Matsya 220
Matsya 220
- Language
- Sanskrit
Contents
- 220.34 — 1 part
220.1
cha || || manuruvāca || || rājarakṣārahasyāni yāni durge nidhāpayet || kārayedvā mahībharttā brūhi tattvāni tāni
ca
220.2
matsya uvāca || || śirīṣodumbaraśamībījapūraṃ ghṛtaplutam || kṣudyogaḥ kathito rājanmāsāddhaṃ sya purātanaiḥ
220.3
kaśerukaphalamūlāni
ikṣumūlaṃ tathā viṣam || dūrvvākṣīraghṛtairmaṇḍaḥ siddho'yaṃ māsikaḥ paraḥ
220.4
naraṃ śastrahataṃ prāpto na tasya maraṇaṃ bhavet || kalmāṣaveṇunā tatra janayettu
vibhāvasum
220.5
gṛhe trirapasavyantu kriyate yatra pārthiva || nānyognirjvalate tatra nātra kāryyā vicāraṇā
220.6
kārpāsāsthnā bhujaṅgasya tena nirmocanaṃ
bhavet || sarpanirvāsane dhūpaḥ praśastaḥ satataṃ gṛhe
220.7
sāmudrasaindhavayavā vidyuddagdhā ca mṛttikā || tayāntulitaṃ yadveśma nāgninā dahyate nṛpa
220.8
divā ca durge rakṣyo'gnirvāti vāte viśeṣataḥ || viṣācca rakṣyo nṛpatistatra yuktiṃ nibodha me
220.9
krīḍānibhittaṃ nṛpatirdhārayenmṛgapakṣiṇaḥ
annaṃ vai prāk parīkṣeta vahno cānyatareṣu ca
220.10
vastraṃ puṣpamalaṅkāraṃ bhojanācchādanaṃ tathā || nāparīkṣitapūrvyantu spṛśedapi mahāmatiḥ
220.11
syāccāsau vaktrasantaptaḥ sodvegaśca nirīkṣate || viṣado'tha viṣaṃ dattaṃ yacca tatra parīkṣate
220.12
trastottarīyo vimanāḥ stambhakuḍyā
dibhistathā || pracchādayati cātmānaṃ lajjate tvarate tathā
220.13
bhuvaṃ vilikhati grīvāṃ tathā cālayate nṛpa || kaṇḍūyati ca mūrddhānaṃ pariloḍyā
nanaṃ tathā
220.14
kriyāsu tvarito rājanviparītāsvapi dhruvam || evamādīni cihnāni viṣadasya parīkṣayet
220.15
samīpairvikṣipedvahnau tadannaṃ
tvarayānvitaḥ || indrāyudhasavarṇantu rūkṣaṃ sphoṭasamanvitam
220.16
ekāvarttantu durgandhi bhṛśaṃ caṭacaṭāyate || taddhūmasevanājjantoḥ śiroro
gaśca jāyate
220.17
saviṣe'nne vilīyante na ca pārthiva makṣikāḥ || nilīnāśca vipadyante saṃtuṣṭe saviṣe tathā
220.18
virajyati cakorasya
dṛṣṭiḥ pārthivasattama || vikṛtiśca svaro yāti kokilasya tathā nṛpa
220.19
gatiḥ skhalati haṃsasya bhṛṅgarājaśca kūjati || krauñco madamathābhyeti
kṛkavākurvirauti ca
220.20
vikrośati śuko rājansa़ārikā vamate tataḥ || cāmīkaro'nyato yāti mṛtyuṃ kāraṇḍavastathā
220.21
mehate vānaro
rājanmlāyate jīvajīvakaḥ || dṛṣṭaromā bhavedbabhruḥ pṛṣataścaiva roditi
220.22
harṣamāyāti ca śikhī viṣasandadarśanānnṛpa || annañca saviṣaṃ rājaṃścireṇa ca
vipadyate
220.23
tadā bhavati niḥśrāvyaṃ pakṣaparyuṣitopamam || vyāpannarasagandhañca candrikābhistathāyutam
220.24
vyañjanānāntu śuṣkatvaṃ dravāṇāṃ
budbudodbhavaḥ || sasaindhavānāṃ dravyāṇāṃ jāyate phenamālitā
220.25
śasyarājiśca tāmrā syānnīlā ca payasastathā || kokilābhā ca madyasya toyasya ca
nṛpottama
220.26
dhānyāmlasya tathā kṛṣṇā kapilā kodravasya ca || madhuśyāmā ca takrasya nīlā pītā tathaiva ca
220.27
ghṛtasyodakasaṅkāśā
kapotābhā ca mastutaḥ || haritā mākṣikasyāpi tailasya ca tathāruṇā
220.28
phalānāmadhyepakvānāṃ pākaḥ kṣipraṃ prajāyate || prakopaścaiva pakvānāṃ mālyānāṃ
mlānatā tathā
220.29
mṛdutā kaṭhinānāṃ syānmṛdūnāñca viparyyayaḥ || sūkṣmāṇāṃ rūpadalanaṃ tathā caivātiraṅgatā
220.30
śyāmamaṇḍalatā caiva vastrāṇāṃ vai
tathaiva ca || lohānāñca maṇīnāñca malapaṅkopādigdhatā
220.31
anulepanagandhānāṃ mālyānāñca nṛpottama || vigandhatā ca vijñeyā tathā rājañjalasya
tu
220.32
dantakāṣṭhatvacaḥ śyāmāstanusattvāstathaiva ca || evamādīni cihnāni vijñeyāni nṛpottama
220.33
tasmādrājā sadā tiṣṭhenmaṇimantrauṣa
dhāgadaiḥ || uktaiḥ saṃrakṣito rājā pramādaparivarjjakaḥ
220.34
prajātarormūlamihāvanīśastadrakṣaṇādrāṣṭramupaiti vṛddhim || tasmāt prayatnena nṛpasya rakṣāṃ
sarvveṇa kāryyā ravivaṃśacandra
220.34.p1
iti śrīmatsye mahāpurāṇe rājadharme rājarakṣā nāmaikonaviṃśatyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ
Linked texts (1)
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit