Matsya 240
Matsya 240
- Language
- Sanskrit
Contents
- 240.40 — 1 part
240.1
cha || || manuruvāca || || grahayajñaḥ kathaṃ kāryyo lakṣahomaḥ kathaṃ nṛpaiḥ || koṭihomo'pi vā
deva sarvvapāpapraṇāśanaḥ
240.2
kriyate vidhinā yena yaddṛṣṭaṃ śānticintakaiḥ || tattatsarvvaṃ vistarādeva kathayasva janārddana
240.3
matsya uvāca
idānīṃ kathayiṣyāmi prasaṅgādeva te nṛpa || rājñāṃ dharmmaprasaktena prajānāñca hitepsunā
240.4
grahayajñaḥ sadā kāryyo lakṣahomasamānvataḥ || nadīnāṃ saṅgame
caiva surāṇāmagratastathā
240.5
suṣame bhūmibhāge ca daivajñādhiṣṭhito nṛpaḥ || guruṇā caiva ṛtvigbhiḥ sārddhaṃ bhūmiṃ parīkṣayet
240.6
khanetkuṇḍañca tatraiva
suṣamaṃ hastamātrakam || dviguṇaṃ lakṣahome tu koṭihome caturguṇam
240.7
yugmāsu ṛtvijaḥ proktā aṣṭau vai vedapāragāḥ || kandamūlaphalāhārā dadhikṣīrā
śino'pi vā
240.8
vedyāṃ nidhāpayeccaiva ratnāni vividhāni ca || sikatāpariveṣāśca tato'gniñca samindhyot
240.9
gāyatryā daśasāhasraṃ mānasto
kena ṣaḍguṇaḥ || triṃśadgrahādimantraiśca catvāro viṣṇudaivataiḥ
240.10
kūṣmāṇḍairjuhuyātpañca kusumādyaistu ṣoḍaśa || hotavyā daśasāhasraṃ bādarairjātavedasi
240.11
śriyo mantreṇa hotavyāḥ sahasrāṇi caturdaśa || śeṣāḥ pañcasahasrāstu hotavyāstvindradaivataiḥ
240.12
hutvā śatasahasrantu puṇyasnānaṃ samācaret
kumbhaiḥ ṣoḍaśasaṃkhyaiśca sahiraṇyeḥ sumaṅgalaiḥ
240.13
snāpayedyajamānantu tataḥ śāntirbhaviṣyati || evaṃ kṛte tu yatkiñcidgrahapīḍāsamudbhavam
240.14
tatsasarvvaṃ nāśamāyāti dattvā vai dakṣiṇāṃ nṛpa || tasmātsarvvaprayatnena pradhānā dakṣiṇā smṛtā
240.15
hastyaśvarathayānāni bhūmivastrayugāni ca || anaḍuho
śataṃ dadyāhatvigbhyaścaiva dakṣiṇām
240.16
yathāvibhavasārantu vittaśāṭhyaṃ na kārayet || māse pūrṇe samāptastu lakṣahomo narādhipa
240.17
lakṣahomasya
rājendra vidhānaṃ parikīrttitam || idānīṃ koṭihomasya śṛṇu tvaṃ kathayāmyaham
240.18
gaṅgātaṭe'tha yamunāsarasvatyoṃranreśvara || narmmadādevikāyāstu taṭe
homo vidhīyate
240.19
tatrāpi ṛtvijaḥ kāryā ravinandana ṣoḍaśa || sarvvahome tu rājarṣe dadyādvipre'thavā dhanam
240.20
ṛtvigācāryasahito dīkṣāṃ sāṃva
tsarīṃ sthitaḥ || caitre māse tu samprāpte kārttike vā viśeṣataḥ
240.21
prārambhaḥ karaṇīyo vā vatsaraṃ vatsaraṃ nṛpa||yajamānaḥ payobhakṣī phalāśī ca tathā'nagha
240.22
yavādivrīhayo māṣāstilāśca saha sarṣapaiḥ || pālāśāḥ samidhaḥ śastā vasorddhārā tathopari
240.23
māse'tha prathame dadyāhatvigbhyaḥ kṣīrabhojanam
dvitīye kṛsarāṃ dadyāddharmmakāmārthasādhanīm
240.24
tṛtīye māsi saṃyāvo deyo vai ravinandana || caturthe modakā deyā viprāṇāṃ prītimāvahan
240.25
pañcame dadhibhaktantu ṣaṣṭhe vai saktubhojanam || pūpāśca saptame deyā hyaṣṭame ghṛtapūpakāḥ
240.26
ṣaṣṭyodanañca navame daśame yavaṣaṣṭikā
ekādaśe samāṣantu bhojanaṃ ravinandana
240.27
dvādaśe tvatha samprāpte māse ravikulodvaha || ṣaḍrasaiḥ saha bhakṣyaiśca bhojanaṃ sārvvakāmikam
240.28
deyā dvijānāṃ rājendra māsi māsi ca dakṣiṇāḥ || ahatavāsāḥ saṃvīto dinā praddhe homayecchuciḥ
240.29
tasmāt sahotthitairbhāvyaṃ yajamānaiḥ saha dvijaiḥ
indrādyādisurāṇāñca prīṇanaṃ sārvvakāmikam
240.30
kṛtvā surāṇāṃ rājendra paśughātasamanvitam || sarvvadānāni devānā magniṣṭomañca kārayet
240.31
evaṃ kṛtvā vidhānena pūrṇāhutiḥ śate śate || sahasre dviguṇā deyā yāvacchatasahasrakam
240.32
puroḍāśastataḥ sādhyo devatārthe ca ṛtvijaiḥ
yukto vasan mānavaiśca punaḥ prāptānnarcayen dvijān
240.33
prīṇayitvā surān sarvvān pitṝneva tataḥ kramāt || kṛtvā śāstravidhānena piṇḍānāñca samarpa
ṇam
240.34
samāptau tasya homasya viprāṇāmatha dakṣiṇām || samāñcaiva tulāṃ kṛtvā baddhvā śikyadvayaṃ punaḥ
240.35
ātmānaṃ tolayet tatra patnīñcaiva dvitī
yakām || suvarṇena tathātmānaṃ rajatena tathā priyām
240.36
tolayitvā dadedrājā vittaśāṭhyavivarjjitaḥ || dadecchatasahasrantu rūpyasya kanakasya ca
240.37
sarvvasvaṃ vā dadet tatra rājasūyaphalaṃ labhet|| evaṃ kṛtvā vidhānena viprāṃstāṃśca visarjjayet
240.38
prīyatāṃ puṇḍarīkākṣaḥ sarvvayajñeśvaro hariḥ
tasmiṃstuṣṭe jagat tuṣṭaṃ prīṇite prīṇitaṃ bhavet
240.39
evaṃ sarvvopaghāte tu devamānuṣakārite || iyaṃ śāntistavārakhyātā yāṃ kṛtvā sukṛtī bhavet
240.40
na śocejjanmamaraṇe kṛtākṛtavicāraṇe || sarvvatīrtheṣu yatsnānaṃ sarvvayajñeṣu yatphalam || tatphalaṃ samavāpnoti kṛtvā yajñatrayaṃ nṛpa
240.40.p1
iti śrīmatsye mahāpurāṇe grahayajñavidhānaṃ nāmaikonacatvāriṃśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ