Matsya 168
Matsya 168
- Language
- Sanskrit
Contents
- 168.67 — 1 part
168.1
matsya uvāca || || evamekārṇavībhūte śete loke mahādyutiḥ || pracchādya salilenorvīṃ haṃso nārāyaṇastadā
168.2
mahato rajaso madhye mahārṇavasa
raḥsu vai || virajaskaṃ mahābāhumakṣayaṃ brahma yaṃ viduḥ
168.3
ātmarūpaprakāśena tamasā saṃvṛtaḥ prabhuḥ || manaḥ sāttvikamādhāya yatra tatsatyamāsata
168.4
yāthātathyaṃ paraṃ jñānaṃ bhūtaṃ tadbrahmaṇā purā || rahasyamaraṇyakoddiṣṭaṃ yaccopaniṣadaṃ smṛtam
168.5
puruṣo yajña ityetadyatparaṃ parikīrttitam || yaścānyaḥ
puruṣākhyaḥ syātsa eṣa puruṣottamaḥ
168.6
ye ca yajñakarā viprā ye cartvija iti smṛtāḥ || asmādeva purā bhūtā yajñebhyaḥ śrūyatāṃ tathā
168.7
brahmāṇaṃ prathamaṃ vaktrādudgātārañca sāmagam || hotāramapi cādhvaryyuṃ bāhubhyāma sṛjatprabhuḥ
168.8
brahmaṇo brāhmaṇācchaṃsi prastotārañca sarvvaśaḥ
tau mitrāvaruṇau pṛṣṭhātpratiprastārameva ca
168.9
udarātpratiharttāraṃ potārañcaiva pārthiva || acchāvākamathorubhyāṃ neṣṭārañcaiva pārthiva
168.10
pāṇibhyāmatha cāgnīdhraṃ subrahmaṇyañca jānutaḥ || grāvastutantu pādābhyāmunnetārañca yājuṣam
168.12
evamevaiṣa bhagavān ṣoḍaśaiva jagatpatiḥ || pravaktṛ
nsarvvayajñānāmṛtvijo'sṛjaduttamān
168.12-2
tadeṣa vai vedamayaḥ puruṣo yajñasaṃsthitaḥ || vedāścaitanmayāḥ sarvve sāṅgopaniṣadakriyāḥ
168.13
svapityekārṇave caiva yadāścaryyamabhūt purā || śrūyantāṃ tadyathā viprā mārkaṇḍeyakutūhalam
168.14
gīrṇo bhagavatastasya kukṣāveva mahāmuniḥ
bahuvarṣasahasrāyustasyaiva varatejasā
168.15
aṭaṃstīrthaprasaṅgena pṛthivitīrthagocarān || āśramāṇi ca puṇyāni devatāyatanāni ca
168.16
deśān
rāṣṭrāṇi citrāṇi purāṇi vividhāni ca || japahomaparaḥ śāntastapo ghoraṃ samāsthitaḥ
168.17
mārkaṇḍeyastatastasya śanairvaktrādviniḥsṛtaḥ || sa
niṣkrāman na cātmānaṃ jānīte devamāyayā
168.18
niṣkramyāpyasya vadanādekārṇavamatho jagat || sarvvatastamasācchannaṃ mārkaṇḍeyo'nvavaikṣata
168.19
tasyotpannaṃ bhayaṃ tīvraṃ saṃśayaścātmajīvite || devadarśanasaṃhṛṣṭo vismayaṃ paramaṃ gataḥ
168.20
cintayan jalamadhyastho mārkaṇḍeyo'nvavaikṣata || kiṃ nu
syānmama cinteyaṃ mohaḥ svapno'nubhūyate
168.21
vyaktamanyatamo bhāvasteṣāṃ sambhāvito mama || na hīdṛśaṃ jagat kleśamayuktaṃ satyamarhati
168.22
naṣṭacandrārkapavane naṣṭaparvvatabhūtale || katamaḥ syādayaṃ loka iti cintāmavasthitaḥ
168.23
dadarśa cāpi puruṣaṃ svapantaṃ parvvatopamam
salile'ddhaṃmatho magnaṃ jīmūtabhiva sāgare
168.24
jvalantamiva tejobhirgoyuktamiva bhāskaram || śarvvayyaryā jāgratamiva bhāsantaṃ svena tejasā
168.25
devaṃ draṣṭumihāyātaḥ ko bhavāniti vismayāt || tathaiva sa muniḥ kukṣiṃ punareva praveśitaḥ
168.26
sampraviṣṭaḥ punaḥ kukṣiṃ mārkaṇḍeyo'tivismayaḥ
tathaiva ca punarbhūyo vijānan svapnadarśanam
168.27
sa tathaiva yathā pūrvvaṃ yo dharāmaṭate purā || puṇyatīrthajalopetāṃ vividhānyāśramāṇi ca
168.28
ṛtubhiryajamānāṃśca samāptavaradakṣiṇān || apaśyaddevakukṣisthānyājakāṃśśataśo dvijān
168.29
sadvṛttamāsthitāḥ sarvve varṇā brāhmaṇapūrvvakāḥ
catvāraścāśramāḥ samyagyathoddiṣṭā mayā tava
168.30
evaṃ varṣaśataṃ sāgraṃ mārkaṇḍeyasya dhīmataḥ || carataḥ pṛthivīṃ sarvvāṃ na kukṣyantaḥ samīkṣitaḥ
168.31
tataḥ kadācidatha vai punarvaktrādviniḥsṛtaḥ || suptaṃ nyagrodhaśākhāyāṃ bālamekaṃ niraikṣata
168.32
tathaivaikārṇavajale nīhāreṇāvṛtāmbare || avyagraḥ krīḍate
loke sarvvabhūtavivarjjite
168.33
sa munirvismayāviṣṭaḥ kautūhalasamanvitaḥ || bālamādityasaṅkāśaṃ nāśnodbhavikṣatum
168.34
sacintayaṃ
stathaikānte sthitvā salilasannidhau || pūrvvadṛṣṭamidaṃ manye śaṅkito devamāyayā
168.35
agādhasalile tasminmārkaṇḍeyaḥ suvismayaḥ || plavastathāttiṃ
magamadbhayātsantrastalocanaḥ
168.36
sa tasmai bhagavānāha svāgataṃ bālayogavān || babhāṣe meghatulyena svareṇa puruṣottamaḥ
168.37
mā bhairvvatsa na
bhetavyamihaivāyāhi me'ntikam || mārkaṇḍeyo munistattvāha bālaṃ taṃ śramapīḍitaḥ
168.38
mārkaṇḍeya uvāca || || ko māṃ nāmnā kīrttayati tapaḥ
paribhavanmama || divyaṃ varṣasahasrārukhyaṃ dharṣayanniva me vayaḥ
168.39
na hyeṣa vaḥ samācāro deveṣvapi mamocitaḥ || māṃ brahmāpi hi deveśo dadyāṃdyuriti bhāṣate
168.40
kastapo ghoramāsādya māmadya tyaktajīvitaḥ || mārkaṇḍeyeti māmuktvā mṛtyumīkṣitumarhati
168.41
evamābhāṣya taṃ krodhānmārkaṇḍeyo
mahāmuniḥ || tathaiva bhagavānbhūyo babhāṣe madhusūdanaḥ
168.42
śrībhagavānuvāca || || ahaṃ te janako vatsa hṛśīkeśaḥ pitā guruḥ || āyuṣyapradātā
paurāṇaḥ kiṃ māṃ tvaṃ nopasarpāsa
168.43
māṃ putrakāmaḥ prathamaṃ pitā te'ṅgiraso muniḥ || pūrvamārādhayāmāsa tapastīvraṃ samāśritaḥ
168.44
tatastvāṃ
ghoratapasā prāvṛṇodamitaujasam || uktavānahamātmasthaṃ maharṣimamitaujasam
168.45
kaḥ samutsahate cānyo yo na bhūtātmakātmajaḥ || draṣṭumekārṇava
gataṃ krīḍantaṃ yogavartmanā
168.46
tataḥ prahṛṣṭavadano vismayotphullalocanaḥ || mūrdhni baddhāñjalipuṭo mārkaṇḍeyo mahātapāḥ
168.47
nāma gotre tataḥ
procya dīrghāyurlokapūjitaḥ || tasmai bhagavate bhaktyā namaskāramathākarot
168.48
mārkaṇḍeya uvāca || || iccheyaṃ tattvato māyāmimāṃ jñātuṃ
tavānagha || yadekārṇavamadhyasthaḥ śeṣe tvaṃ bālarūpavān
168.49
kiṃsaṃjñaścaiva bhagavām̐lloke vijñāyase prabho || tarkaye tvāṃ mahātmānaṃ ko hyanyaḥ sthātuma
rhati
168.50
śrībhagavānuvāca || || ahaṃ nārāyaṇo brahmansarvabhūḥ sarvanāśanaḥ || ahaṃ sahasraśīrṣārukhyairyaiḥ padairabhisaṃjñitaḥ
168.51
ādityavarṇaḥ
puruṣo makhe brahmamayo makhaḥ || ahamagnirhavyavāho yādasāṃ patiravyayaḥ
168.52
ahamindrapade śakro varṣāṇāṃ parivatsaraḥ || ahaṃ yogī yugākhyaśca yugā
ntāvarta eva ca
168.53
ahaṃ sarvāṇi sattvāni daivatānyakhilāni tu || bhujaṅgānāmahaṃ śeṣastārkṣyo vai sarvapakṣiṇām
168.54
kṛtāntaḥ sarvabhūtānāṃ
viśveṣāṃ kālasaṃjñitaḥ || ahaṃ dharmastapaścāhaṃ sarvāśramanivāsinām
168.55
ahañcaiva sariddivyā kṣīrodaśca mahārṇavaḥ || yattatsatyañca paramamahamekaḥ
prajāpatiḥ
168.56
ahaṃ sāṃkhyamahaṃ yogo'pyahaṃ tatparamaṃ padam || ahamijyā kriyā cāhamahaṃ vidyādhipaḥ smṛtaḥ
168.57
ahaṃ jyotirahaṃ vāyurahaṃ bhūmirahaṃ
nabhaḥ || ahamāpaḥ samudrāśca nakṣatrāṇi diśo daśa
168.58
ahaṃ varṣamahaṃ somaḥ parjanyo'hamahaṃ raviḥ || kṣīrodasāgare cāhaṃ samudre vaḍavāmukhaḥ
168.59
vahniḥ saṃvarttako bhūtvā pibaṃstoyamayaṃ haviḥ || ahaṃ purāṇaḥ paramaṃ tathaivāhaṃ parāyaṇam
168.60
ahaṃ bhūtastha bhavyasya varttamānasya sambhavaḥ
yatkiñcitpaśyase vipra yacchṛṇoṣi ca kiñcana
168.61
yalloke cānubhavasi tatsarvvaṃ māmanusmara || viśvaṃ sṛṣṭaṃ mayā pūrvvaṃ sṛjyañcādyāpi paśya mām
168.62
yuge yuge ca srakṣyāmi mārkaṇḍeyākhilaṃ jagat || tadetadakhilaṃ sarvvaṃ mārkaṇḍeyāvadhāraya
168.63
śuśrūṣuramama dharmmāṃśca kukṣau cara sukhaṃ mama || mama brahmā
śarīrastho devaiśca ṛṣibhiḥ saha
168.64
vyaktamavyaktayogaṃ māmavagacchāsuradviṣam || ahamekākṣaro mantrarūyakṣaraścaiva tārakaḥ
168.65
parastrivargādoṅkārastri
vargārthanidarśanaḥ || evamādipurāṇeśo vadanneva mahāmatiḥ
168.66
vaktramāhvatavānāśu mārkaṇḍeyaṃ mahāmunim || tato bhagavataḥ kukṣiṃ praviṣṭo munisattamaḥ
sa tasmin sukhamekānte śuśruṣurhasamavyayam
168.67
yo'hameva vividhatanuṃ pariśrito mahārṇave vyapagatacandrabhāskare || śanaiścaran prabhurapi haṃsasaṃ
jñito'sṛjaṃ jagadvirahitakālaparyyaye
168.67.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe padmodbhavaprādurbhāve saptaṣaṣṭyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Linked texts (1)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit