Matsya 178
Matsya 178
- Language
- Sanskrit
Contents
- 178.59 — 1 part
178.1
matsya uvāca || || dānavānā manīkeṣu kālanemirmahāsuraḥ || vyavarddhata mahātejāstapānte jalado yathā
178.2
taṃ trailokyāntaragataṃ dṛṣṭvā te dānaveśvarāḥ || uttasthurapariśrāntāḥ pītvāmṛtamanuttamam
178.3
te vītabhayasantrāsā mayatārapurogamāḥ || tārakāmayasaṃ
grāme satataṃ jitakāśinaḥ
178.4
rejurāyodhanagatā dānavā yuddhakāṅkṣiṇaḥ || mantramabhyasatāṃ teṣāṃ vyūhaśca paridhāvatām
178.5
prekṣatāñcābhavat prītirdā
navaṃ kālaneminam || ye tu tatra mayasyāsan mukhyā yuddhapuraḥsarāḥ
178.6
te tu sarvve bhayaṃ tyaktvā dṛṣṭvā yoddhumupasthitāḥ || mayastāro varāhaśca hayagrī
vaśca vīryyavān
178.7
vipracittisutaḥ śvetaḥ kharasambādhubhāvapi || ariṣṭo baliputraśca kiśorārakhyastathaiva ca
178.8
svarbhānuścāmaraprakhyo vaktrayodhī
mahāsuraḥ|| ete'stravedinaḥ sarve sarve tapasi susthitāḥ
178.9
dānavāḥ kṛtino jagmuḥ kālanemiṃ tamuddhatam || te gadābhirbhuśuṇḍībhiścakraiśca paraśvadhaiḥ
178.10
kālakalpaiśca musalaiḥ kṣepaṇīyaiśca mudgaraiḥ|| aśmabhiścādrisadṛśairgaṇḍaśailaiśca dāruṇaiḥ
178.11
paṭṭiśairbhindipālaiśca parighaiścottamayasaiḥ|| ghātanībhiḥ sugurvībhiḥ
śataghnībhistathaiva ca
178.12
yugairryantraiśca nirmuktairmārgaṇairugratāḍitaiḥ || dorbhiśvāyatadīptaiśca prāsaiḥ pāśaiśca mūrcchanaiḥ
178.13
bhujaṅgavaktrairlelihānairvisarpadbhiborder:none
sāyakaiḥ||vajraiḥ praharaṇīyaiśca dīpyamānaiśca tomaraiḥ
178.14
vikośairasibhistīkṣṇaiḥ śūlaiśca śitanirmalaiḥ|| daityāḥ sandṛptamanasaḥ pragṛhītaśarāsanāḥ
178.15
tataḥ puraskṛtya tadā kālanemiṃ mahāhave || sā dīptaśastrapravarā daityānāṃ ruruce camūḥ
178.16
dyaurnimīlitasarvāṅgā ghanā nīlāmbudāgame || devatā
nāmapi camūrmumude śakrapālitā
178.17
upetāsitakṛṣṇābhyāṃ tārābhyāṃ candrasūryayoḥ || vāyuvegavatī saumyā tārāgaṇapatākinī
178.18
toyadā
viddhavasanā grahanakṣatrahāsinī || yamendravaruṇairguptā dhanadena ca dhīmatā
178.19
samprahṛṣṭābhinayanā nārāyaṇaparāyaṇā || sā samudraughasadṛśī divyā deva
mahācamūḥ
178.20
rarājākṣavatī bhīmā yakṣagandharvaśālinī || tayoścamvostadānīntu babhūva sa samāgamaḥ
178.21
dyāvāpṛthivyoḥ saṃyogo yathā
syādyugaparyaye || tadyuddhamabhavadghoraṃ devadānavasaṅkulam
178.22
kṣamāparākramaparaṃ darpasya vinayasya ca || niṣkramyurbalābhyāntu bhīmāstatra surāsurāḥ
178.23
pūrvāparāmyāṃ saṃrabdhāḥ sāgarābhyāmivrāmbudāḥ||tābhyāṃ balābhyāṃ saṃhṛṣṭāśceruste devadānavāḥ
178.24
vanābhyāṃ pārvvatīyābhyāṃ puṣpitābhyāṃ yathā gajāḥ
samājaghnustato bherīḥ śaṅkhāndadhdhuranekaṃśaḥ
178.25
sa śabdo dyāṃ bhuvaṃ khañca diśaśca samapūrayat || jyāghātatalanirghoṣo dhanuṣāṃ kūjitāni ca
178.26
dundubhīnāñca ninado daityamantardadhuḥ svanam || te'nyonyamabhisampetaḥ pātayantaḥ parasparam
178.27
babhañjurbāhubhirbāhūndandamanthe yuyutsavaḥ|| devāstu
cāśaniṃ ghoraṃ parighāṃścottamrāyasān
178.28
nistriṃśāṃścasasṛjuḥ saṃkhye gadā gurvīśca dānavāḥ || gadānipātairbhagnāṅgā bāṇaiśca śakalīkṛtāḥ
178.29
paripeturrbhṛśaṃ kecitpunaḥ kecittu jajñire || tato rathaiḥ saturagairvimānaiścāśugāmibhiḥ
178.30
samīyuste susaṃrabdhā roṣādanyonyamāhave || saṃva
rttamānāḥ samare sandaṣṭauṣṭhapuṭānanāḥ
178.31
rathā rathairniruddhayante pādātāśca padātibhiḥ || teṣāṃ rathānāṃ tumulaḥ sa śabdaḥ śabdavāhinām
178.32
nabhonabhaśca hi yathā nabhasyairjaladasvanaiḥ|| babhañjustu rathānkecitkecitsampāṭitā rathaiḥ
178.33
sambādhamanye samprāpya na śekuścalituṃ rathān || anyo
nyamanye samare dorbhyāmutkṣipya daṃśitāḥ
178.34
saṃhrādamānābharaṇā jagṛhustatrāpi carmiṇaḥ || astrairanye vinirbhinnā vemū raktaṃ hatā yudhi
178.35
kṣaraja
lānāṃ sahaśā jaladānāṃ samāgame || tairastraśastragrathitaṃ kṣitotkṣiptagadāvilam
178.36
devadānavasaṃkṣubdhaṃ saṅkulaṃ yuddhamābabhau || tadānavamahāmevaṃ devāyudha
virājitam
178.37
anyonyavāṇavarṣeṇa yuddhadurddinamābabhau || etasminnantare kruddhaḥ kālanemī sa dānavaḥ
178.38
vyavarddhata samudraughaiḥ pūryyamāṇa ivā
mbudaḥ || tasya vidyuccalāpīḍaiḥ pradīptāśanivarṣiṇaḥ
178.39
gātrairnāgagiriprakhyā vinipeturbalāhakāḥ || krodhāgniśvasatastasya bhrūbhedasvedavarṣiṇaḥ
178.40
sāgnasphuliṅgapratatā mukhānniṣpeturarciṣaḥ || tiryyagūrddhañca gagane vavṛdhustasya bāhavaḥ
178.41
parvvatādiva niṣkrāntāḥ pañcāsyā iva pannagāḥ || so'stra
jālairbahuvidhairdhanurbhiḥ parighairapi
178.42
divyamākāśamāvavre parvvatairucchritairiva || so'niloddhūtavasanastasthau saṃgrāmalālasaḥ
178.43
sandhyāttapagrasta
śilaḥ sākṣānmarurivācalaḥ || uruvegapramathitaiḥ śailaśṛṅgāyapādapaiḥ
178.44
apātayaddevagaṇānvajreṇeva mahāgirīn || bahubhiḥ śastranistriśaiśchinnabhinnaśiro
ruhāḥ
178.45
na śekuścalituṃ devāḥ kālanemihatā yudhi || muṣṭibhirnihatāḥ kecitkecittu vidalīkṛtāḥ
178.46
yakṣagandharvvapatayaḥ petuḥ saha mahoragaiḥ
tena vitrāsitā devāḥ samare kālaneminā
178.47
na śekuryatnavanto'pi yatnaṃ karttuṃ vicetasaḥ || tena śakraḥ sahasrākṣaḥ spanditaḥ śarabandhanaiḥ
178.48
airāvatagataḥ saṃkhye calituṃ na śaśāka ha || nirjalāmbhodasadṛśo nirjalārṇavasannibhaḥ
178.49
nirvyāpāraḥ kṛtastena vipāśo varuṇo mṛdhe
raṇe vaiśravaṇastena parighaiḥ kāmarūpiṇā
178.50
vittapto'pi kṛtaḥ saṃkhye nirjjitaḥ kālaneminā || yamaḥ sarvvaharastena mṛtyupraharaṇe raṇe
178.51
yāmyāmavasthāṃ santyajya bhītaḥ svāṃ diśamāviśat || sa lokapālānutsāye kṛtvā teṣāñca karmma tat
178.52
dikṣu sarvvāsu dehaṃ svaṃ caturddhā
vidadhe tadā || sa nakṣatrapathaṃ gatvā divyaṃ svarbhānudarśanam
178.53
jahāra lakṣmīṃ somasya taccāsya viṣayaṃ mahat || cālayāmāsa dīptāṃśuṃ svargadvārāt sa
bhāskaram
178.54
sāyanañcāsya viṣayaṃ jahāra dinakarmma ca || so'gniṃ devamukhaṃ dṛṣṭvā cakārātmamukhāśrayam
178.55
vāyuñca tarasā jitvā cakā
rātmavaśānugam || sa samudrān samānīya sarvvāṃśca sarito balāt
178.56
cakārātmamukhe vīryyāddehabhūtāśca sindhavaḥ || apaḥ svavaśagāḥ kṛtvā
divijā yāśca bhūmijāḥ
178.57
sa svayambhūrivābhāti mahābhūtapatiryathā || sarvvalokamayo daityaḥ sarvvabhūtabhayāvahaḥ
178.58
sa lokapālairupapuścandrā
dityagrahātmavān || sthāpayāmāsa jagatīṃ suguptāṃ dharaṇīdharaiḥ
178.59
pāvakānilasampāto rarāja yudhi dānavaḥ || pārameṣṭhye sthitaḥ sthāne lokānāṃ
prabhavopame || taṃ tuṣṭuvurdaityagaṇā devā iva pitāmaham
178.59.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe tārakāmayayuddhaṃ nāma saptasaptatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Linked texts (1)
- Critical edition (BORI) — Sanskrit