Matsya 189
Matsya 189
- Language
- Sanskrit
Contents
- 189.95 — 1 part
189.1
mārkaṇḍeya uvāca || || yanmāṃ pṛcchasi kaunteya tanme kathayataḥ śṛṇu
etasminnantare rudro narmadātaṭamāsthitaḥ
189.3
nāmnā māheśvaraṃ sthānaṃ triṣu lokeṣu viśrutam || tasminsthāne mahādevo'cintayantripure vadham ||2||gāṇḍīvaṃ
mandaraṃ kṛtvā guṇaṃ kṛtvā ca vāsukim || sthānaṃ kṛtvā tu vaiśākhaṃ viṣṇuṃ kṛtvā śarottamam
189.4
śalye cāgniṃ pratiṣṭhāpya mukhe vāyuṃ samarpayan
hayāṃśca caturo vedānsarvvadevamayaṃ ratham
189.5
abhīṣavo'śvinau devāvakṣo vajradharaḥ svayam || sa tasyājñāṃ samādāya toraṇe dhanadaḥ sthitaḥ
189.6
yamastu dakṣiṇe haste vāme kālastu dāruṇaḥ || cakre tvamarakoṭyastu gandharvvā lokaviśrutāḥ
189.7
prajāpatī rathaśreṣṭhe brahmā caiva tu sārathiḥ
evaṃ kṛtvā tu deveśaḥ sarvvadevamayaṃ ratham
189.8
so'tiṣṭhatsthāṇubhūtastu sahasraparivatsarān || yadā trīṇi sametāni antarikṣe sthitāni vai
189.9
tripūrvvāṇi triśalyena tadā tāni vyabhedayat || śaraḥ pracoditastena rudreṇa tripuraṃ prati
189.10
bhraṣṭatejāḥ striyo jātā balaṃ tāsāṃ vyaśīryyata || utpā
tāśca pure tasminprādurbhūtāḥ sahasraśaḥ
189.11
tripurasya vināśāya kālarūpābhavaṃstadā || aṭṭahāsaṃ pramuñcanti hayāḥ kāṣṭhamayāstadā
189.12
nimeṣonmeṣaṇañcaiva kurvvanti citrarūpiṇaḥ || svapne paśyanti cātmānaṃ raktāmbaravibhūṣitam
189.13
svapne tu sarvve paśyanti viparītāni yāni tu
etānpaśyanti utpātāṃstatra sthāne tu ye janāḥ
189.14
teṣāṃ balañca buddhiśca harakopena nāśite || tataḥ sāṃvarttako vāyuryugāntapratimo mahān
189.15
samīrito'nalastena uttamāṅgena dhāvati || jvalanti pādapāstatra patanti śikharāṇi ca
189.17
sarvvato vyākulībhūtaṃ hāhākāramacetanam || bhagnau
dyānāni sarvāṇi kṣipraṃ tatpratyabhajyata
189.17-2
tenaiva pīḍitaṃ sarvvaṃ jvalitaṃ triśikhaiḥ śaraiḥ || drumāśrāmakhaṇḍāni gṛhāṇi vividhāni ca
189.18
daśadikṣu pravṛtto'yaṃ samṛddho havyavāhanaḥ || manaḥśilānāṃ puñjāni diśo daśa vibhāgaśaḥ
189.19
śikhāśatairanekaistu prajajvāla hutāśanaḥ || sarvvaṃ
kiṃśukavarṇābhaṃ jvalitaṃ dṛśyate puram
189.20
gṛhādgṛhantaraṃ naiva gantuṃ dhūmena śakyate || harakopānalerdagdhaṃ krandamānaṃ suduḥkhitam
189.21
pradīptaṃ
sarvvato dikṣu dahyate tripuraṃ puram || prāsādaśikharāśrāṇi vyaśīryyanta sahastraśaḥ
189.22
nānāmaṇivicitrāṇi vimānāntyapyanekadhā
gṛhāṇi caiva ramyāṇi dahyante dīptavahninā
189.23
dhāvanti drumakhaṇḍeṣu valabhīṣu tathā janāḥ || devāgāreṣu sarvveṣu prajvalantaḥ pradhāvitāḥ
189.24
krandanti cānalapuṣṭā rudanti vividhaiḥ svaraiḥ || dahyante dānavāstatra śataśo'tha sahasraśaḥ
189.25
haṃsakāraṇḍavākīrṇā nalinyaḥ sahapaṅkajāḥ
dṛśyante'naladagdhāni purodyānāni dīrghikāḥ
189.26
amlānapaṅkajacchannā vistīrṇā yojanāyatāḥ || girikūṭanibhāstatra prāsādā ratnabhūṣitāḥ
189.27
patantyanalanirdagdhā nistoyā jaladā iva || varastrībālavṛddheṣu goṣu pakṣiṣu vājiṣu
189.28
nirddayo vyadahadvahnirharakrodhena preritaḥ || sahasraśaḥ
prabuddhāśca suptāśca bahavo janāḥ
189.29
putramāliṅgya te gāḍhaṃ dahyante tripurāmrinā || atha tasminpure dīpte striyaścāpsarasopamāḥ
189.30
agni
jvālāhatāstatra hyapatandharaṇītale || kācicchyāmā viśālākṣī muktāvalivibhūṣitā
189.31
dhūmenākulitā sā tu patitā dharaṇītale
kācitkanakavarṇābhā indranīlavibhūṣitā
189.32
bhartāraṃ patitaṃ dṛṣṭvā patitā tasya copari || kācidādityasaṅkāśā prasuptā ca gṛhe sthitā
189.33
agnijvālāhatā sā tu patitā gatacetanā || utthito dānavastatra khaḍgahasto mahābalaḥ
189.34
vaiśvānarahataḥ so'pi patito dharaṇītale || megha
varṇāparā nārī hārakeyūrabhūṣitā
189.35
śvetavastraparīdhānā bālaṃ stanyaṃ nyadhāpayat || dahyantaṃ bālakaṃ dṛṣṭvā rudate meghaśabdavat
189.36
evaṃ sa tu dahannagnirharakrodhena preritaḥ || kāciccandraprabhā saumyā vajravaiḍūryyabhūṣitā
189.37
sutamāliṅgya vepantī dagdhā patati bhūtale || kācit
kundenduvarṇābhā yā śayānā gṛhe sthitā
189.38
gṛhe prajvalite sā tu pratibuddhā śikhārdditā || paśyantī jvalitaṃ sarvvaṃ hā suto me kathaṃ gataḥ
189.39
sutaṃ sandagdhamāliṅgya patitā dharaṇītale || ādityodayavarṇābhā lakṣmīvadanaśobhanā
189.40
tvaritā dahyamānā sā patitā dharaṇītale
kācit suvarṇavarṇābhā nīlaratnairvibhūṣitā
189.41
dhūmenākulitā sā tu prasuptā dharaṇītale || anyāgṛhītahastā tu sakhi dahyati bālikā
189.42
anekādiśyaratnāḍhyā dṛṣṭvā dahanamohitā || śirasi hyañjaliṃ kṛtvā vijñāpayati pāvakam
189.43
bhagavan yadi vairaṃ te puruṣeṣvapakāriṣu || striyaḥ
kimaparādhyante gṛhapañjarakokilāḥ
189.44
pāpa nirdaya nirlajja kurute kopaḥ striyaḥ prati || na dākṣiṇyaṃ na te lajjā na satyaṃ śauryyavarjita
189.45
anena hyupasargeṇa tūpālambhaṃ śikhinyadāt || kiṃ tvayā na śrutaṃ loke hyavadhyāḥ śatruyoṣitaḥ
189.46
kintu tubhyaṃ guṇā hyete dahanotsādanaṃ prati || na
kāruṇyaṃ dayā vāpi dākṣiṇyaṃ na striyaḥ prati
189.47
dayāṃ kurvvanti mlecchāpi dahantīṃ vīkṣya yoṣitam || mlecchānāmapi kaṣṭo'si durnivāro hyace
tanaḥ
189.48
ete caiva guṇāstubhyaṃ dahanotsādanaṃ prati || āsāmāpi durācāra strīṇāṃ kiṃ te nipātane
189.49
duṣṭa nirguṇa nirlajja hutāśin manda
bhāgyaka || nirāśatvaṃ durāvāsa balāddahasi nirdaya
189.50
evaṃ vilapamānāstā jalpantyaśca bahūnyapi || anyāḥ krośanti saṃkruddhā bālaśokena
mohitāḥ
189.51
dahate nirdayo vahniḥ saṃkruddhaḥ pūrvvaśatruvat || puṣkariṇyāṃ jalaṃ dagdhaṃ kūpeṣvapi tathaiva ca
189.52
asmān sandahya mleccha tvaṃ kāṃ
gatiṃ prāpayiṣyasi || evaṃ pralapatāṃ tāsāṃ vahnirvacanamabravīt
189.53
agniruvāca || || svavaśenaiva yuṣmākaṃ vināśanu karomyaham || ahamādeśa
karttā vai nāhaṃ karttāsmyanugraham
189.54
rudrakrodhasamāviṣṭo viviśāmi yathecchayā || tato bāṇo mahātejāstripuraṃ vīkṣya dīpitam
189.55
siṃhāsanasthaḥ
provāca hyahaṃ devairvināśitaḥ || alpasattvairdurācārairīśvarasya niveditam
189.56
aparīkṣya tvahaṃ dagdhaḥ śaṅkareṇa mahātmanā || nānyaḥ śaktastu māṃ hantuṃ
varjayitvā trilocanam
189.57
utthitaḥ śirasā kṛtvā liṅgaṃ tribhuvaneśvaram || nirgataḥ sa puradvārāt parityajya suhṛtsutān
189.58
ratnāni yānya
narghāṇi striyo nānāvidhāstathā || gṛhītvā śirasā liṅgaṃ gacchan gaganamaṇḍalam
189.59
stuvaṃśca devadeveśaṃ trilokādhipatiṃ śivam || tyaktā purī
mayā deva yadi vadhyo'smi śaṅkara
189.60
tvatprasādānmahādeva mā me liṅgaṃ vinaśyatu || arcitaṃ hi mayā deva bhaktyā paramayā sadā
189.61
tvatkopādyadi vadhyo'haṃ tadidaṃ mā vinaśyatu || ślāghyametanmahādeva tvatkopādahanaṃ mama
189.62
pratijanma mahādeva tvatpādānirato hyaham || toṭakaccha
ndasā devaṃ staumi tvāṃ parameśvara
189.63
śiva śaṅkara śarvva harāya namo bhava bhīma maheśvara śarvva namaḥ || kusumayudhadehavināśakara tripurāntaka andha
kaśūladhara
189.64
pramadāpriya kānta vibhakta namaḥ sasurāsurasiddhagaṇairnamita || hayavānarasiddhagajendramukhādatibhāsvadadīrghaviśālamukha
189.65
upalabdhumaśakyatarairasuraiḥ prathito'smi ca bāhuśatairbahubhiḥ || praṇato'smi bhavaṃ bhavabhaktirata ślacandrakalākula deva namaḥ
189.66
na ca putrakalatra
hayādi dhanaṃ mama tu tvadanusmaraṇaṃ śaraṇam || vyathito'smi tu bāhuśatairbahubhirgamitā ca mahānarakasya gatiḥ
189.67
na nivarttati janma na pāpamatiḥ
śucikarmma nibaddhamapi tyajati||anukampati viśramati trasati mama caiva kukarmma nivārayati
189.68
yaḥ paṭhet toṭakaṃ divyaṃ prayatataḥ śucimānasaḥ || bāṇa
syeva yathā rudrastasyāpi varado bhavet
189.69
imaṃ stavaṃ mahādivyaṃ śrutvā devo maheśvaraḥ || prasannastu tadā tasya svayaṃ devo maheśvaraḥ
189.71
maheśvara
uvāca || || na bhetavyaṃ tvayā vatsa sauvarṇe tiṣṭha dānava|| putrapautrasuhṛdbandhubhāryābhṛtyajanaiḥ saha||70||adyaprabhṛti bāṇa tvamavadhyastridaśairapi||bhūyaratasya
varo datto devadevena pāṇḍava
189.72
akṣayaścāvyayo loke vicarasvākutobhayaḥ || tato nivārayāmāsa rudraḥ saptaśikhaṃ tadā
189.73
tṛtīyaṃ rakṣitaṃ tasya puraṃ
tena mahātmanā || bhramattu gagane divyaṃ rudratejaḥprabhāvataḥ
189.74
evantu tripuraṃ dagdhaṃ śaṅkareṇa mahātmanā || jvālāmālāpradīptaṃ tatpatitaṃ dharaṇītale
189.75
ekaṃ nipatitaṃ tatra śrīśaile tripurāntake || dvitīyaṃ patitaṃ tasminparvvate'marakaṇṭake
189.76
dagdheṣu teṣu rājendra rudrakoṭiḥ pratiṣṭhitā || jvalatta
dapatattatra tena jvāleśvaraḥ smṛtaḥ
189.77
ūrddhena prasthitāstasya divyajvālā divaṃ gatāḥ || hāhākārastadā jāto devāsurakṛto mahān
189.78
śaramastambhayadrudro māheśvarapurottame || evaṃ vṛttaṃ tadā tasminparvvate'marakaṇṭake
189.79
caturddaśāruyaṃ bhuvanaṃ sa bhuktvā pāṇḍunandana
varṣakoṭisahasrantu triṃśatkoṭicastathāparāḥ
189.80
tato mahītalaṃ prāpya rājā bhavati dhārmikaḥ || pṛthivīmekacchatreṇa bhuṅkte sa tu na saṃśayaḥ
189.81
evaṃ puṇyo mahārāja parvvato'marakaṇṭakaḥ || candrasūryyoparāge tu gacchedvyo'marakaṇṭakam
189.82
aśvamedhāddaśaguṇaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ
svargalokamavāpnoti dṛṣṭvā tatra maheśvaram
189.83
brahmahatyā gamiṣyanti rāhugraste divākare || tadevaṃ nikhilaṃ puṇyaṃ parvvate'marakaṇṭake
189.84
manasāpi smaredyastaṃ girintvamarakaṇṭakam || cāndrāyaṇaśataṃ sāgraṃ labhate nātra saṃśayaḥ
189.85
trayāṇāmapi lokānāṃ vikhyāto'marakaṇṭakaḥ
eṣa puṇyo giriśreṣṭhaḥ siddhagandharvvasevitaḥ
189.86
nānādrumalatākīrṇo nānāpuṣpopaśobhitaḥ || mṛgavyāghrasahasraistu sevyamāno mahāgiriḥ
189.87
yatra sannihito devo devyā saha maheśvaraḥ || brahmā viṣṇustathā cendro vidyādharagaṇaiḥ saha
189.88
ṛṣibhiḥ kinnaraiyakṣairnityameva niṣevitaḥ
vāsukiḥ sahitastatra krīḍate yannagottame
189.89
pradakṣiṇantu yaḥ kuryyātparvvate'marakaṇṭake || pauṇḍarīkasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ
189.90
tatra jvāleśvaraṃ nāma tīrthaṃ siddhaniṣevitam || tatra snātvā divaṃ yānti ye mṛtāste'punarbhavāḥ
189.91
jvāleśvare mahārāja yastu prāṇānparityajet
candrasūryyoparāgeṣu tasyāpi śṛṇu yatphalam
189.92
sarvvakarmmavinirmmukto jñānavijñānasaṃyutaḥ || rudralokamavāpnoti yāvadābhūtasaṃplavam
189.93
amare
śvaradevasya parvvatasya ubhe taṭe || tatra tā ṛṣikoṭyastu tapastapyanti suvrata
189.94
samantādyojanakṣetro giriścāmarakaṇṭakaḥ
189.95
akāmo vā
sakāmo vā narmmadāyāṃ śubhe jale || snātvā tairmucyate pāpai rudralokaṃ sa gacchati
189.95.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe narmmadāmāhātmye aṣṭāśītyadhi kaśatatamo'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Revākhaṇḍa (Vāyupurāṇa) — Sanskrit
- Kūrmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Narmadāmāhātmya — Sanskrit
- Kūrmapurāṇa (Ananta Gokhale) — Ananta Gokhale, Sanskrit
- Tīrthakāṇḍa — Lakṣmīdhara, Sanskrit