Pramāṇa · Search · About · API

Matsya 184

Matsya 184

Language
Sanskrit

Contents

184.1

cha
devyuvāca || || himavantaṃ giriṃ tyaktvā mandaraṃ gandhamādanam || kailāsaṃ niṣadhañcaiva meruśṛṣṭhaṃ mahādyuti

184.2

ramyaṃ triśikharañcaiva mānasaṃ sumahāgirim
devodyānāni ramyāṇi nandanaṃ vanameva ca

184.3

surasthānāni mukhyāni tīrthānyāyadhanāni ca || tāni sarvāṇi santyajya avimukte ratiḥ
katham

184.4

kimatra sumahatpuṇyaṃ paraṃ guhyaṃ vadasva me || yena tvaṃ ramase nityaṃ bhūtasaṅghagaṇairyutaḥ

184.5

kṣetrasya pravaratvañca ye ca tatra nivāsinaḥ
teṣāmanugrahaḥ kaścittatsarvvaṃ brūhi śaṅkara

184.6

śaṅkara uvāca || || atyadbhutamimaṃ praśnaṃ yattvaṃ pṛcchasi bhāmini || tatsarvvaṃ sampravakṣyāmi tanme
nigadataḥ śṛṇu

184.7

vārāṇasyāṃ nadī puṇyā siddhagandharvvasevitā || praviṣṭā tripathā gaṅgā tasminkṣetre mama priye

184.8

māmeva prītisantuṣṭā
kṛttivāsañca sundari || sarvveṣāmeva sthānānāṃ sthānaṃ tattu yathādhikam

184.9

tena kāryeṇa suśroṇi tasminsthāne ratirmama || tasmim̐lliṅge ca sānni
dhyaṃ mama devi sureśvari

184.10

kṣetrasya ca pravakṣyāmi guṇānguṇavatāṃ vare || yāñchrutvā sarvvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ

184.11

yadi pāpo yadi
śaṭho yadi vādhārmiko naraḥ || mucyate sarvvapāpebhyo hyavimuktaṃ vrajedyadi

184.12

pralaye sarvvabhūtānāṃ loke sthāvarajaṅgame || na hi
tyakṣyāmi tatsthānaṃ mahāgagaṇaśatairvṛtaḥ

184.13

yatra devāḥ sagandharvvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ || vaktraṃ mama mahābhāge praviśanti yugakṣaye

184.14

teṣāṃ sākṣādahaṃ pūjāṃ pratigṛhṇāmi pārvvati || sarvvaguhyottamaṃ sthānaṃ mama priyatamaṃ śubham

184.15

dhanyāḥ praviṣṭāḥ suśroṇi mama bhaktā dvijātayaḥ
madbhaktiparamā nityaṃ ye madbhaktāstu te narāḥ

184.16

tasminprāṇānparityajya gacchanti paramāṃ gatim || sadā yajati rudreṇa sadā dānaṃ prayacchati

184.17

sadā tapasvī bhavati avimuktasthito naraḥ || yo māṃ pūjayate nityaṃ tasya tuṣyāmyahaṃ priye

184.18

sarvvadānāni yo dadyātsarvvayajñeṣu dīkṣitaḥ
sarvvatīrthābhiṣiktaśca sa prapadyeta māmiha

184.19

avimuktaṃ sadā devi ye japanti suniścitāḥ || te tiṣṭhantīha suśroṇi tvadbhaktāśca triviṣṭape

184.20

matprasā
dāttu te devi dīvyanti śubhalocane || durddharāścaiva durddharṣā bhavanti vigatajvarāḥ

184.21

avimuktaṃ śubhaṃ prāpya madbhaktāḥ kṛtaniścayāḥ || nirddhūtapāpa
vimalā bhavanti vigatajvarāḥ

184.22

pārvvatyuvāca || || dakṣayajñastvayā deva matpriyārthe niṣūditaḥ || avimuktaguṇānāntu na tṛptiriha jāyate

184.23

īśvara uvāca || || krodhena dakṣayajñastu tvatpriyārthe vināśitaḥ || mahāpriye mahābhāge nāśito'yaṃ varānane

184.24

avimukte yajante
tu madbhaktāḥ kṛtaniścayāḥ || na teṣāṃ punarāvṛttiḥ kalpakoṭiśatairapi

184.25

devyuvāca || || durlabhāstu guṇā deva avimukte tu kīrttitāḥ
sarvvāstānmama tattvena kathayasva maheśvara

184.26

kautūhalaṃ mahādeva hṛdisthaṃ mama varttate || tatsarvvaṃ mama tattvena ākhyāhi parameśvara

184.27

īśvara uvāca || || akṣayā hyamarāścaiva hṛdehāśca bhavanti te || matprasādādvarārohe māmeva praviśanti vai

184.28

brūhi brūhi viśālākṣi kimanya
cchrotumarhasi

184.29

devyuvāca || || avimukte mahākṣetre aho puṇyamaho guṇāḥ || na tṛptimadhigacchāmi brūhi deva punarguṇān

184.30

īśvara uvāca || || maheśvari varārohe śṛṇu tāṃstu mama priye || avimukte guṇā ye tu tathānyānapi tacchṛṇu

184.31

śākaparṇāśino
dāntāḥ saṃprakṣālyā marīcipāḥ || dantolūkhalinaścānye aśmakuṭṭāstathāpare

184.32

māsi māsi kuśāgreṇa jalamāsvādayanti vai || vṛkṣamū
laniketāśca śilāśayyāstathāpare

184.33

ādityavapuṣaḥ sarvve jitakrodhā jitendriyāḥ || evaṃ bahuvidhairdharmmairanyatra caritavratāḥ

184.34

trikālamapi bhuñjānā ye'vimuktanivāsinaḥ || tapaścaranti vānyatra kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || ye'vimukte vasantīha svarge prativasanti te

184.35

matsamaḥ puruṣo nāsti tvatsamā nāsti yoṣitām || avimuktasamaṃ kṣetraṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati

184.36

avimukte paro yogo hyavimukte parā gatiḥ
avimukte paro mokṣaḥ kṣetraṃ naivāsti tādṛśam

184.37

paraṃ guhyaṃ pravakṣyāmi tattvena varavarṇini || avimukte mahākṣetre yaduktaṃ hi mayā purā

184.38

janmāntaraśatairdevi yogo'yaṃ yadi labhyate || mokṣaḥ śatasahasreṇa janmanā labhyate na vā

184.39

avimukte na sandeho madbhaktaḥ kṛtaniścayaḥ
ekena janmanā so'pi yogaṃ mokṣañca vindati

184.40

avimukte narā devi ye vrajanti suniścittāḥ || te viśanti paraṃ sthānaṃ mokṣaṃ paramadurlabham

184.41

pṛthivyāmīdṛśaṃ kṣetraṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati || catummūrttiḥ sadā dharmmo tasminsannihitaḥ priye || caturṇāmapi varṇānāṃ gatistu paramā smṛtā

184.42

devyuvāca || || śrutā guṇāste kṣetrasya iha cānyatra ye prabho || vadasva bhuvi viprendrāḥ kaṃ vā yajñairyajanti te

184.43

īśvara
uvāca || || ijyayā caiva mantreṇa māmeva hi yajanti ye || na teṣāṃ bhayamastīti bhavaṃ rudraṃ yajanti yat

184.44

amantro mantrako devi dvividho vidhi
rucyate || sāṃkhyaścaivātha yogaśca dvividho yoga ucyate

184.45

sarvvabhūtasthitaṃ yo māṃ bhajatyekatvamāsthitaḥ || sarvvathā varttamāno'pi sa yogī
mayi varttate

184.46

ātmaupamyena sarvvatra sarvvañca mayi paśyati || tasyāhaṃ na praṇaśyāmi sa ca me na praṇaśyati

184.47

nirguṇaḥ saguṇo vāpi
yogaśca kathito bhuvi || saguṇaścaiva vijñeyo nirguṇo manasaḥ paraḥ

184.48

etatte kathitaṃ devi yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi

184.49

devyuvāca
yā bhaktistrividhā proktā bhaktānāṃ bahudhā tvayā || tāmahaṃ śrotumicchāmi tattvataḥ kathayasva me

184.50

īśvara uvāca || || śṛṇu pārvvati
deveśi bhaktānāṃ bhaktivatsale || prāpya sāṃkhyañca yogañca duḥkhāntañca niyacchati

184.51

sadā yaḥ sevate bhikṣāṃ tato bhavati rañjitaḥ || rañjanāttanmayo
bhūtvā līyate sa tu bhaktimān

184.52

śāstrāṇāntu varārohe bahukāraṇadarśinaḥ || na māṃ paśyanti te devi jñānavākyavivādinaḥ

184.53

paramārthaṃ
jñānatṛptā yuktā jānanti yoginaḥ || vidyayā viditātmāno yogasya ca dvijātayaḥ

184.54

pratyāhāreṇa śuddhātmā nānyathā cintayecca tat || tuṣṭiśca
paramāṃ prāpya yogaṃ mokṣaṃ paraṃ tathā || tribhirguṇaiḥ samāyukto jñānavānpaśyatīha mām

184.55

etatte kathitaṃ devi kimanyacchrotumarhasi || bhūya eva
varārohe kathayiṣyāmi suvrate

184.56

guhyaṃ pavitramathavā yaccāpi hṛdi varttate || tatsarvvaṃ kathayiṣyāmi śṛṇuṣvaikamanāḥ priye

184.57

devyuvāca
tvadrūpaṃ kīdṛśaṃ deva yuktāḥ paśyanti yoginaḥ || paśyanme saṃśayaṃ brūhi namaste surasattama

184.58

śrībhagavānuvāca || || amūrttaścaiva mūrttañca jyotīrū
paṃ hi tatsmṛtam || tasyopalabdhimanvicchandyataḥ kāryo vijānatā

184.59

guṇairviyukto bhūtātmā evaṃ vaktuṃ na śakyate || śakyate yadi vaktuṃ vai divyairva
rṣaśatairna vā

184.60

devyuvāca || || kiṃpramāṇantu tatkṣetraṃ samantātsarvvatodiśam || yatra nityaṃ sthito devo mahādevo gaṇairyutaḥ

184.61

īśvara uvāca || || dviyojanantu tatkṣetraṃ pūrvvapaścimarataḥ smṛtam || arddhayojanavistīrṇaṃ tatkṣetraṃ dakṣiṇottaram

184.62

vārāṇasī tadīyā ca
yāvacchukkunadī tu vai || bhīṣmacaṇḍikamārabhya parvvateśvaramantike

184.63

gaṇā yatrāvatiṣṭhanti sanniyuktā vināyakāḥ || kūṣmāṇḍarājaḥ śambhośca
jayantaśca madotkaṭāḥ

184.64

siṃhavyāghramukhāḥ kecidrikaṭāḥ kubjavāmanāḥ || yatra nandī mahākālaścaṇḍaghaṇṭo maheśvaraḥ

184.65

daṇḍacaṇḍeśvara
ścaiva ghaṇṭākarṇo mahābalaḥ || ete cānye ca bahavo gaṇāścaiva gaṇeśvarāḥ

184.66

mahodarā mahākāyā vajraśaktidharāstathā || rakṣanti satataṃ devi hyavimuktaṃ
tapovanam || dvāre dvāre ca tiṣṭhanti śūlamudgarapāṇayaḥ

184.67

suvarṇaśṛṅgīṃ raupyakhurāṃ cailājinapayasvinīm || vārāṇasyāntu yo dadyāttrivarṇī kañjalo
cane

184.68

gāṃ dattvā tu varārohe brāhmaṇe vedapārage || āsaptamaṃ kulaṃ tena tāritaṃ nātra saṃśayaḥ

184.69

yo dadyādbrāhmaṇe kiñcit tasmin kṣetre varā
nane || kanakaṃ rajataṃ vastramannādyaṃ bahuvistaram || akṣayyañcāvyayañcaiva syātāṃ tasya sulocane

184.70

śṛṇu tattvena tīrthasya vibhūtiṃ vyuṣṭimeva ca
tatra snātvā mahābhāge bhavanti nīrujā narāḥ

184.71

daśānāmaśvamedhānāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ || tadavāpnoti dharmmātmā tatra snātvā varānane

184.72

bahusvalpe ca yo dadyādbrāhmaṇe vedapārage || śubhāṃ gatimavāpnoti agnivaccaiva dīpyate

184.73

vārāṇasījāhnavībhyāṃ saṅgame lokaviśrute
dattvānnañca vidhānena na sa bhūyo'bhijāyate

184.74

etatte kathitaṃ devi tīrthasya phalamuttamam

184.75

upavāsantu yaḥ kṛtvā viprān santarpayennaraḥ
sautrāmaṇeśca yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

184.76

ekāhārastu yastiṣṭhenmāsaṃ tatra varānane || yāvajjīvakṛtaṃ pāpaṃ sahasā tasya naśyati

184.77

agnipra
veśe ye kuryuśvimukte vidhānataḥ || praviśanti mukhaṃ te me niḥsandigdhaṃ varānane

184.78

daśasauvarṇikaṃ puṣpaṃ'yo vimukte prayacchati || agnihotraphalaṃ
dhūpe gandhadāne tathā śṛṇu || bhūmidānena tattulyaṃ gandhadānaphalaṃ smṛtam

184.79

saṃmārjane pañcaśataṃ sahastramanulepane || mālayā śatasāhasrama
nantaṃ gītavādyataḥ

184.80

devyuvāca || || atyadbhutamidaṃ deva sthānametat prakīrttitam || rahasyaṃ śrotumicchāmi yadarthaṃ tvaṃ na muñcasi

184.81

īśvara uvāca || || āsīt pūrvvaṃ varārohe brahmaṇastu śiro varam||pañcamaṃ śṛṇu suśroṇi jātaṃ kāñcanasaprabham

184.82

jvalat tat pañcamaṃ śīrṣaṃ jātaṃ
tasya mahātmanaḥ||tadevamabravīddevi janma jānāmi te hyaham

184.83

tataḥ krodhaparītena saṃraktanayanena ca||vāmāṅguṣṭhanakhāgreṇa cchinnaṃ tasya śiro mayā

184.84

brahmovāca || || yadā niraparādhasya śiraśchinnaṃ tvayā mama || tasmācchāpasamāyuktaḥ kapālī tvaṃ bhaviṣyasi || brahmahatyākulo bhūtvā
cara tīrthāni bhūtale

184.85

tato'haṃ gatavān devi himavantaṃ śiloccayam || tatra nārāyaṇaḥ śrīmān mayā bhikṣāṃ prayācitaḥ

184.86

tatastena svakaṃ pārśvaṃ nakhāgreṇa vidāritam || sravato mahatī dhārā tasya raktasya niḥsṛtā

184.87

prayātā sātivistīrṇā yojanāīśataṃ
tadā || na sampūrṇaṃ kapālantu ghoramadbhutadarśanam

184.88

divyaṃ varṣasahastrantu sā ca dhārā pravāhiṇī || provāca bhagavān viṣṇuḥ kapālaṃ kuta īdṛśam

184.89

āścaryyabhūtaṃ deveśa saṃśayo hṛdi varttate || kutaśca sambhavo deva sarvvaṃ me brūhi pṛcchataḥ

184.90

devadeva uvāca || || śrūyatāmasya he deva kapālasya tu
sambhavaḥ || śataṃ varṣasahasrāṇāṃ tapastaptvā sudāruṇam

184.91

brahmāsṛjadvapurdivyamadbhutaṃ lomaharṣaṇam || tapasaśca prabhāveṇa divyaṃ kāñcanasannibham

184.92

jvalat tat pañcamaṃ śīrṣaṃ jātaṃ tasya mahātmanaḥ nikṛttaṃ tanmayā deva tadidaṃ paśya durjjayam

184.93

yatra yatra ca gacchāmi kapālaṃ tatra gacchati
evamuktastato devaḥ provāca puruṣottamaḥ

184.94

śrībhagavānuvāca || || gaccha gaccha svakaṃ sthānaṃ brahmaṇastvaṃ priyaṃ kuru||tasmin sthāsyati bhadraṃ te kapālaṃ
tasya tejasā

184.95

tataḥ sarvvāṇi tīrthāni puṇyānyāyatanāni ca || gato'smi pṛthulaśroṇi na kācitpratyatiṣṭhata

184.96

tato'haṃ samunuprāpto hyavimukte
mahāśaye||avasthitaḥ svake sthāne śāpaśca vigato mama

184.97

viṣṇuprasādātsuśroṇi kapālaṃ tatsahasradhā||sphuṭitaṃ bahudhā jātaṃ svapnalabdhaṃ dhanaṃ yathā

184.98

brahmahatyāpahaṃ tīrthaṃ kṣetrametanmayā kṛtam || imaśānametadbhadraṃ me devānāṃ varavarṇini

184.99

kālo bhūtvā jagatsarcaṃ saṃharāmi sṛjāmi ca || deveśi sarvve
guhyānāṃ sthānaṃ priyataraṃ mama

184.100

madbhaktāstatra gacchanti viṣṇubhaktāstathaiva ca || ye bhaktā bhāskare devi lokanāthe divākare || tatrastho yastyaje
dehaṃ māmeva praviśettu saḥ

184.101

devyuvāca || || atyadbhutamidaṃ deva yaduktaṃ padmayoninā || tripurāntakarasthānaṃ guhyametanmahādyute

184.102

sannidhānāttu
te sarvve kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || yatra tiṣṭhati deveśo yatra tiṣṭhati śaṅkaraḥ

184.103

gaṅgā tīrthasahasrāṇāṃ tulyā bhavati vā na vā || tvameva bhaktirdeveśa
tvameva gatiruttamā

184.104

brahmādīnāntu te deva gatiruktā sanātanī || śrāvyate yaddvijātīnāṃ bhaktānāmanukampayā

184.104.p1

iti śrīmatsye mahāpu rāṇe'vimuktamāhātmye tryaśītyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Linked texts (6)