviṣānanāḥ|| īhāmṛgamukhāścānye varāhamukhasaṃsthitāḥ

164.2

bālasūryyamukhāścānye dhūmaketumukhāstathā || arddhacandrāīvaktrāśca agnivītamukhāstathā

164.3

haṃsakukkuṭavaktrāśca vyāditāsyā bhayāvahāḥ
siṃhāsyā lelihānāśca kākagṛdhramukhāstathā

164.4

dvijivhakā vakraśīrṣāstatholkāmukhasaṃsthitāḥ || mahāgrāhamukhāstvān‍ye dānavā baladarpitāḥ

164.5

śailasaṃvarṣmaṇastasya śarīre śaravṛṣṭibhiḥ || avadhyasya mṛgendrasya na vyathāṃ cakrurāhave

164.6

evaṃ bhūyo'parān ghorānasṛjan‍dānaveśvarāḥ || mṛgendra
syopari kruddhā niḥśvasanta ivoragāḥ

164.7

te dānavaśarā ghorā dānavendrasamīritāḥ || vilayaṃ jagmurākāśe khadyotā iva parvvate

164.8

tataśca
krāṇi divyāni daityāḥ krodhasamanvitāḥ || mṛgendrāyāsṛjannāśu jvalitāni samantataḥ

164.9

tairāsīdgaganaṃ cakraiḥ sampatadbhiritastataḥ || yugānte
samprākāśādbhiścandrādityagraheriva

164.10

tāni sarvāṇi cakrāṇi mṛgendreṇa mahātmanā || grastānyudīrṇāni tadā pāvakārcciḥsamāni vai

164.11

tāni cakrāṇi vadane viśamānāni bhānti vai || meghodaradarīṣveva candrasūryyarathā iva

164.12

hiraṇyakaśipurdaityo bhūyaḥ prāsṛjadūrjjitām || śaktiṃ
prajvalitāṃ ghorāṃ dhautaśastrataḍitprabhām

164.13

tāmāpatantīṃ samprekṣya mṛgendraḥ śaktimujjvalām || huṅkāreṇaiva raudreṇa babhañja bhagavāṃstadā

164.14

rarāja bhagnā sā śaktirmṛgendreṇa mahītale || savisphuliṅgā jvalitā maholkeva divaścyutā

164.15

nārācapaṅkiḥ siṃhasya prāptā reje vidūrataḥ || nīlo
tpalapalāśānāṃ mālevojjvaladarśanā

164.16

sa garjitvā yathānyāyaṃ vikramya ca yathāsukham || tattaisanyamutsāritavāṃstṛṇāgrānīva mārutaḥ

164.17

tato'śmavarṣaṃ daityendrā vyasṛjanta nabhogatāḥ || nagamātraiḥ śilākhaṇḍairgiriśṛṅgairmahāprabhaiḥ

164.18

tadaśmavarṣaṃ siṃhasya mahanmūrddhani pātitam
diśo daśa vikīrṇā vai khadyotaprakarā iva

164.19

tadāśmaughairdaityagaṇāḥ punaḥ siṃhamarindamam || chādayāñcakrire meghā dhārābhiriva parvvatam

164.20

na ca taṃ cālayāmāsurdaityaughā devasattamam || bhīmavego'calaśreṣṭhaṃ samudra iva mandaram

164.21

tato'śmavarṣe vihate jalavarṣamanantaram || dhārābhi
rakṣamātrābhiḥ prādurāsītsamantataḥ

164.22

nabhasaḥ pracyutā dhārāstigmavegāḥ samantataḥ || āvṛtya sarvvato vyoma diśaścopaddiśastathā

164.23

dhārā divi ca sarvvatra vasudhāyāñca sarvvaśaḥ || na spṛśanti ca tā devaṃ nipatanto'niśaṃ bhuvi

164.24

bāhyato vavṛṣurvarṣaṃ nopariṣṭācca vavṛṣuḥ || mṛgendra
pratirūpasya sthitasya yudhi māyayā

164.25

hate'śmavarṣe tumule jalavarṣe ca śoṣite || so'sṛjaddānavo māyāmagna vāyusamīritām

164.26

mahendrastoyadaiḥ sārddhaṃ sahasrākṣo mahādyutiḥ || mahatā toyavarṣeṇa śamayāmāsa pāvakam

164.27

tasyāṃ pratihatāyāntu māyāyāṃ yudhi dānavaḥ || asṛ
gdorasaṅkāśaṃ tatastīvraṃ samantataḥ

164.28

tamasā saṃvṛte loke daityeṣvattāyudheṣu ca || svatejasā parivṛto divākara ivāvabhau

164.29

triśikhāṃ bhukuṭīñcāsya dadṛśurdānavā raṇe || lalāṭasthāṃ triśūlāṅkāṃ gaṅgāṃ tripathāmiva

164.30

tataḥ sarvvāsu māyāsu hatāsu ditinandanāḥ|| hiraṇyaka
śipuṃ daityaṃ vivarṇāḥ śaraṇaṃ yayuḥ

164.31

tataḥ prajjvalitaḥ krodhātpradahanniva tejasā || tasminkruddhe tu daityendre tamobhūtamabhūjjagat

164.32

āvahaḥ pravahaścaiva vivaho'tha hyudāvahaḥ || parāvahaḥ saṃvahaśca mahāvalaparākramāḥ

164.33

tathā parivahaḥ śrīmānutpātabhayaśaṃsanāḥ || ityevaṃ kṣubhitāḥ
sapta maruto gaganecarāḥ

164.34

ye grahāḥ sarvvalokasya kṣaye prādurbhavanti vai || te sarvve gagane dṛṣṭā vyacaranta yathāsukham

164.35

anyaṃ
gate cāpyacaranmārge niśi niśācaraḥ || sagrahaḥ saha nakṣatrairupapatirarindamaḥ

164.36

vivarṇatāñca bhagavāṅgato divi divākaraḥ || kṛṣṇaṃ
kabandhāñca tathā lakṣyate sumamahaddivi

164.37

amuñcannāciṃṣāṃ vṛndaṃ bhūmivṛttirvibhāvasuḥ || gaganasthaśca bhagavānabhīkṣṇaṃ paridṛśyate

164.38

sapta dhūmranibhā ghorā sūryā divi samutthitāḥ || somasya gaganasthasya grahāstiṣṭhanti śṛṅgagāḥ

164.39

vāmena dakṣiṇe caiva sthitau śukrabṛhaspatī
śanaiścaro lohitāṅgo jvalanāṅgārasamadyutī

164.40

samaṃ samadhirohantaḥ sarvve te gaganecarāḥ || śṛṅkhāni śanakairghorā yugāntāvattino grahāḥ

164.41

candramāśca sanakṣatrairgrahaiḥ saha tamonudaḥ || carācaravināśāya rohiṇīṃ nābhyanandata

164.42

gṛhyate rāhuṇā candra ulkābhirabhihanyate || ulkāḥ
prajvalitāścandre vicaranti yathāsukham

164.43

devānāpi yo devaḥ so'pyavarṣata śoṇitam || apatangaganādulkā vidyudrūpā mahāsvanāḥ

164.44

akāle ca drumāḥ sarvve puṣpanti ca phalanti ca || latāśca saphalāḥ sarvvā ye cāhurdaityanāśanam

164.45

phalaiḥ phalānyajāyanta puṣpaiḥ puṣpaṃ tathaiva ca
unmīlanti nimīlanti hasanti ca rudanti ca

164.46

vikrośanti ca gambhīrā dhūmayanti jvalanti ca || pratimāḥ sarvvadevānāṃ vedayanti mahadbhayam

164.47

āraṇyaiḥ saha saṃsṛṣṭā grāmyāśca mṛgapakṣiṇaḥ || cakruḥ subhairavaṃ tatra mahāyuddhamupasthitam

164.48

nadyaśca pratikūlāni vahanti kaluṣodakāḥ || na
prakāśanti ca diśo raktareṇusamākulāḥ

164.49

vānaspatyo na pūjyante pūjanārhāḥ kathañcana || vāyuvegena hanyante bhajyante praṇamanti ca

164.50

yadā ca sarvvabhūtānāṃ chāyā na parivarttate || aparāhṇagate sūryye lokānāṃ yugasaṃkṣaye

164.51

tadā hiraṇyakaśipordaityasyopari veśmanaḥ || bhāṇḍā
gārāyudhāgāre niviṣṭamabhavanmadhu

164.52

asurāṇāṃ vināśāya surāṇāṃ vijayāya ca || dṛśyante vividyotpātā ghorā ghoranidarśanāḥ

164.53

ete cānye ca bahavo ghorotpātāḥ samutthitāḥ || daityendrasya vināśāya dṛśyante kālanirmitāḥ

164.54

medinyāṃ kampamānāyāṃ daityendreṇa mahātmanā
mahīdharā nāgagaṇā nipeturamitaujasaḥ

164.55

viṣajvālākulairvaktrairvimuñcanto hutāśanam || catuḥśīrṣāḥ pañcaśīrṣāḥ saptaśīrṣāśca pannagāḥ

164.56

vāsukistakṣakaścaiva karkoṭakadhanañjayau || elāmukhaḥ kāliyaśca mahāpadmaśca vīryyavān

164.57

sahasraśīrṣo nāgo vai hematāmadhvajaḥ prabhuḥ
śeṣo'nanto mahābhāgo duṣprakampyaḥ prakampitaḥ

164.58

dīptānyantarjalasthāni pṛthivīdharaṇāni ca || tadā kruddhena mahatā kampitāni samantataḥ

164.59

nāgāstejodharāścāpi pātālatalacāriṇaḥ || hiraṇyakaśipurdaityastadā saṃspṛṣṭavān mahīm

164.60

sandaṣṭauṣṭhapuṭaḥ krodhādvarāha iva pūrvvajaḥ
nadī bhāgīrathī caiva śarayūḥ kauśikī tathā

164.61

yamunā tvatha kāverī kṛṣṇaveṇā ca nimnagā || suveṇā ca mahābhāgā nadī godāvarī tathā

164.62

carmmaṇvatī ca sindhuśca tathā nadanadīpatiḥ || kamalaprabhavaścaiva śoṇo maṇinibhodakaḥ

164.63

narmmadā śubhatoyā ca tathā vetravatī nadī
gomatī gokulākīrṇā tathā pūrvvasarasvatī

164.64

mahī kālamahī caiva tamasā puṣpavāhinī || jambūdvīpaṃ ratnavaṭaṃ sarvvaratnopaśobhitam

164.65

suvarṇaprakaṭañcaiva suvarṇākaramaṇḍitam || mahānadaśca lauhityaṃ śailakānanaśobhitam

164.66

pattanaṃ kośakaraṇaṃ ṛṣivīrajanākaram || māgadhāśca
mahāgrāmā muḍāḥ śuṅgāstathaiva ca

164.67

suhmā mallā videhāśca mālavāḥ kāśikosalāḥ || bhavanaṃ vainateyasya daityendreṇābhikampitam

164.68

kailāsaśikharākāraṃ yat kṛtaṃ viśvakarmmaṇā || raktatoyo mahābhīmo lauhityo nāma sāgaraḥ

164.69

udayaśca mahāśaila uttiṅgataḥ śatayojanam
suvarṇavedikaḥ śrīmān meghapaṅktiniṣevitaḥ

164.70

bhrājamāno'rkasadṛśairjātarūpamayairdrumaiḥ || śālaistālaistamālaiśca karṇikāraiśca puṣpitaiḥ

164.71

ayomukhaśca vikhyātaḥ parvvato dhātumaṇḍitaḥ || tamālavanagandhaśca parvvato malayaḥ śubhaḥ

164.72

surāṣṭrāśca sabāhīkāḥ śūrābhīrāstathaiva ca || bhojāḥ
pāṇḍyāśca vaṅgāśca kaliṅgāstāmraliptakāḥ

164.73

tathaivoṇḍrāśca pauṇḍrāśca vāmacūḍāḥ sakeralāḥ || kṣobhitāstena daityena sadevāścāpsarogaṇāḥ

164.74

agastyabhavanañcaiva yadagamyaṃ kṛtaṃ purā || siddhacāraṇasaṅghaiśca viprakīrṇaṃ manoharam

164.75

vicitranānāvihagaṃ supuṣpitamahādrumam
jātarūpamayaiḥ śṛṅgairgaganaṃ vilikhanniva

164.76

candrasūryyāṃśusaṅkāśaiḥ sāgarāmbusamāvṛtaiḥ || vidyutvātsarvvataḥ śrīmānāyataḥ śatayojanam

164.77

vidyutāṃ yatra saṅghātā nipātyante nagottame || ṛṣabhaḥ parvvataścaiva śrīmānvṛṣabhasaṃjñitaḥ

164.78

kuñjaraḥ parvvataḥ śrīmānyatrāgastyagṛhaṃ śubham || viśā
lākṣaśca durddharṣaḥ sarpāṇāmālayaḥ purī

164.79

tathā bhogavatī cāpi daityendreṇābhikampitā || mahāseno giriścaiva pāriyātraśca parvvataḥ

164.80

cakravāṃśca giriśreṣṭho vārāhaścaiva parvvataḥ || prāgjyotiṣapurañcāpi jātarūpamayaṃ śubham

164.81

yasminvasati duṣṭātmā narako
nāma dānavaḥ || meghaṃśca parvvataśreṣṭho meghagambhīraniḥsvanaḥ

164.82

ṣaṣṭiruttatra sahasrāṇi parvvatānāṃ dvijottamāḥ || taruṇādityasaṅkāśo
merustatra mahāgiriḥ

164.83

yakṣarākṣasagandharvvainityaṃ sevitakandaraḥ || hemagarbho mahāśailastathā hemasaṃkho giriḥ

164.84

kailāsaścaiva
śailendro dānavendreṇa kampitāḥ || hemaṃpuṣkarasaṃchannaṃ tena vaikhānasaṃ saraḥ

164.85

kampitaṃ mānasañcaiva haṃsakāraṇḍavākulam || triśṛṅgaparvvataścaiva
kumārī ca saridvarā

164.86

tuṣāracayasaṃchanno mandaraścāpi parvvataḥ || uśīrabinduśca giriścandraprasthastathādrirāṭ

164.87

prajāpatigiriścaiva
tathā puṣkaraparvvataḥ || devābhraparvvataścaiva tathā vai reṇuko giriḥ

164.88

krauñcaḥ saptarṣiśailaśca dhūmravarṇaśca parvvataḥ || ete cānye ca girayo deśā
janapadāstathā

164.89

nadyaḥ sasāgarāḥ sarvvāḥ so'kampayata dānavaḥ || kapilaśca mahīputro vyāghravāṃścaiva kampitaḥ

164.90

khecarāśca satīputrāḥ pātāla
talavāsinaḥ || gaṇastathā paro raudro meghanāmāṅkuśāyudhaḥ

164.91

ūrddhago bhīmavegaśca sarvva evābhikampitāḥ || gadī śūlī karālaśca hiraṇyakaśipusta
dā

164.92

jīmūtaghana saṅkāśo jīmūtaghananiḥsvanaḥ || jīmūtaghananirghoṣo jīmūta iva vegavān

164.93

devārirdditijo vīro nṛsiṃhaṃ samupādravat
samutpatya tatastīkṣṇairmṛgendreṇa mahānakhaiḥ

164.94

tadoruṅgārasahāyena vidāryya nihato yudhi || mahī ca kālaśca śaśī nabhaśca grahāśca sūryyaśca diśaśca
sarvvāḥ || nadyaśca śailāśca mahārṇavāśca gatāḥ prasādaṃ ditiputranāśāt

164.95

tataḥ pramuditā devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ || tuṣṭuvurnāmabhirddibyairādidevaṃ
sanātanam

164.96

yattvayā vihitaṃ deva nārasiṃhamidaṃ vapuḥ || etadevārccayiṣyanti parāvaravido janāḥ

164.97

brahmovāca || || bhavānbrahmā ca
rudraśca mahendro devasattamāḥ || bhavānkarttā vikarttā ca lokānāṃ prabhavāvyayaḥ

164.98

parāñca siddhiñca parañca devaṃ parañca mantraṃ paramaṃ haviśca || parañca dharmma para
mañca viśvaṃ tvāmāhuragryaṃ puruṣaṃ purāṇam

164.99

paraṃ śarīraṃ paramañca brahma parañca yogaṃ paramāñca vāṇīm || paraṃ rahasyaṃ paramāṃ gatiñca tvāmāhuragryaṃ puruṣaṃ purāṇam

164.100

evaṃ parasyāpi paraṃ padaṃ yatparaṃ parasyāpi parañca devam || paraṃ parasyāpi parañca bhūtaṃ tvāmāhuragryaṃ puruṣaṃ purāṇam

164.101

paraṃ parasyāpi paraṃ rahasyaṃ
paraṃ parasyāpi paraṃ mahattvam || paraṃ parasyāpi paraṃ mahadyat tvāmāhuragryaṃ puruṣaṃ purāṇam

164.102

paraṃ parasyāpi paraṃ nidhānaṃ paraṃ parasyāpi paraṃ pavitram || paraṃ para
syāpi parañca dāntaṃ tvāmāhuragryaṃ puruṣaṃ purāṇam

164.103

evamuktvā tu bhagavānsarvvalokapitāmahaḥ || stutvā nārāyaṇaṃ devaṃ brahmalokaṃ gataḥ prabhuḥ

164.104

tato nadatsu tūryeṣu nṛtyantīṣvapsaraḥsu ca || kṣīrodasyottaraṃ kūlaṃ jagāma harirīśvaraḥ

164.105

nārasiṃhaṃ vapurdevaḥ sthāpayitvā sudīptimat || paurāṇaṃ
rūpamāsthāya prayayau garuḍadhvajaḥ

164.106

aṣṭacakreṇa yānena bhūtayuktena bhāsvatā || avyaktaprakṛtirdevaḥ svasthānaṃ gatavān prabhuḥ

164.106.p1

iti śrīmātsye mahāpurāṇe hiraṇyakaśipuvadho nāma triṣaṣṭyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Linked texts (3)