Pramāṇa · Search · About · API

Matsya 176

Matsya 176

Language
Sanskrit

Contents

176.1

matsya uvāca || || tābhyāṃ balābhyāṃ saṃjajñe tumulò vigrahastadā || surāṇāmasurāṇāñca parasparajayaiṣiṇām

176.2

dānavā daivataiḥ sārddhaṃ
nānāpraharaṇodyatāḥ || samīyuryudhyamānā vai parvvatā iva parvvataiḥ

176.3

tatsurāsurasaṃyuktaṃ yuddhamatyadbhutaṃ babhau || dharmmādharmmasamāyuktaṃ darpeṇa
vinayena ca

176.4

tato rathairviprayuktairvāraṇaiśca pracoditaiḥ || utpatadbhiśca gaganamasihastaiḥ samantataḥ

176.5

kṣipyamāṇaiśca musalaiḥ sampatadbhiśca
sāyakaiḥ || cāpairvisphāryyamāṇaiśca pātyamānaiśca mudgaraiḥ

176.6

tadyuddhamabhavaddhoraṃ devadānavasaṅkulam || jagatastrāsajananaṃ yugasaṃvarttakopamam

176.7

hastamuktai
śca parighairviprayuktaiśca parvvataiḥ || dānavāḥ samare jaghnurddevānindrapurogamān

176.8

te vadhyamānā balibhirdānavairjayakāśibhiḥ || viṣaṇṇavadanā devā jagmurārttiṃ parāṃ
mṛdhe

176.9

te'sraśūlapramathitāḥ parighairbhinnamastakāḥ || bhinnoraskā ditisutairvamū raktaṃ vraṇairbahu

176.10

veṣṭitāḥ śarajālaiśca niryyatnāścāsuraiḥ kṛtāḥ
praviṣṭā dānavīṃ māyāṃ na śekuste viceṣṭitum

176.11

astaṃ gatamivābhāti niṣprāṇasadṛśākṛti || balaṃ surāṇāmasurairniṣprayatnāyudhaṃ kṛtam

176.12

daityacāpacyutānghorāṃśchittvā vajreṇa tāñcharān || śakro daityabalaṃ ghoraṃ viveśa bahulocanaḥ

176.13

sa daityapramukhānhatvā taddānavabalaṃ mahat
tāmasenāstrajālena tamobhūtamathākarot

176.14

te'nyonyaṃ nāvabudhyanta devānāṃ vāhanāni ca || ghoreṇa tamasāviṣṭāḥ puruhūtasya tejasā

176.15

māyā
pāśairvimuktāstu yatnavantaḥ surottamāḥ || vapūṃṣi daityasiṃhānāṃ tamobhūtānyapātayan

176.16

apadhvastā visaṃjñāśca tamasā nīlavarcasā || petuste dānava
gaṇāśchinnapakṣā ivādrayaḥ

176.17

tadvanībhūtadaityendramandhakāra ivārṇave || dānavaṃ devakadanaṃ tamobhūtamivābhavat

176.18

tadāsṛjanmahāmāyāṃ mayastāṃ
tāmasīṃ dahana || yugāntodyotajananīṃ sṛṣṭāmaurvvena vahninā

176.19

sā dadāha tataḥ sarvvānmāyā mayavikalpitā || daityāṃścādityavapuṣaḥ sadya uttasthu
rāhave

176.20

māyāmaurvī samāsādya dahyamānā divaukasaḥ || bhejire cendraviṣayaṃ śītāṃśuṃ salilapradam

176.21

te dahyamānā dyaurvvena vahninā naṣṭace
tasaḥ || śaśaṃsurvajriṇaṃ devāḥ santaptāḥ śaraṇaiṣiṇaḥ

176.22

santapte māyayā sainye hanyamāne ca dānavaiḥ || codito devarājena varuṇo vākyamabravīt

176.23

ūrvvo brahmarṣirjaḥ śakra tapastepe sudāruṇam || ūrvvaḥ sapūrvvatejasvī sahasro brahmaṇo guṇaiḥ

176.25

taṃ tapantamivāhityaṃ tapasā jagadavyayam || upatasthurmuni
gaṇā divyā devarṣibhiḥ saha||24||hiraṇyakaśipuścaiva dānavo dānaveśvaraḥ || ṛṣiṃ vijñāpayāmāsuḥ purā paramatejasam

176.26

ūcurbrahmarṣayastantu vacanaṃ dharmma
saṃhitam || ṛṣivaṃśeṣu bhagavaṃśchinnamūlamidaṃ padam

176.27

ekastvamanapatyaśca gotrāṇyānyo na varttate || kaumāraṃ vratamāsthāya kleśamevānuvarttase

176.28

bahūni vipragotrāṇi munīnāṃ bhāvitātmanām || ekadehāni tiṣṭhanti viviktāni vinā prajāḥ

176.29

evamucchinnamūlaiśca putrairno nāsti kāraṇam
bhavāṃstu tapasā śreṣṭho prajāpatisamadyutiḥ

176.30

tatra varttasva vaṃśāya varddhayātmānamātmanā || tvayā dharmmo'rjitastena dvitīyāṃ kuru vai tanum

176.31

sa evamukto munibhirvūrvo marmasu tāḍitaḥ || jagadvai tānṛṣigaṇānvacanañcedamabravīt

176.32

yathāyaṃ vihito dharmmo munīnāṃ śāśvatastu saḥ
ārṣaṃ vai sevataḥ karmma vanyamūlaphalāśinaḥ

176.33

brahmayonau prasūtasya brāhmaṇasyātmadarśinaḥ || brahmacaryyaṃ sucaritaṃ brahmāṇamapi cālayet

176.34

janānāṃ vṛttayastisro gṛhahāśramavāsinām || asmākantu varaṃ vṛttirvanāśramanivāsinām

176.35

abbhakṣā vāyubhakṣāśca dantodūkhalinastathā
aśmakuṭṭā daśaṃtapāḥ pañcātapasahāśca ye

176.36

ete tapasi tiṣṭhanti vratairapi suduṣkaraiḥ || brahmacaryaṃ puraskṛtya prārthayanti parāṃ gatim

176.37

brahma
caryyādbrāhmaṇasya brāhmaṇatvaṃ vidhīyate || evamāhuḥ pare loke brahmacaryyavido janāḥ

176.38

brahmacaryye sthitaṃ dhairye brahmacaryye sthitaṃ tapaḥ || ye sthitā
brahmacaryeṣu brāhmaṇā divi saṃsthitāḥ

176.39

nāsti yogaṃ vinā siddhirna vā siddhaṃ vinā yaśaḥ || nāsti loke yaśomūlaṃ brahmacaryyātparaṃ tapaḥ

176.40

yo nigṛhyendriyagrāmaṃ bhūtagrāmañca pañcakam || brahmacaryye samādhatte kimataḥ paramaṃ tapaḥ

176.41

ayoge keśadharaṇamasaṅkalpavratakriyā || abrahmacaryye
caryyā ca trayaṃ syāddambhasaṃjñakam

176.42

kva dārāḥ kva ca saṃyogaḥ kva ca bhāvaviparyyayaḥ || nanviyaṃ brahmaṇā sṛṣṭā manasā mānasī prajāḥ

176.44

yadyasti
tapaso vīryyaṃ yuṣmākaṃ viditātmanām || sṛjadhvaṃ mānasānputrānprājāpatyena karmmaṇā ||43||manasā nirmmitā yonirādhātavyā tapasvibhiḥ|| na dārayogo
bījaṃ vā vratamuktaṃ tapasvinām

176.46

yadidaṃ lutadharmmārthaṃ yuṣmābhiriha nirbhayaiḥ|| vyāhṛtaṃ sadgiratyarthamasadbhiriva me matam||45||vapurdīptantaraśatmānametatkṛ
tvā manomayam || dārayogaṃ vinā srakṣye putramātmatanūruham

176.48

evamātmānamātmā me dvitīyaṃ janayiṣyati || vanyenānena vidhinā didhikṣantamiva
prajāḥ||47||ūrdhvastu tapasāviṣṭo niveśyoruṃ hutāśane||mamanthaikena darbheṇa sutasya prabhāraṇim

176.49

tasyoruṃ sahasā bhittvā jvālāmālī hyanindhanaḥ
jagato dahanākāṅkṣī putro'gniḥ samapadyata

176.50

ūrdhvasyoruṃ vinirbhidya aurvvo nāmāntako'nalaḥ || didhakṣanniva lokāṃśrīaṅge paramekopanaḥ

176.51

utpannamātraścovāca pitaraṃ kṣīṇayā girā || kṣudhā me bādhate tāta jagadbhakṣye tyajasva mām

176.52

tridivārohibhirjvālairjṛmbhamāṇo diśo daśa
nirdahansarvvabhūtāni vavṛdhe so'ntako'nalaḥ

176.53

etasminnantare brahmā munimūrdhvaṃ sabhājayan || uvāca vāryatāṃ putro jagataśca dayāṃ kuru

176.54

asyāpatyasya te vipra kariṣye sthānamuttamam || tathyametadvacaḥ putra śṛṇu tvaṃ vadatāṃ vara

176.55

ūrdhva uvāca || || dhanyo'smyanugṛhīto'ham
yanme'dya bhagavāñchiśoḥ || matimetāṃ dadātīha paramānugrahāya vai

176.56

prabhātakāle samprāpte kāṅkṣitavye samāgame || bhagavaṃstarpitaḥ putraḥ kairhavyaiḥ
prāpsyate sukham

176.57

kutra cāsya nivāsaḥ syādbhojanaṃ vā kimātmakam || vidhāsyatīha bhagavānvīryyatulyaṃ mahaujasaḥ

176.58

brahmovāca
vaḍavāmukhesya vasatiḥ samudre vai bhaviṣyati || mama yonirjalaṃ vipra tasya pītavataḥ sukham

176.59

yatrāhamāsa niyataṃ pibanvārimayaṃ haviḥ || tadvavistava
putrasya visṛjāmyālayañca tat

176.60

tato yugānte bhūtānāmeṣa cāhañca putraka || sahitau vicariṣyāvo niṣputrāṇāmṛṇāpahaḥ

176.61

eṣo'gnirantakāle tu
salilāśī mayā kṛtaḥ|| dahanaḥ sarvvabhūtānāṃ sadevāsurarakṣasām

176.62

evamastviti taṃ so'gniḥ saṃvṛtajvālamaṇḍalaḥ || praviveśārṇavamukhaṃ prakṣipya pitari
prabhām

176.63

pratiyātastato brahmā ye ca sarvve maharṣayaḥ || ūrdhvasyāgneḥ prabhāṃ jñātvā svāṃ svāṃ gatimupāśritāḥ

176.64

hiraṇyakaśipurdṛṣṭvā tadā tanmaha
dadbhutam || uccaiḥ praṇatasarvāṅgo vākyametaduvāca ha

176.65

bhagavannadbhutamidaṃ saṃvṛtaṃ lokasākṣikam || tapasā te muniśreṣṭhaḥ parituṣṭaḥ pitāmahaḥ

176.66

ahantu
tava putrasya tava caiva mahāvrata || bhṛtya ityavagantavyaḥ sādhyo yadiha karmmaṇā

176.67

tanmāṃ paśya samāpannaṃ tavaivārādhane ratam || yadi sīde muniśreṣṭha
tavaiva syātparājayaḥ

176.68

ūrvva uvāca || || dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya te'haṃ guruḥ sthitaḥ || nāsti me tapasānena bhayamadyeha suvrata

176.69

tāmeva māyāṃ gṛhṇīṣva mama putreṇa nirmitām || nirindhanāmagnimayīṃ durddharṣāṃ pāvakairapi

176.70

eṣā te svasya vaṃśasya vaśagārivinigrahe || saṃrakṣatyātmapakṣaṃ
ñca vipakṣañca pradharṣati

176.71

evamastviti tāṃ gṛhya praṇamya munipuṅgavam || jagāma tridivaṃ hṛṣṭaḥ kṛtārtho dānaveśvaraḥ

176.72

eṣā durviṣahā māyā
devairapi durāsadā || aurveṇa nirmitā pūrvvaṃ pāvakenorvvasūnunā

176.73

tasmiṃstu vyutthite daitye nirvīryyaiṣā na saṃśayaḥ || śāpo hyasyāḥ purā dattaḥ
sṛṣṭvā yenaiva tejasā

176.74

yadyeṣā pratihantavyā karttavyo bhagavānmukhī || dīyatāṃ me sakho śakra toyayoniniśākaraḥ

176.75

tenāhaṃ saha saṃgamya yādo
bhiśca samāvṛtaḥ || māyāmetāṃ haniṣyāmi tvatprasādānna saṃśayaḥ

176.75.p1

iti śrīmātsye mahāpurāṇe tārakāmayasaṃgrāme pañcasaptatyadhikaśatata mo'dhyāyaḥ

Linked texts (2)