Matsya 179
Matsya 179
- Language
- Sanskrit
Contents
- 179.80 — 1 part
179.1
cha || || matsya uvāca || || pañca taṃ nābhyavarttanta viparītena karmmaṇā || vedo dharmmaḥ kṣamā satyaṃ śrīśca nārāyaṇāyaśrayā
179.2
sa teṣāmanupasthānāt sakrodho dānaveśvaraḥ || vaiṣṇavaṃ padamanvicchan yayau nārāyaṇāntikam
179.3
sa dadarśa suparṇasthaṃ śaṅkhacakragadādharam
dānavānāṃ vināśāya bhrāmayantaṃ gadāṃ śubhām
179.4
sajalāmbhodasaddaśaṃ vidyutasadaśavāsasam || svārūḍhaṃ svarṇapakṣāḍhyaṃ śikhinaṃ kāśyapaṃ khagam
179.5
dṛṣṭvā daityavināśāya raṇe svasthamavasthitam || dānavo viṣṇumakṣobhyaṃ babhāṣe lubdhamānasaḥ
179.6
ayaṃ sa ripurasmākaṃ pūrveṣāṃ prāṇanāśanaḥ
arṇavāvāsinaścaiva madhorvai kaiṭabhasya ca
179.7
ayaṃ sa vigraho'smākamaśāmyaḥ kila kathyate || anena saṃyugeṣvadya dānavā bahavo hatāḥ
179.8
ayaṃ
sa nirghṛṇo loke strībālanirapatrapaḥ || yena dānavanārīṇāṃ sīmantoddharaṇaṃ kṛtam
179.9
ayaṃ sa viṣṇurdevānāṃ vaikuṇṭhaśca divaukasām || ananto bhoginā
mapsu svapannādyaḥ svayambhuvaḥ
179.10
ayaṃ sa nātho devānāmaramākaṃ vyathitātmanām || asya krodhaṃ samāsādya hiraṇyakaśipurhataḥ
179.11
asya
cchāyāmupāśritya devā makhamukhe śritāḥ || ājyaṃ maharṣibhirdattamaśnuvanti tridhā hutam
179.12
ayaṃ sa nidhane hetuḥ sarveṣāmamaradviṣām || yasya
cakre praviṣṭāni kulānyasmākamāhave
179.13
ayaṃ sa kila yuddheṣu surārthe tyaktajīvitaḥ || savitustejasā tulyaṃ cakraṃ kṣipati śatruśu
179.14
ayaṃ sa kāle daityānāṃ kālabhūtaḥ samāsthitaḥ || atikrāntasya kālasya phalaṃ prāpsyati keśavaḥ
179.15
diṣṭyedānīṃ samakṣaṃ me viṣṇureṣa samāgataḥ
adya madvāhuniṣpiṣṭo māmeva praṇayiṣyati
179.16
yāsyāmyapacitiṃ diṣṭyā pūrveṣāmadya saṃyuge || imaṃ nārāyaṇaṃ hatvā dānavānāṃ bhayāvaham
179.17
kṣiprameva haniṣyāmi raṇe'maragaṇāṃstataḥ || jātyantaragato hyeṣa bādhate dānavānmṛdhe
179.18
eṣo'nantaḥ purā bhūtvā padmanābha iti śrutaḥ
jaghānekārṇave ghore tāvubhau madhukaiṭabhau
179.19
dvidhābhūtaṃ vapuḥ kṛtvā siṃhasyārddha narasya ca || pitaraṃ me jaghāneko hiraṇyakaśipuṃ purā
179.20
śubhaṃ garbhamadhattainamaditirdevatāraṇiḥ || trīṃllokānujjahāraikaḥ kramamāṇātribhiḥ kramaiḥ
179.21
bhūyastvidānīṃ saṃgrāme saṃprāpte tārakāmaye || mayā
saha samāgamya sa devo vinaśiṣyati
179.22
evamuktvā bahuvidhaṃ kṣipannārāyaṇaṃ raṇe || vāgbhirapratirūpābhiryuddhamevābhyarocayat
179.23
kṣipyamāṇo'surendreṇa na cukopa gadādharaḥ || kṣamābalena mahatā sasmitaścedamabravīt
179.24
alpaṃ darpabalaṃ daitya sthiramakrodhajaṃ balam || hatastvaṃ
darpajairdoṣairhatvā yadbhāṣase kṣamam
179.25
adhīrastvaṃ mama mato dhigetattava vāgbalam || na yatra puruṣāḥ santi tatra garjanti yoṣitaḥ
179.26
ahaṃ
tvāṃ daitya paśyāmi pūrveṣāṃ mārgagāminam || prajāpatikṛtaṃ setuṃ bhittvā kaḥ svastimantrajet
179.27
adya tvāṃ nāśayiṣyāmi devavyāpāraghātakam
sveṣu sveṣu ca sthāneṣu sthāpayiṣyāmi devatāḥ
179.28
evaṃ bruvati vākyantu mṛdhe śrīvatsadhāriṇi || jahāse dānavaḥ krodhāddhvastāṃścakre sahāyudhān
179.29
sa bāhuśatamudyamya sarvvāstragrahaṇaṃ raṇe || krodhādviguṇāraktākṣo viṣṇuṃ vakṣasyatāḍayat
179.30
dānavāścāpi samare mayatārapurogamāḥ
udyatāyudhanirviṃśā viṣṇumabhyadravanpaṇe
179.31
sa tāḍyamāno'tibalairdaityaiḥ sarvvīyatāyudhaiḥ || na cacāla tato yuddhe kampamāna ivācalaḥ
179.32
saṃsaktaśca suparṇena kālanemī mahāsuraḥ || sarvvaprāṇena mahatīṃ gadāmudyamya bāhubhiḥ
179.33
ghorāṃ jvalantīṃ mumuce saṃrabdho garuḍopari
karmaṇā tena daityasya viṣṇurvismayamāviśat
179.34
yadā tena suparṇasya pātitā mūrdhni sā gadā || suparṇaṃ vyathitaṃ dṛṣṭvā kṛtañca vapurātmanaḥ
179.35
krodhasaṃraktanayano vaikuṇṭhaścakramādade || vyavarddhata sa vegena suparṇena samaṃ vibhuḥ
179.36
bhujāścāsya vyavarddhanta vyāpnuvanto diśo daśa
pradiśaścaiva khaṃ gāṃ vai pūrayāmāsa keśavaḥ
179.37
vavṛdhe ca punarlokānkrāntukāma ivaujasā || tarjanāyāsurendrāṇāṃ varddhamānaṃ nabhastale
179.38
ṛṣayaścaiva gandharvvāstuṣṭuvurmadhusūdanam || sarvvānkirīṭena lihansābhramambaramambaraiḥ
179.39
padbhyāmākramya vasudhāṃ diśaḥ pracchādya bāhubhiḥ
sa sūryyakaratulyābhaṃ sahasrāramadikṣayam
179.40
dīptāgnisadṛśaṃ ghoraṃ darśanena sudarśanam || suvarṇareṇuparyyantaṃ vajranābhaṃ bhayāpaham
179.41
medo'sthimajjārudhiraiḥ siktaṃ dānavasambhavaiḥ || advitīyapraharaṇaṃ kṣuraparyyantamaṇḍalam
179.42
sragdāmamālāvitataṃ kāmagaṃ kāmarūpiṇam || svayaṃ
svayambhuvā sṛṣṭaṃ bhayadaṃ sarvvavidviṣām
179.43
maharṣiroṣāviśiṣṭaṃ nityamāhavadarpitam || kṣepaṇādyasya muhyanti lokāḥ sasthāṇujaṅgamāḥ
179.44
kravyādāni ca bhūtāni tṛptiṃ yānti mahāmṛdhe || tadapratimakarmmāṇaṃ samānaṃ sūryyavarcasā
179.45
cakramudyamya samare krodhadīpto gadādharaḥ || sa muṣṇa
ndānavaṃ tejaḥ samare svena tejasā
179.46
ciccheda bāhūṃcakreṇa śrīdharaḥ kālaneminaḥ || tacca vaktraśataṃ ghoraṃ sāgnipūrṇāhahāsi vai
179.47
tasya
daityasya cakreṇa pramamātha balāddhariḥ || sa cchinnabāhurviśirā na prākampata dānavaḥ
179.48
kabandho'vasthitaḥ saṃkhye viśākha iva pādapaḥ
saṃvitatya mahāpakṣau bāyoḥ kṛtvā samaṃ jabam
179.49
urasā pātayāmāsa garuḍaḥ kālaneminam || sa tasya deho vimukho vibāhuśca paribhraman
179.50
nipapāta divaṃ tyaktvā kṣobhayandharaṇītalam || tasminnipatite daitye devāḥ sarṣigaṇāstadā
179.51
sādhu sādhviti vaikuṇṭhaṃ sametāḥ pratyapūjayan
apare ye tu daityāśca yuddhe dṛṣṭaparākramāḥ
179.52
te sarvva bāhubhirvyāptā na śekuścalituṃ raṇe || kāṃścitkeśeṣu jagrāha kāṃścitkaṇṭheṣu pīḍayan
179.53
cakarṣa kasyacidvaktraṃ madhye'gṛhlādathāparam || te gadā cakranirdagdhā gatasattvā gatāsavaḥ
179.54
gaganādbhraṣṭasarvvāṅgā nipeturdharaṇītale
teṣu daityeṣu sarvveṣu hateṣu puruṣottamaḥ
179.55
tasthau śakrapriyaṃ kṛtvā kṛtakarmmā gadādharaḥ || tasminvimardde saṃgrāme nivṛtte tārakāmaye
179.56
taṃ deśamājagāmāśu brahmā lokapitāmahaḥ || sarvvairbrahmarṣibhiḥ sārddhaṃ gandharvvāpsarasāṃ gaṇaiḥ
179.57
devadevo hariṃ devaṃ pūjayanvākyamabravīt || kṛtaṃ
deva mahatkarmma surāṇāṃ śalyamuddhatam || vadhenānena daityānāṃ vayañca paritoṣitāḥ
179.58
yo'yaṃ tvayā hato viṣṇo kālanemī mahāsuraḥ
tvameko'sya mṛdhe hantā nānyaḥ kaścana vidyate
179.59
eṣa devānparibhavam̐llokāṃśca sasurāsurān || ṛṣīṇāṃ kadanaṃ kṛtvā māmapi prati garjjati
179.60
tadanena tavāgryeṇa parituṣṭo'smi karmmaṇā || yadayaṃ kālakalpastu kālanemī nipātitaḥ
179.61
tadā gacchasva bhadraṃ te gacchāma divamuttamam || brahma
rṣayastvāṃ tatrasthāḥ pratīkṣante sadogatāḥ
179.62
kañcāhaṃ tava dāsyāmi varaṃ varavatāṃ vara || sureṣvatha ca daityeṣu varāṇāṃ varado bhavān
179.63
niryātayaitatrai
lokyaṃ sphītaṃ nihatakaṇṭakam || asminneva mṛdhe viṣṇo śakrāya sumahātmane
179.64
evamukto bhagavatā brahmaṇā hariravyayaḥ || devāñchakramukhānsa
rvvānuvāca śubhayā girā
179.65
viṣṇuruvāca || || śṛṇvantu tridaśāḥ sarvve yāvanto'tra samāgatāḥ || śravaṇāvahitaiḥ śrotraiḥ puraskṛtya purandaram
179.66
asmābhiḥ samare sarvve kālanemimukhā hatāḥ || dānavā vikramopetāḥ śakrādapi mahattarāḥ
179.67
asmin mahati saṃgrāme daiteyau dvau viniḥsṛtau
virocanaśca daityendraḥ svarbhānuśca mahāgrahaḥ
179.68
svāṃ diśaṃ bhajatāṃ śakro diśaṃ varuṇa eva ca || yāmyāṃ yamaḥ palāyatāmuttarāñca dhanādhipaḥ
179.69
ṛkṣaiḥ
saha yathāyogaṃ gacchatāñcaiva candramāḥ || andamṛtumukhe sūryyo bhajatāmayanaiḥ saha
179.70
ājyabhāgāḥ pravarttantāṃ sadasyairabhipūjitāḥ || hūyantāmagnayo viprai
rvvedadṛṣṭena karmmaṇā
179.71
devāścāpyagnihomena svādhyāyena maharṣayaḥ || śrāddhena pitaraścaiva tṛptiṃ yāntu yathāsukham
179.72
vāyuścaratu mārgasthastridhā dīpyatu
pāvakaḥ || trīṃstu varṇāṃśca lokā̍strīṃstarpayaṃścātmajairguṇaiḥ
179.73
ṛtavaḥ sampravarttantāṃ dīkṣaṇīyairdvijātibhiḥ || dakṣiṇāścopapādyantāṃ yājñikebhyaḥ pṛthak
pṛthak
179.74
gāntu sūryyo rasānsomo vāyuḥ prāṇāṃśca prāṇiṣu || tarpayantaḥ pravarttantāṃ sarvva eva svakarmmabhiḥ
179.75
yathāvadānupūrvyeṇa mahendramala
yodbhavāḥ || trailokyamātaraḥ sarvvāḥ samudraṃ yāntu sindhavaḥ
179.76
daityebhyastyajyatāṃ bhīśca śāntiṃ vrajata devatāḥ || svasti vo'stu gamiṣyāmi brahmalokaṃ
sanātanam
179.77
svagṛhe svargaloke vā saṃgrāme vā viśeṣataḥ || viśrambho vo na mantavyo nityaṃ kṣudrā hi dānavāḥ
179.78
chidreṣu praharantyete na teṣāṃ
saṃsthitirdhruvā || saumyānāmṛjubhāvānāṃ bhavatāmārjavaṃ dhanam
179.79
evamuktvā suragaṇāgviṣṇuḥ satyaparākramaḥ || jagāma brahmaṇā sārddhaṃ svalokantu mahā
yaśāḥ
179.80
etadāścaryyamabhavatsaṃgrāme tārakāmaye || dānavānāñca viṣṇośca yanmāṃ tvaṃ paripṛṣṭavān
179.80.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe padmodbhavaprā durbhāvasaṃgraho nāmāṣṭasaptatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Vulgate — Sanskrit
- Critical edition (BORI) — Sanskrit
- Kūrmapurāṇa (Ananta Gokhale) — Ananta Gokhale, Sanskrit