Pramāṇa · Search · About · API

Matsya 168

Matsya 168

Language
Sanskrit

Contents

168.1

matsya uvāca || || evamekārṇavībhūte śete loke mahādyutiḥ || pracchādya salilenorvīṃ haṃso nārāyaṇastadā

168.2

mahato rajaso madhye mahārṇavasa
raḥsu vai || virajaskaṃ mahābāhumakṣayaṃ brahma yaṃ viduḥ

168.3

ātmarūpaprakāśena tamasā saṃvṛtaḥ prabhuḥ || manaḥ sāttvikamādhāya yatra tatsatyamāsata

168.4

yāthātathyaṃ paraṃ jñānaṃ bhūtaṃ tadbrahmaṇā purā || rahasyamaraṇyakoddiṣṭaṃ yaccopaniṣadaṃ smṛtam

168.5

puruṣo yajña ityetadyatparaṃ parikīrttitam || yaścānyaḥ
puruṣākhyaḥ syātsa eṣa puruṣottamaḥ

168.6

ye ca yajñakarā viprā ye cartvija iti smṛtāḥ || asmādeva purā bhūtā yajñebhyaḥ śrūyatāṃ tathā

168.7

brahmāṇaṃ prathamaṃ vaktrādudgātārañca sāmagam || hotāramapi cādhvaryyuṃ bāhubhyāma sṛjatprabhuḥ

168.8

brahmaṇo brāhmaṇācchaṃsi prastotārañca sarvvaśaḥ
tau mitrāvaruṇau pṛṣṭhātpratiprastārameva ca

168.9

udarātpratiharttāraṃ potārañcaiva pārthiva || acchāvākamathorubhyāṃ neṣṭārañcaiva pārthiva

168.10

pāṇibhyāmatha cāgnīdhraṃ subrahmaṇyañca jānutaḥ || grāvastutantu pādābhyāmunnetārañca yājuṣam

168.12

evamevaiṣa bhagavān ṣoḍaśaiva jagatpatiḥ || pravaktṛ
nsarvvayajñānāmṛtvijo'sṛjaduttamān

168.12-2

tadeṣa vai vedamayaḥ puruṣo yajñasaṃsthitaḥ || vedāścaitanmayāḥ sarvve sāṅgopaniṣadakriyāḥ

168.13

svapityekārṇave caiva yadāścaryyamabhūt purā || śrūyantāṃ tadyathā viprā mārkaṇḍeyakutūhalam

168.14

gīrṇo bhagavatastasya kukṣāveva mahāmuniḥ
bahuvarṣasahasrāyustasyaiva varatejasā

168.15

aṭaṃstīrthaprasaṅgena pṛthivitīrthagocarān || āśramāṇi ca puṇyāni devatāyatanāni ca

168.16

deśān
rāṣṭrāṇi citrāṇi purāṇi vividhāni ca || japahomaparaḥ śāntastapo ghoraṃ samāsthitaḥ

168.17

mārkaṇḍeyastatastasya śanairvaktrādviniḥsṛtaḥ || sa
niṣkrāman na cātmānaṃ jānīte devamāyayā

168.18

niṣkramyāpyasya vadanādekārṇavamatho jagat || sarvvatastamasācchannaṃ mārkaṇḍeyo'nvavaikṣata

168.19

tasyotpannaṃ bhayaṃ tīvraṃ saṃśayaścātmajīvite || devadarśanasaṃhṛṣṭo vismayaṃ paramaṃ gataḥ

168.20

cintayan jalamadhyastho mārkaṇḍeyo'nvavaikṣata || kiṃ nu
syānmama cinteyaṃ mohaḥ svapno'nubhūyate

168.21

vyaktamanyatamo bhāvasteṣāṃ sambhāvito mama || na hīdṛśaṃ jagat kleśamayuktaṃ satyamarhati

168.22

naṣṭacandrārkapavane naṣṭaparvvatabhūtale || katamaḥ syādayaṃ loka iti cintāmavasthitaḥ

168.23

dadarśa cāpi puruṣaṃ svapantaṃ parvvatopamam
salile'ddhaṃmatho magnaṃ jīmūtabhiva sāgare

168.24

jvalantamiva tejobhirgoyuktamiva bhāskaram || śarvvayyaryā jāgratamiva bhāsantaṃ svena tejasā

168.25

devaṃ draṣṭumihāyātaḥ ko bhavāniti vismayāt || tathaiva sa muniḥ kukṣiṃ punareva praveśitaḥ

168.26

sampraviṣṭaḥ punaḥ kukṣiṃ mārkaṇḍeyo'tivismayaḥ
tathaiva ca punarbhūyo vijānan svapnadarśanam

168.27

sa tathaiva yathā pūrvvaṃ yo dharāmaṭate purā || puṇyatīrthajalopetāṃ vividhānyāśramāṇi ca

168.28

ṛtubhiryajamānāṃśca samāptavaradakṣiṇān || apaśyaddevakukṣisthānyājakāṃśśataśo dvijān

168.29

sadvṛttamāsthitāḥ sarvve varṇā brāhmaṇapūrvvakāḥ
catvāraścāśramāḥ samyagyathoddiṣṭā mayā tava

168.30

evaṃ varṣaśataṃ sāgraṃ mārkaṇḍeyasya dhīmataḥ || carataḥ pṛthivīṃ sarvvāṃ na kukṣyantaḥ samīkṣitaḥ

168.31

tataḥ kadācidatha vai punarvaktrādviniḥsṛtaḥ || suptaṃ nyagrodhaśākhāyāṃ bālamekaṃ niraikṣata

168.32

tathaivaikārṇavajale nīhāreṇāvṛtāmbare || avyagraḥ krīḍate
loke sarvvabhūtavivarjjite

168.33

sa munirvismayāviṣṭaḥ kautūhalasamanvitaḥ || bālamādityasaṅkāśaṃ nāśnodbhavikṣatum

168.34

sacintayaṃ
stathaikānte sthitvā salilasannidhau || pūrvvadṛṣṭamidaṃ manye śaṅkito devamāyayā

168.35

agādhasalile tasminmārkaṇḍeyaḥ suvismayaḥ || plavastathāttiṃ
magamadbhayātsantrastalocanaḥ

168.36

sa tasmai bhagavānāha svāgataṃ bālayogavān || babhāṣe meghatulyena svareṇa puruṣottamaḥ

168.37

mā bhairvvatsa na
bhetavyamihaivāyāhi me'ntikam || mārkaṇḍeyo munistattvāha bālaṃ taṃ śramapīḍitaḥ

168.38

mārkaṇḍeya uvāca || || ko māṃ nāmnā kīrttayati tapaḥ
paribhavanmama || divyaṃ varṣasahasrārukhyaṃ dharṣayanniva me vayaḥ

168.39

na hyeṣa vaḥ samācāro deveṣvapi mamocitaḥ || māṃ brahmāpi hi deveśo dadyāṃdyuriti bhāṣate

168.40

kastapo ghoramāsādya māmadya tyaktajīvitaḥ || mārkaṇḍeyeti māmuktvā mṛtyumīkṣitumarhati

168.41

evamābhāṣya taṃ krodhānmārkaṇḍeyo
mahāmuniḥ || tathaiva bhagavānbhūyo babhāṣe madhusūdanaḥ

168.42

śrībhagavānuvāca || || ahaṃ te janako vatsa hṛśīkeśaḥ pitā guruḥ || āyuṣyapradātā
paurāṇaḥ kiṃ māṃ tvaṃ nopasarpāsa

168.43

māṃ putrakāmaḥ prathamaṃ pitā te'ṅgiraso muniḥ || pūrvamārādhayāmāsa tapastīvraṃ samāśritaḥ

168.44

tatastvāṃ
ghoratapasā prāvṛṇodamitaujasam || uktavānahamātmasthaṃ maharṣimamitaujasam

168.45

kaḥ samutsahate cānyo yo na bhūtātmakātmajaḥ || draṣṭumekārṇava
gataṃ krīḍantaṃ yogavartmanā

168.46

tataḥ prahṛṣṭavadano vismayotphullalocanaḥ || mūrdhni baddhāñjalipuṭo mārkaṇḍeyo mahātapāḥ

168.47

nāma gotre tataḥ
procya dīrghāyurlokapūjitaḥ || tasmai bhagavate bhaktyā namaskāramathākarot

168.48

mārkaṇḍeya uvāca || || iccheyaṃ tattvato māyāmimāṃ jñātuṃ
tavānagha || yadekārṇavamadhyasthaḥ śeṣe tvaṃ bālarūpavān

168.49

kiṃsaṃjñaścaiva bhagavām̐lloke vijñāyase prabho || tarkaye tvāṃ mahātmānaṃ ko hyanyaḥ sthātuma
rhati

168.50

śrībhagavānuvāca || || ahaṃ nārāyaṇo brahmansarvabhūḥ sarvanāśanaḥ || ahaṃ sahasraśīrṣārukhyairyaiḥ padairabhisaṃjñitaḥ

168.51

ādityavarṇaḥ
puruṣo makhe brahmamayo makhaḥ || ahamagnirhavyavāho yādasāṃ patiravyayaḥ

168.52

ahamindrapade śakro varṣāṇāṃ parivatsaraḥ || ahaṃ yogī yugākhyaśca yugā
ntāvarta eva ca

168.53

ahaṃ sarvāṇi sattvāni daivatānyakhilāni tu || bhujaṅgānāmahaṃ śeṣastārkṣyo vai sarvapakṣiṇām

168.54

kṛtāntaḥ sarvabhūtānāṃ
viśveṣāṃ kālasaṃjñitaḥ || ahaṃ dharmastapaścāhaṃ sarvāśramanivāsinām

168.55

ahañcaiva sariddivyā kṣīrodaśca mahārṇavaḥ || yattatsatyañca paramamahamekaḥ
prajāpatiḥ

168.56

ahaṃ sāṃkhyamahaṃ yogo'pyahaṃ tatparamaṃ padam || ahamijyā kriyā cāhamahaṃ vidyādhipaḥ smṛtaḥ

168.57

ahaṃ jyotirahaṃ vāyurahaṃ bhūmirahaṃ
nabhaḥ || ahamāpaḥ samudrāśca nakṣatrāṇi diśo daśa

168.58

ahaṃ varṣamahaṃ somaḥ parjanyo'hamahaṃ raviḥ || kṣīrodasāgare cāhaṃ samudre vaḍavāmukhaḥ

168.59

vahniḥ saṃvarttako bhūtvā pibaṃstoyamayaṃ haviḥ || ahaṃ purāṇaḥ paramaṃ tathaivāhaṃ parāyaṇam

168.60

ahaṃ bhūtastha bhavyasya varttamānasya sambhavaḥ
yatkiñcitpaśyase vipra yacchṛṇoṣi ca kiñcana

168.61

yalloke cānubhavasi tatsarvvaṃ māmanusmara || viśvaṃ sṛṣṭaṃ mayā pūrvvaṃ sṛjyañcādyāpi paśya mām

168.62

yuge yuge ca srakṣyāmi mārkaṇḍeyākhilaṃ jagat || tadetadakhilaṃ sarvvaṃ mārkaṇḍeyāvadhāraya

168.63

śuśrūṣuramama dharmmāṃśca kukṣau cara sukhaṃ mama || mama brahmā
śarīrastho devaiśca ṛṣibhiḥ saha

168.64

vyaktamavyaktayogaṃ māmavagacchāsuradviṣam || ahamekākṣaro mantrarūyakṣaraścaiva tārakaḥ

168.65

parastrivargādoṅkārastri
vargārthanidarśanaḥ || evamādipurāṇeśo vadanneva mahāmatiḥ

168.66

vaktramāhvatavānāśu mārkaṇḍeyaṃ mahāmunim || tato bhagavataḥ kukṣiṃ praviṣṭo munisattamaḥ
sa tasmin sukhamekānte śuśruṣurhasamavyayam

168.67

yo'hameva vividhatanuṃ pariśrito mahārṇave vyapagatacandrabhāskare || śanaiścaran prabhurapi haṃsasaṃ
jñito'sṛjaṃ jagadvirahitakālaparyyaye

168.67.p1

iti śrīmātsye mahāpurāṇe padmodbhavaprādurbhāve saptaṣaṣṭyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Linked texts (1)