Matsya 208
Matsya 208
- Language
- Sanskrit
Contents
- 208.41 — 1 part
208.1
cha || || manuruvāca
bhagavañchrotumicchāmi vṛṣabhasya ca lakṣaṇam || vṛṣotsargavidhiścaiva tathā puṇyaphalaṃ mahat
208.2
matsya uvāca || || dhenumādau
parīkṣeta suśīlāñca guṇānvitām || avyaṅgāmaparikliṣṭāṃ jīvavatsāmarogiṇīm
208.3
snigdhavarṇāṃ snigdhakhurāṃ snigdhaśṛṅgīṃ tathaiva ca
manoharākṛtiṃ saumyāṃ supramāṇāmanuddhatām
208.4
āvarttairdakṣiṇāvarttairyuktāṃ dakṣiṇatastathā || vāmāvarttairvāmataśca vistīrṇajaghanāṃ tathā
208.5
mṛdu
saṃhatatāmroṣṭhīṃ raktagrīvāsuśobhitām || aśyāmadīrghā sphuṭitā raktajihvā tathā ca yā
208.6
asnānāvilanetrā ca śapheraviralairdahaiḥ || vaidūryyamadhu
varṇaiśca jalabudbudasannibhaiḥ
208.7
raktasnigdhaiśca nayanaistathā raktakanīnikaiḥ || saptacaturdaśadantā tathā vā śyāmatālukā
208.8
ṣaḍunnatā
supārśvoruḥ pṛthupañcasamāyatā || aṣṭāyataśirogrīvā yā rājansā sulakṣaṇā
208.9
manuruvāca || ṣaḍunnatāḥ ke bhagavanke ca pañca samāyatāḥ
āyatāśca tathaivāṣṭau dhenūnāṃ ke śubhāvahāḥ
208.10
matsya uvāca || || uraḥ pṛṣṭhaṃ śiraḥ kukṣī śroṇī ca vasudhādhipa || ṣaḍunnatāni dhenūnāṃ pūja
yanti vicakṣaṇāḥ
208.11
karṇau netre lalāṭañca pañca bhāskaranandana || samāyatāni śasyante pucchaṃ sāsnā ca sakthinī
208.12
catvāraśca stanā
rājañjñeyā hyaṣṭau manīṣibhiḥ || śiro grīvāyatāścaite bhūmipāla daśa smṛtāḥ
208.13
tasyāḥ sutaṃ parīkṣeta vṛṣabhaṃ lakṣaṇānvitam || unnataskandha
kakudammṛjulāṅgūlakambalam
208.14
mahākaṭitaṭaskandhaṃ vaidūryyamaṇilocanam || pravālagarbhaśṛṅgāgraṃ sudīrghapṛthuvāladhim
208.15
navāṣṭādaśasaṃkhyairvā
tīkṣṇāgrairdarśanaiḥ śubhaiḥ || mallikākṣaśca moktavyo gṛhe'pi dhanadhānyadaḥ
208.16
varṇatastāmrakapilo brāhmaṇasya praśasyate || śveto raktaśca
kṛṣṇaśca gauraḥ pāṭala eva ca
208.17
śṛṅgiṇastāmrapṛṣṭhaśca śabalaḥ pañcavālakaiḥ || pṛthukarṇo mahāskandhaḥ ślakṣṇaromā ca yo bhavet || raktākṣaḥ
kapilo yaśca raktaśṛṅgatalo bhavet
208.18
śvetodaraḥ kṛṣṇapārśvo brāhmaṇasya tu śasyate || snigdho raktena varṇena kṣatriyasya praśasyate
208.19
kāñcanābhena vaiśyasya kṛṣṇenāpyantyajanmanaḥ || yasya prāgāyate śṛṅge bhrūmukhābhimukhe sadā
208.20
sarvveṣāmeva varṇānāṃ sarvvaḥ sarvvārthasādhakaḥ
mārjārapādaḥ kapilo dhanyaḥ kapilapiṅgalaḥ
208.21
śveto mārjārapādastu dhanyo maṇinibhekṣaṇaḥ || karaṭaḥ piṅgalaścaiva śvetapādastathaiva ca
208.22
sarvvapādasito yaśca dvipādaśveta eva ca || kapiñjalanibho dhanyastathā tittirisannibhaḥ
208.23
ākarṇamūlaśvetantu mukhaṃ yasya prakā
śate || nandīmukhaḥ sa vijñeyo raktavarṇo viśeṣataḥ
208.24
śvetantu jaṭharaṃ yasya bhavetpṛṣṭhañca gopateḥ || vṛṣabhaḥ sa samudgrāhyaḥ satataṃ kulavarddhanaḥ
208.25
mallikāpuṣpacitraśca dhanyo bhavati puṅgavaḥ || kamalairmaṇḍalaiścāpi citro bhavati bhāgyadaḥ
208.26
atasīpuṣpavarṇaśca tathā dhanyataraḥ
smṛtaḥ || ete dhanyāstathā'dhanyānkīrttayiṣyāmi te nṛpa
208.27
kṛṣṇatāluvoṣṭhavadanā rūkṣaśṛṅgaśaphāśca ye || avyaktavarṇā hrasvāśca vyāghrasiṃha
nibhāśca ye
208.28
dhvāṅkṣagṛdhrasavarṇāśca tathā mūṣakasannibhāḥ || kuṇṭhāḥ kāṇāstathā khañjāḥ kekarākṣāstathaiva ca
208.29
viṣamaśvetapādāśca
udbhrāntanayanāstathā || naite vṛṣāḥ pramoktavyā na ca dhāryyāstathā gṛhe
208.30
moktavyānāñca dhāryyāṇāṃ bhūyo vakṣyāmi lakṣaṇam || svastikā
kāraśṛṅgāśca tathā meghaughanisvanāḥ
208.31
mahāpramāṇāśca tathā mattamātaṅgagāminaḥ || mahoraskā mahocchāyā mahābalaparākramāḥ || śiraḥ karṇau
lalāṭañca vāladhiścaraṇāstathā
208.32
netre pārśve ca kṛṣṇāni śasyante candrabhāsinām || śvetānyetāni śasyante kṛṣṇasya tu viśeṣataḥ
208.33
bhūmau karṣati lāṅgūlaṃ pralambasthalavāladhiḥ || purastādudyato nīlo vṛṣabhaśca praśasyate
208.34
śaktidhvajapatākāḍhyā yeṣāṃ rājī virājate || ana
ḍḍāhastu te dhanyāścitrasiddhi jayāvahāḥ
208.35
pradakṣiṇaṃ nivarttante svayaṃ ye vinirvarttitāḥ || samunnatāśirogrīvā dhanyāste yūthavarddhanāḥ
208.36
rakta
śṛṅgāgranayanaḥ śvetavarṇo bhavedyadi || śaphaiḥ pravālasadṛśairnāsti dhanyatarastataḥ
208.37
ete dhāryyāḥ prayatnena moktavyā yadi vā vṛṣāḥ || dhāritāśca
tathā muktā dhanadhānyapravarddhanāḥ
208.38
caraṇāni mukhaṃ pucchaṃ yasya śvetāni gopateḥ || lākṣārasavarṇaśca taṃ nīlamiti nirdiśet
208.39
vṛṣa eva
sa moktavyo na sandhāryo gṛhe bhavet || tadarthameṣā carati loke gāthā purātanī
208.40
eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyeko'pi gayāṃ vrajet || gaurīñcāpyu
dvahetkanyāṃ nīlaṃ vā vṛṣamutsṛjet
208.41
evaṃ vṛṣaṃ lakṣaṇasaṃsaṃyuktaṃ gṛhodbhavaṃ krītamathāpi rājan || muktvā na śocenmaraṇaṃ mahātmā mokṣaṃ gataścāha
mato'bhidhāsye
208.41.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe vṛṣabhalakṣaṇaṃ nāma saptādhikadviśatatamo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Dānakaumudī (Govindānanda) — Govindānanda 1500, Sanskrit