Matsya 172
Matsya 172
- Language
- Sanskrit
Contents
- 172.71 — 1 part
172.1
matsya uvāca || || sthitvā ca tasminkamale brahmā brahmavidāṃ varaḥ|| ūrddhabāhurmahātejāstapo ghoraṃ samāśritaḥ
172.2
prajvalanniva tejobhirbhābhiḥ
svābhistamojudaḥ || vabhāse sarvvadharmmasthaḥ sahasrāṃśurivāṃśubhiḥ
172.3
athānyadrūpamāsthāya śambhurnārāyaṇo'vyayaḥ || ājagāma mahātejā yogācāryyo
mahādyaśāḥ
172.4
sāṃkhyācāryyo hi matimānkapilo brāhmaṇo varaḥ|| ubhāvapi mahātmānau stuvantau kṣetratatparau
172.5
tau prāptāvūcatustatra brahmāṇamami
taujasam || parāvaraviśeṣajñau pūjitau ca maharṣibhiḥ
172.6
brahmātmadṛḍhabandhaśca viśālo jagadāsthitaḥ || grāmaṇīḥ sarvvabhūtānāṃ brahmā trailokyapūjitaḥ
172.7
tayostadvacanaṃ śrutvā brahmābhyāhvatayogavit || trīnimānkṛtavām̐llokānyatheyaṃ brahmaṇaḥ śrutiḥ
172.8
putrañca śāmbhave caikaṃ samutpāditavānṛṣiḥ || tasyāgre
vāgyatastasthau brahmāṇamajamavyayam
172.9
sotpannamātro brahmāṇamuktavānmānasaḥ sutaḥ || kiṃ kurmastava sāhāyyaṃ bravītu bhagavānṛṣiḥ
172.10
brahmovāca
ya eṣa kapilo brahma nārāyaṇamayastathā || vadate bhavatastattvaṃ tatkuruṣva mahāmate
172.11
brahmaṇastu tadarthantu tadā bhūyaḥ samutthitaḥ || śuśrūṣurasmi
yuvayoḥ kiṃ karomi kṛtāñjaliḥ
172.12
śrībhagavānuvāca || || yatsatyamakṣaraṃ brahmatannaṣṭādaśavidhantu tat || yatsatyaṃ yadvataṃ tantu paraṃ padamanusmarā
172.13
etadvaco niśamyaiva yayau sa diśamuttarām || gatvā ca tatra brahmatvamagamajjñānatejasā
172.14
tato brahmā bhuvaṃ nāma dvitīyamasṛjatprabhuḥ || saṅkalpayitvā
manasā tameva ca mahāmanāḥ
172.15
tataḥ so'thābravīdvākyaṃ kiṃ karomi pitāmaha || pitāmahasamājñāto brahmāṇaṃ samupasthitaḥ
172.16
brahmābhyāsantu
kṛtavānbhuvaśca pṛthivīṃ gataḥ || prāptañca paramaṃ sthānaṃ sa tayoḥ pārśvamāgataḥ
172.17
tasminnapi gate putre tṛtīyamasṛjatprabhuḥ || sāṃkhyapravṛttikuśalaṃ bhūrbhuvaṃ
nāmato vibhum
172.18
gopatitvaṃ samāsādya tayorevāgamadgatim || evaṃ putrāṃstrayo'pyete uktāḥ śambhaurmahātmanaḥ
172.19
tāngṛhītvā sutāṃstasya
prayātaḥ svārjitāṃ gatim || nārāyaṇaśca bhagavānkapilaśca yatīśvaraḥ
172.20
yaṃ kālaṃ tau gatau muktau brahmā taṃ kālameva hi || tato ghoratamaṃ bhūyaḥ
saṃśritaḥ paramaṃ vratam
172.21
na reme'tha tato brahmā prabhurekastapaścaran || śarīrāttāṃ tato bhāryyā samutpāditavāñchubhām
172.22
tapasā tejasā caiva
varcasā niyamena ca || sadṛśīmātmano devīṃ samarthāṃ lokasarjane
172.23
tayā samāhitastatra reme brahmā tapaścaran || tato jagāda tripadāṃ gāyatrīṃ vedapū
jitām
172.24
sṛjanprajānāṃ patayaḥ sāgarāṃścāsṛjadvibhuḥ || aparāṃścaiva caturo vedāngāyatrisambhāvān
172.25
ātmanaḥ sahajān putrānasṛjadvai pitā
mahaḥ || viśve prajānāṃ patayo yebhyo lokā viniḥsṛtāḥ
172.26
viśveśaṃ prathamaṃ tāvanmahātāpasamātmajam || sarvvamantrahitaṃ puṇyaṃ nāmnā dharmaṃ sa sṛṣṭa
vān
172.27
dakṣaṃ marīcimatriśca pulastyaṃ pulahaṃ kratum || vasiṣṭhaṃ gautamañcaiva bhṛgumaṅgirasaṃ manum
172.28
athaivādvutamityete jñeyāḥ paitāmaharṣayaḥ
trayodaśaguṇaṃ dharmmamālabhanta maharṣayaḥ
172.29
aditirdinirdanuḥ kālā anāyuḥ siṃhikā muniḥ || tāmrā krodhātha surasā vinatā kadrūreva ca
172.30
dakṣasyāpatyametā vai kanyā dvādaśa pārthiva || marīceḥ kaśyapaḥ putrastapasā nirmmitaḥ kila
172.31
tasmai kanyā dvādaśānyā dakṣastāḥ pradadau tadā
nakṣatrāṇi ca somāya tadā vai dattavānṛṣiḥ
172.32
rohiṇyādīni sarvāṇi puṇyāni ravinandana || lakṣmīrmarutvatī sādhyā viśveśā ca matā śubhā
172.33
devī sarasvatī caiva brahmaṇā nirmitāḥ purā || etāḥ pañca variṣṭhā vai suraśreṣṭhāya pārthiva
172.34
dattā bhadrāya dharmāya brahmaṇā dṛṣṭakarmaṇā || yā rūpā
dvaivatī patnī brahmaṇaḥ kāmarūpiṇī
172.35
surabhiḥ sā hitā bhūtvā brahmāṇaṃ samupasthitā || tatastāmagamadbrahmā maithunaṃ lokapūjitaḥ
172.36
lokasarja
nahetujño gavāmarthāya sattamaḥ || jajñire ca sutāstasyāṃ vipulā dhūmasannibhāḥ
172.37
naktasandhyābhrasaṅkāśā prādahaṃstigmatejasaḥ || te rudanto dravantaśca
garhayantaḥ pitāmaham
172.38
rodanāddravaṇāccaiva rudrā iti tataḥ smṛtāḥ || nirṛtiścaiva śambhuśca tṛtīyaścāparājitaḥ
172.39
mṛgavyādhaḥ kapardī ca
dahano'tha kharaśca vai || ahirbudhnyaśca bhagavānkapālī cāpi piṅgalaḥ
172.40
senānīśca mahātejā rudrāstvekādaśa smṛtāḥ || tasyāmeva surabhyāñca gāvo
yajñeśvarāśca vai
172.41
prakṛṣṭāmca tathā māyāḥ surabhyāḥ paśavo'kṣarāḥ || ajāścaiva tu haṃsāśca tathaivāmṛtamuttamam
172.42
oṣadhyaḥ pravarāyāśca surabhyā
stāḥ samutthitāḥ || dharmāllakṣmīstathā kāmaṃ sādhyā sādhyānvyajāyata
172.43
bhavañca prabhavañcaiva hīśañcāsurahaṃ tathā || aruṇañcāruṇiścaiva viśvāvasu
rbaladhruvau
172.44
haviṣyañca vitānañca vidhānaśamitāvapi || vatsaraścaiva bhūtiñca sarvvāsuraniṣūdanam
172.45
suparvāṇaṃ bṛhatkāntiḥ sādhyā lokanama
skṛtāḥ || tamevānugatā devī janayāmāsa vai surān
172.46
varaṃ vai prathamaṃ devaṃ dvitīyaṃ dhruvamavyayam || viśvāvasuṃ tṛtīyañca caturthaṃ somamīśvaram
172.47
tato
'nurūpamāyañca yamastasmādanantaram || saptamañca tathā vāyumaṣṭamaṃ nirṛtiṃ vasum
172.48
dharmasyāpatyametadvai sudevyāṃ samajāyata || viśve devāśca viśvāyāṃ
dharmājjātā iti śrutiḥ
172.49
dakṣaścaiva mahābāhuḥ puṣkarasvana eva ca || cākṣuṣastu manuścaiva tathā madhumahoragau
172.50
viśrāntakavapurvālo
viṣkambhaśca mahāyaśāḥ || garuḍaścātisattvaujā bhāskarapratimadyutiḥ
172.51
viśvāndevāndevamātā viśveśījanayatsutān || marutvatī marutvato
devānajanayatsutān
172.52
agniṃ cakṣuṃ raviñjyoṃtiḥ sāvitraṃ mitrameva ca || amaraṃ śaravṛṣṭiśca sukarṣañca mahābhujam
172.53
virājañcaiva vācañca viśvāvasu
rmatiṃ tathā || aśvamitraṃ citraraśmiṃ tathā niṣṣadhanaṃ nṛpa
172.54
hvayantaṃ vāḍavañcaiva cāritraṃ mandapannagam || bṛhantaṃ vai bṛhadrūpaṃ tathā vai pūtannānugam
172.55
marutvatī purā jajñe etānvai marutāṃ gaṇān || aditiḥ kaśyapājjajñe ādityāndvādaśaiva hi
172.56
indro viṣṇurbhagastvaṣṭā varuṇo hyarthyamā raviḥ || pūṣā
mitraśca dhanado dhātā parjanya eva ca
172.57
ityete dvādaśādityā variṣṭhāstridivaukasaḥ || ādityasya sarasvatyāṃ jajñāte dvau sutau varau
172.58
tapaḥśreṣṭhau guṇiśreṣṭhau tridivasyāpi sammatau || danustu dānavāñjajñe ditirdaityānvyajāyata
172.59
kālā tu vai kālakeyānasurān rākṣasāṃstu vai
anāyuṣāyāstanayā vyādhayaḥ sumahābalāḥ
172.60
siṃhikā grahamātā vai gandharvvajananī muniḥ || tāmrā tvapsarasāṃ mātā puṇyānāṃ bhārareadtodbhava
172.61
krodhāyāḥ sarvvabhūtāni piśācāścaiva pārthiva || jajñe yakṣagaṇāṃścaiva rākṣasāṃśca viśāmpate
172.62
catuṣpadāni sattvāni tathā gāvastu saurabhāḥ
suparṇānpakṣiraṇaścaiva vinatā cāpyajāyata
172.63
mahīdharānsarvvanāgāndevī kadrūrvyajāyata || evaṃ vṛddhiṃ samagamanviśve lokāḥ parantapa
172.64
tadā vai
pauṣkaro rājanprādurbhāvo mahātmanaḥ || prādurbhāvaḥ pauṣkaraste mayā dvaipāyaneritaḥ
172.65
purāṇaḥ puruṣaścaiva mayā viṣṇurhariḥ prabhuḥ || kathitaste
nupūrvyeṇa saṃstutaḥ paramarṣibhiḥ
172.66
yaścedamagryaṃ śṛṇuyātpurāṇaṃ sadā naraḥ parvvasu gauraveṇa || avāpya lokānsa hi vītarāgaḥ paratra ca
svargaphalāni bhuṅkte
172.67
cakṣuṣā manasā vācā karmmaṇā ca caturvidham || prasādayati yaḥ kṛṣṇaṃ taṃ kṛṣṇo'nuprasīdati
172.68
rājā ca
labhate rājyamadhanaścottamaṃ dhanam || kṣīṇāyurlabhate cāyuḥ putrakāmaḥ sutaṃ tathā
172.69
yajñā vedāstathā kāmāstapāṃsi vividhāni ca
prāpnoti vividhaṃ puṇyaṃ viṣṇubhakto dhanāni ca
172.70
yadyatkāmayate kiñcit tattallokeśvarādbhavet || sarvvaṃ vihāya ya imaṃ paṭhet pauṣka
rakaṃ hareḥ
172.71
prādurbhāvaṃ nṛpaśreṣṭha na tasya hyaśubhaṃ bhavet || eṣa pauṣkarako nāma prādurbhāvo mahātmanaḥ || kīrttitaste mahābhāga vyāsaśrutinidarśa
nāt
172.71.p1
iti śrīmatsye mahāpurāṇe padmodbhavaprādurbhāvo nāmaikasaptatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Linked texts (1)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit