Pramāṇa · Search · About · API

Matsya 172

Matsya 172

Language
Sanskrit

Contents

172.1

matsya uvāca || || sthitvā ca tasminkamale brahmā brahmavidāṃ varaḥ|| ūrddhabāhurmahātejāstapo ghoraṃ samāśritaḥ

172.2

prajvalanniva tejobhirbhābhiḥ
svābhistamojudaḥ || vabhāse sarvvadharmmasthaḥ sahasrāṃśurivāṃśubhiḥ

172.3

athānyadrūpamāsthāya śambhurnārāyaṇo'vyayaḥ || ājagāma mahātejā yogācāryyo
mahādyaśāḥ

172.4

sāṃkhyācāryyo hi matimānkapilo brāhmaṇo varaḥ|| ubhāvapi mahātmānau stuvantau kṣetratatparau

172.5

tau prāptāvūcatustatra brahmāṇamami
taujasam || parāvaraviśeṣajñau pūjitau ca maharṣibhiḥ

172.6

brahmātmadṛḍhabandhaśca viśālo jagadāsthitaḥ || grāmaṇīḥ sarvvabhūtānāṃ brahmā trailokyapūjitaḥ

172.7

tayostadvacanaṃ śrutvā brahmābhyāhvatayogavit || trīnimānkṛtavām̐llokānyatheyaṃ brahmaṇaḥ śrutiḥ

172.8

putrañca śāmbhave caikaṃ samutpāditavānṛṣiḥ || tasyāgre
vāgyatastasthau brahmāṇamajamavyayam

172.9

sotpannamātro brahmāṇamuktavānmānasaḥ sutaḥ || kiṃ kurmastava sāhāyyaṃ bravītu bhagavānṛṣiḥ

172.10

brahmovāca
ya eṣa kapilo brahma nārāyaṇamayastathā || vadate bhavatastattvaṃ tatkuruṣva mahāmate

172.11

brahmaṇastu tadarthantu tadā bhūyaḥ samutthitaḥ || śuśrūṣurasmi
yuvayoḥ kiṃ karomi kṛtāñjaliḥ

172.12

śrībhagavānuvāca || || yatsatyamakṣaraṃ brahmatannaṣṭādaśavidhantu tat || yatsatyaṃ yadvataṃ tantu paraṃ padamanusmarā

172.13

etadvaco niśamyaiva yayau sa diśamuttarām || gatvā ca tatra brahmatvamagamajjñānatejasā

172.14

tato brahmā bhuvaṃ nāma dvitīyamasṛjatprabhuḥ || saṅkalpayitvā
manasā tameva ca mahāmanāḥ

172.15

tataḥ so'thābravīdvākyaṃ kiṃ karomi pitāmaha || pitāmahasamājñāto brahmāṇaṃ samupasthitaḥ

172.16

brahmābhyāsantu
kṛtavānbhuvaśca pṛthivīṃ gataḥ || prāptañca paramaṃ sthānaṃ sa tayoḥ pārśvamāgataḥ

172.17

tasminnapi gate putre tṛtīyamasṛjatprabhuḥ || sāṃkhyapravṛttikuśalaṃ bhūrbhuvaṃ
nāmato vibhum

172.18

gopatitvaṃ samāsādya tayorevāgamadgatim || evaṃ putrāṃstrayo'pyete uktāḥ śambhaurmahātmanaḥ

172.19

tāngṛhītvā sutāṃstasya
prayātaḥ svārjitāṃ gatim || nārāyaṇaśca bhagavānkapilaśca yatīśvaraḥ

172.20

yaṃ kālaṃ tau gatau muktau brahmā taṃ kālameva hi || tato ghoratamaṃ bhūyaḥ
saṃśritaḥ paramaṃ vratam

172.21

na reme'tha tato brahmā prabhurekastapaścaran || śarīrāttāṃ tato bhāryyā samutpāditavāñchubhām

172.22

tapasā tejasā caiva
varcasā niyamena ca || sadṛśīmātmano devīṃ samarthāṃ lokasarjane

172.23

tayā samāhitastatra reme brahmā tapaścaran || tato jagāda tripadāṃ gāyatrīṃ vedapū
jitām

172.24

sṛjanprajānāṃ patayaḥ sāgarāṃścāsṛjadvibhuḥ || aparāṃścaiva caturo vedāngāyatrisambhāvān

172.25

ātmanaḥ sahajān putrānasṛjadvai pitā
mahaḥ || viśve prajānāṃ patayo yebhyo lokā viniḥsṛtāḥ

172.26

viśveśaṃ prathamaṃ tāvanmahātāpasamātmajam || sarvvamantrahitaṃ puṇyaṃ nāmnā dharmaṃ sa sṛṣṭa
vān

172.27

dakṣaṃ marīcimatriśca pulastyaṃ pulahaṃ kratum || vasiṣṭhaṃ gautamañcaiva bhṛgumaṅgirasaṃ manum

172.28

athaivādvutamityete jñeyāḥ paitāmaharṣayaḥ
trayodaśaguṇaṃ dharmmamālabhanta maharṣayaḥ

172.29

aditirdinirdanuḥ kālā anāyuḥ siṃhikā muniḥ || tāmrā krodhātha surasā vinatā kadrūreva ca

172.30

dakṣasyāpatyametā vai kanyā dvādaśa pārthiva || marīceḥ kaśyapaḥ putrastapasā nirmmitaḥ kila

172.31

tasmai kanyā dvādaśānyā dakṣastāḥ pradadau tadā
nakṣatrāṇi ca somāya tadā vai dattavānṛṣiḥ

172.32

rohiṇyādīni sarvāṇi puṇyāni ravinandana || lakṣmīrmarutvatī sādhyā viśveśā ca matā śubhā

172.33

devī sarasvatī caiva brahmaṇā nirmitāḥ purā || etāḥ pañca variṣṭhā vai suraśreṣṭhāya pārthiva

172.34

dattā bhadrāya dharmāya brahmaṇā dṛṣṭakarmaṇā || yā rūpā
dvaivatī patnī brahmaṇaḥ kāmarūpiṇī

172.35

surabhiḥ sā hitā bhūtvā brahmāṇaṃ samupasthitā || tatastāmagamadbrahmā maithunaṃ lokapūjitaḥ

172.36

lokasarja
nahetujño gavāmarthāya sattamaḥ || jajñire ca sutāstasyāṃ vipulā dhūmasannibhāḥ

172.37

naktasandhyābhrasaṅkāśā prādahaṃstigmatejasaḥ || te rudanto dravantaśca
garhayantaḥ pitāmaham

172.38

rodanāddravaṇāccaiva rudrā iti tataḥ smṛtāḥ || nirṛtiścaiva śambhuśca tṛtīyaścāparājitaḥ

172.39

mṛgavyādhaḥ kapardī ca
dahano'tha kharaśca vai || ahirbudhnyaśca bhagavānkapālī cāpi piṅgalaḥ

172.40

senānīśca mahātejā rudrāstvekādaśa smṛtāḥ || tasyāmeva surabhyāñca gāvo
yajñeśvarāśca vai

172.41

prakṛṣṭāmca tathā māyāḥ surabhyāḥ paśavo'kṣarāḥ || ajāścaiva tu haṃsāśca tathaivāmṛtamuttamam

172.42

oṣadhyaḥ pravarāyāśca surabhyā
stāḥ samutthitāḥ || dharmāllakṣmīstathā kāmaṃ sādhyā sādhyānvyajāyata

172.43

bhavañca prabhavañcaiva hīśañcāsurahaṃ tathā || aruṇañcāruṇiścaiva viśvāvasu
rbaladhruvau

172.44

haviṣyañca vitānañca vidhānaśamitāvapi || vatsaraścaiva bhūtiñca sarvvāsuraniṣūdanam

172.45

suparvāṇaṃ bṛhatkāntiḥ sādhyā lokanama
skṛtāḥ || tamevānugatā devī janayāmāsa vai surān

172.46

varaṃ vai prathamaṃ devaṃ dvitīyaṃ dhruvamavyayam || viśvāvasuṃ tṛtīyañca caturthaṃ somamīśvaram

172.47

tato
'nurūpamāyañca yamastasmādanantaram || saptamañca tathā vāyumaṣṭamaṃ nirṛtiṃ vasum

172.48

dharmasyāpatyametadvai sudevyāṃ samajāyata || viśve devāśca viśvāyāṃ
dharmājjātā iti śrutiḥ

172.49

dakṣaścaiva mahābāhuḥ puṣkarasvana eva ca || cākṣuṣastu manuścaiva tathā madhumahoragau

172.50

viśrāntakavapurvālo
viṣkambhaśca mahāyaśāḥ || garuḍaścātisattvaujā bhāskarapratimadyutiḥ

172.51

viśvāndevāndevamātā viśveśījanayatsutān || marutvatī marutvato
devānajanayatsutān

172.52

agniṃ cakṣuṃ raviñjyoṃtiḥ sāvitraṃ mitrameva ca || amaraṃ śaravṛṣṭiśca sukarṣañca mahābhujam

172.53

virājañcaiva vācañca viśvāvasu
rmatiṃ tathā || aśvamitraṃ citraraśmiṃ tathā niṣṣadhanaṃ nṛpa

172.54

hvayantaṃ vāḍavañcaiva cāritraṃ mandapannagam || bṛhantaṃ vai bṛhadrūpaṃ tathā vai pūtannānugam

172.55

marutvatī purā jajñe etānvai marutāṃ gaṇān || aditiḥ kaśyapājjajñe ādityāndvādaśaiva hi

172.56

indro viṣṇurbhagastvaṣṭā varuṇo hyarthyamā raviḥ || pūṣā
mitraśca dhanado dhātā parjanya eva ca

172.57

ityete dvādaśādityā variṣṭhāstridivaukasaḥ || ādityasya sarasvatyāṃ jajñāte dvau sutau varau

172.58

tapaḥśreṣṭhau guṇiśreṣṭhau tridivasyāpi sammatau || danustu dānavāñjajñe ditirdaityānvyajāyata

172.59

kālā tu vai kālakeyānasurān rākṣasāṃstu vai
anāyuṣāyāstanayā vyādhayaḥ sumahābalāḥ

172.60

siṃhikā grahamātā vai gandharvvajananī muniḥ || tāmrā tvapsarasāṃ mātā puṇyānāṃ bhārareadtodbhava

172.61

krodhāyāḥ sarvvabhūtāni piśācāścaiva pārthiva || jajñe yakṣagaṇāṃścaiva rākṣasāṃśca viśāmpate

172.62

catuṣpadāni sattvāni tathā gāvastu saurabhāḥ
suparṇānpakṣiraṇaścaiva vinatā cāpyajāyata

172.63

mahīdharānsarvvanāgāndevī kadrūrvyajāyata || evaṃ vṛddhiṃ samagamanviśve lokāḥ parantapa

172.64

tadā vai
pauṣkaro rājanprādurbhāvo mahātmanaḥ || prādurbhāvaḥ pauṣkaraste mayā dvaipāyaneritaḥ

172.65

purāṇaḥ puruṣaścaiva mayā viṣṇurhariḥ prabhuḥ || kathitaste
nupūrvyeṇa saṃstutaḥ paramarṣibhiḥ

172.66

yaścedamagryaṃ śṛṇuyātpurāṇaṃ sadā naraḥ parvvasu gauraveṇa || avāpya lokānsa hi vītarāgaḥ paratra ca
svargaphalāni bhuṅkte

172.67

cakṣuṣā manasā vācā karmmaṇā ca caturvidham || prasādayati yaḥ kṛṣṇaṃ taṃ kṛṣṇo'nuprasīdati

172.68

rājā ca
labhate rājyamadhanaścottamaṃ dhanam || kṣīṇāyurlabhate cāyuḥ putrakāmaḥ sutaṃ tathā

172.69

yajñā vedāstathā kāmāstapāṃsi vividhāni ca
prāpnoti vividhaṃ puṇyaṃ viṣṇubhakto dhanāni ca

172.70

yadyatkāmayate kiñcit tattallokeśvarādbhavet || sarvvaṃ vihāya ya imaṃ paṭhet pauṣka
rakaṃ hareḥ

172.71

prādurbhāvaṃ nṛpaśreṣṭha na tasya hyaśubhaṃ bhavet || eṣa pauṣkarako nāma prādurbhāvo mahātmanaḥ || kīrttitaste mahābhāga vyāsaśrutinidarśa
nāt

172.71.p1

iti śrīmatsye mahāpurāṇe padmodbhavaprādurbhāvo nāmaikasaptatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Linked texts (1)