Matsya 2
Matsya 2
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.37 — 1 part
2.1
cha || || sūta uvāca || || evamukto manustena papraccha madhusūdanam || bhagavankiyadvarṣairbhaviṣyatyantarakṣayaḥ
2.2
sattvāni ca kathaṃ nātha rakṣiṣye madhusūdana || tvayā saha punaryyogaḥ kathaṃ vā bhavitā mama
2.3
matsya uvāca || || adyaprabhṛtyanāvṛṣṭirbhaviṣyati
mahītale || yāvadvarṣaśataṃ sāgraṃ durbhikṣamaśubhāvaham
2.4
tato'lpasattvakṣayadā raśmayaḥ sapta dāruṇāḥ || saptasapterbhaviṣyanti prataptāṅgāravarṇinaḥ
2.5
aurvvānalo'pi vikṛtiṃ gamiṣyati yugakṣaye || viṣāgniścāpi pātālānsaṅkarṣaṇamukhacyutaḥ || bhavasyāpi lalāṭotthatṛtīyanayanānalaḥ
2.6
trijaga
nnirdahankṣobhaṃ sameṣyati mahāmune || evaṃ dagdhā mahī sarvvā yadā syādbhasmasannibhā
2.7
ākāśamūṣmaṇā taptaṃ bhaviṣyati parantapa || tataḥ sadeva
nakṣatraṃ jagadyāsyati saṃkṣayam
2.8
saṃvartto bhīmanādaśca droṇaścaṇḍo balāhakaḥ || vidyutpatākaḥ śoṇastu saptaite layavāridāḥ
2.9
agniprasvedasa
mbhūtāṃ plāvayiṣyanti medinīm || samudrāḥ kṣobhamāgatya caikatvena vyavasthitāḥ
2.10
etadekārṇavaṃ sarvvaṃ kariṣyanti jagattrayam || vedanāvamimāṃ gṛhya
sattvabījāni sarvvaśaḥ
2.11
āropya rajjuyogena matpradattena suvrata || saṃyamya nāvaṃ macchṛṅge matprabhāvābhirakṣitaḥ
2.12
ekaḥ sthāsyasi
deveṣu dagdheṣvapi parantapa || somasūryāvahaṃ brahmā caturlokasamanvitaḥ
2.13
narmmadā ca nadī puṇyā mārkaṇḍeyo mahārṣiḥ || bhavo vedāḥ
purāṇāni vidyābhiḥ sarvvatovṛtam
2.14
tvayā sārddhamidaṃ viśvaṃ sthāsyatyantarasaṃkṣaye || evamekārṇave jāte cākṣuṣāntarasaṃkṣaye
2.15
vedānpravarttayiṣyāmi tvatsārgādau mahīpate || evamuktvā sa bhagavāṃstatraivāntaradhīyata
2.16
manurapyāsthito yogaṃ vāsudevaprasādajam
abhyasannāvadābhūtasaṃplavaṃ pūrvvasūcitam
2.17
kāle yathokte sañjāte vāsudevamukhodgate || śṛṅgī prādurbabhūvātha matsyarūpī janārddanaḥ
2.18
bhujaṅgo rajjurūpeṇa manoḥ pārśvamupāgamat || bhūtānsarvvānsamākṛṣya yogenāropya dharmmavit
2.19
bhujaṅgarajjvā matsyasya śṛṅge nāvamayojaya
t || uparyupasthitastasyāḥ praṇipatya janārddanam
2.20
ābhūtasaṃplave tasminnatīte yogaśāyinā || pṛṣṭena manunā proktaṃ purāṇaṃ matsyarūpiṇā
tadidānīṃ pravakṣyāmi śṛṇudhvamṛṣisattamāḥ
2.21
yadbhavadbhiḥ purā pṛṣṭaḥ sṛṣṭyādikamahaṃ dvijāḥ || tadevaikārṇave tasminmanuḥ papraccha keśavam
2.22
manuruvāca || utpattiṃ pralayañcaiva vaṃśānmanvantarāṇi ca || vaṃśyānucaritañcaiva bhuvanasya ca vistaram
2.23
dānadharmmavidhiñcaiva
śrāddhakalpañca śāśvatam || varṇāśramavibhāgañca tatheṣṭāpūrttasaṃjñitam
2.24
devatānāṃ pratiṣṭhādi yaccānyadvidyate bhuvi || tatsarvvaṃ vistareṇa tvaṃ dharmmaṃ
vyākhyātumarhasi
2.25
matsya uvāca || || mahāpralayakālānta etadāsīttamomayam || prasuptamiva cātarkyamaprajñātamalakṣaṇam
2.26
avi
jñeyamavijñātaṃ jagatsthāsnu cariṣṇu ca || tataḥ svayambhūravyaktaḥ prabhavaḥ puṇyakarmmaṇām
2.27
vyañjayannetadakhilaṃ prādurāsīttamomudaḥ || yo'tī
ndriyaḥ paro vyaktādaṇurjyāyānasanātanaḥ || nārāyaṇa iti khyātaḥ sa eka svayamudbabhau
2.28
yaḥ śarīrādabhidhyāya sisṛkṣurvividhaṃ jagat || apa
eva sasarjādau tāsu bījamavāsṛjat
2.29
tadevāṇḍaṃ samabhavaddhemarūpyamayaṃ mahat || saṃvatsarasahasreṇa sūryyāyutasamaprabham
2.30
praviśyānta
rmahātejāḥ svayamevātmasambhavaḥ || prabhāvādapi tadvyāptyā viṣṇutvamagamatpunaḥ
2.31
tadantarbhagavāneṣa sūryyaḥ samabhavatpurā || ādityaścā
dibhūtatvādvrahmā brahma paṭhannabhūt
2.32
divaṃ bhūmiṃ samakarottadaṇḍaśakaladvayam || sa cākaroddiśaḥ sarvvā madhye vyoma ca śāśvatam
2.33
jarāyurmerumukhyāśca śailāstasyābhavaṃstadā || yadulvaṃ tadabhūnmeghastaḍitsaṅghātamaṇḍalam
2.34
nadyo'ṇḍanāmnaḥ sambhūtāḥ pitaro manavastathā
sapta ye'mī samudrāśca te'pi cāntarjalodbhavāḥ || lavaṇeṣusurādyāśca nānāratnasamanvitāḥ
2.35
sa sisṛkṣurabhūddevaḥ prajāpatirarindama || tattejasaśca
tatraiṣa mārttaṇḍaḥ samajāyata
2.36
mṛte'ṇḍe jāyate yasmānmārttaṇḍastena saṃsmṛtaḥ || rajoguṇamayaṃ yattadrūpaṃ tasya mahātmanaḥ || caturmukhaḥ sa bhaga
vānabhūllokapitāmahaḥ
2.37
yena sṛṣṭaṃ jagat sarvvaṃ sadevāsuramānuṣam || tamavehi rajorūpaṃ mahattattvamudāhṛtam
2.37.p1
iti śrīmatsye mahāpu rāṇe ādisarge brahmāṇḍadalanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Toḍararāja — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Ṭoḍarānanda — Ṭoḍaramalla 1564, Sanskrit