Pramāṇa · Search · About · API

Matsya 246

Matsya 246

Language
Sanskrit

Contents

246.1

cha|| || śaunaka uvāca || || nistejaso'surāndṛṣṭvā samastāna sureśvaraḥ || prahrādamatha
papraccha baliratnatpitāmaham

246.2

baliruvāca || || tāta nistejaso daityā nirdagdhā iva vahninā || kimete sahasaivādya brahmadaṇḍahatā iva

246.3

ariṣṭaṃ kiṃ nu daityānāṃ kiṃ kṛtyā vairibhirmmitā || nāśāyaiṣā samudbhūtā yayā nistejaso'surāḥ

246.4

śaunaka uvāca || || iti daityapatirddhīraḥ pṛṣṭaḥ
pautreṇa pārthiva||ciraṃ dhyātvā jagādainamasurendraṃ baliṃ tadā

246.5

prahlāda uvāca || || calanti girayo bhūmirjahāti sahajāṃ dhṛtim || sarvve samudrāḥ kṣubhitā
daityā nistejasaḥ kṛtāḥ

246.6

sūryyodaye yathā pūrvvaṃ tathā gacchanti na grahāḥ || devānāñca parā lakṣmīḥ kāraṇairanumīyate

246.7

mahadetanmahābāho kāraṇaṃ
dānaveśvara || na hyalpamiti mantavyaṃ tvayā kāryyaṃ surārddana

246.8

śaunaka uvāca || ityuktvā dānavapatiṃ prahlādaḥ so'surottamaḥ || atyantabhakto
deveśaṃ jagāma manasā harim

246.9

sa dhyānayogaṃ kṛtvātha prahlādaḥ sumanoharam || vicārayāmāsa tato yato devo janārddanaḥ

246.10

sa dadarśodare'dityāḥ
prahlādo vāmanākṛtim || antaḥsthānbibhrataṃ saptalokānādiprajāpatim

246.11

tadantaḥsthānvasūnrudrānaśvinau marutastathā || sādhyānviśvaum̐
stathādityāngandharvvoragarākṣasān

246.12

virocanaṃ svatanayaṃ baliścāsuranāyakam || jambhaṃ kujambhaṃ narakaṃ bāṇamanyāṃstathāsurān

246.13

ātmā
namurvvīṃ gaganaṃ vāyumambho hutāśanam || samudrānvai drumasaritsarāṃsi ca paśūn mṛgān

246.14

vayomanuṣyānakhilāṃstathaiva ca sarīsṛpān || samastalo
kasraṣṭāraṃ brahmāṇaṃ bhavameva ca || grahanakṣatranāgāṃśca dakṣādyāṃśca prajāpatīn

246.15

sa paśyanvismayāviṣṭaḥ prakṛtisthaḥ kṣaṇātpunaḥ || prahlādaḥ prāha daityendraṃ
baliṃ vairocaniṃ tadā

246.16

prahlāda uvāca || || vatsa jñātaṃ mayā sarvvaṃ yadarthaṃ bhavatāmiyam || tejaso hānirutpannā tacchṛṇu tvamaśeṣataḥ

246.17

devadevo jagadyonirayonirjagadādikṛt || anādirādirviśvasya vareṇyo varado hariḥ

246.18

paramparāṇāṃ paramaḥ paraḥ paravatāmapi || pramāṇañca pramāṇānāṃ
saptalokagurorguruḥ

246.19

prabhuḥ prabhūṇāṃ paramaḥ parāṇāmanādimadhyo bhagavānanantaḥ|| trailokyamaṃśena sanāthameṣa kartuṃ mahātmā'ditijo'vatīrṇaḥ

246.20

na tasya rudro na ca padmayonirnaindro na sūryyendumarīcimukhyāḥ|| jānanti daityādhipa yatsvarūpaṃ sa vāsudevaḥ kalayā'vatīrṇaḥ

246.21

yo'sau kalāṃśena
nṛsiṃhyarūpī jaghāna pūrvvaṃ pitaraṃ mameśaḥ || yaḥ sarvvayogīśamanonivāsaḥ sa vāsudevaḥ kalayā'vatīrṇaḥ

246.22

yamakṣaraṃ vedavido viditvā viśanti yaṃ
jñānavidhūtapāpāḥ || yasminpraviṣṭā na punarbhravanti taṃ vāsudevaṃ praṇamāmi nityam

246.23

bhūtānyaśeṣāṇi yato bhavanti yathormmayastoyanidherajasram
layañca yasminpralaye prayānti taṃ vāsudevaṃ praṇamāmyacintyam

246.24

na yasya rūpaṃ na balaprabhāvau na yasya bhāvaḥ paramasyaḥ puṃsaḥ || vijñāyate śarvva
pitāmahādyaistaṃ vāsudevaṃ praṇamāmyajasram

246.25

rūpasya cakṣurgrahaṇe tvagiṣṭā sparśaṃ grahītrī rasanā rasasya || śrotrañca śabdagrahaṇe narāṇāṃ ghrāṇañca gandhagra
haṇe niyuktam

246.26

yenaikadaṃṣṭrāgrasamuddhṛtaiyaṃ dharācalāndhārayatīha sarvvān || yasmiṃśca śete sakalaṃ jagacca tamīśamādyaṃ praṇato'smi viṣṇum

246.27

na ghrāṇacakṣuḥ śravaṇādibhiryaḥ sarvveśvaro veditumakṣayātmā || śakyastamīḍyaṃ manasaiva devaṃ grāhyaṃ nato'haṃ harimīśitāram

246.28

aṃśāvatīrṇena ca yena
garbhe hṛtāni tejāṃsi mahāsurāṇām || namāmi taṃ devamanantamīśamaśeṣasaṃsārataroḥ kuṭhāram

246.29

devo jagadyonirayaṃ mahātmā sa ṣoḍaśāṃśena
mahāsurendra || sa devamāturjaṭharaṃ praviṣṭo hṛtāni vastena balādrapūṃṣi

246.30

baliruvāca || || tāta ko'yaṃ harirnāma yato no bhayamāgatam || santi
me śataśo daityā vāsudevabalādhikāḥ

246.31

vipracittiḥ śiviḥ śaṅkurayaḥ śaṅkustathaiva ca || ayaḥśirāśvāśvaśirā bhaṅgakārī mahāhanuḥ

246.32

pratāpaḥ
pravasaḥ śumbhaḥ kukuraśca sudurjjayaḥ || ete cānye ca me santi daiteyā dānavāstathā

246.33

mahābalā mahāvīryyā bhūbhāroddharaṇakṣamāḥ || eṣāmekaikaśaḥ
kṛṣṇo na vīryyārddhena sammitaḥ

246.34

śaunaka uvāca || || pautrasyaitadvacaḥ śrutvā prahlādo daityapuṅgavaḥ || dhigdhigityāha sa baliṃ vaikuṇṭhākṣepavā
dinam

246.35

prahlāda uvāca || || vināśamupayāsyanti manye daiteya dānavāḥ|| yeṣāṃ tvamīdṛśo rājā durbuddhiravivekavān

246.36

devadevaṃ
mahābhāgaṃ vāsudevamajaṃ vibhum||tvāmṛte pāpasaṅkalpaḥ ko'nya evaṃ vadiṣyati

246.37

ya ete bhavatā proktāḥ samastā daityadānavāḥ || sabrahmakāstathā
devāḥ sthāvarānantabhūmayaḥ

246.38

tvañcāhañca jagaccedaṃ sādridrumanadīnadam || samudradvīpalokāśrca na samaṃ keśavasya hi

246.39

yasyātivandyava
nyasya vyāpinaḥ paramātmanaḥ || ekāṃśena jagatsarvvaṃ kastamevaṃ pravakṣyati

246.40

ṛte vināśābhimukhaṃ tvāmekamavivekinam || kubuddhimajitātmānaṃ
vṛddhānāṃ śāsanātigam

246.41

śocyo'haṃ yasya me gehe jātastava pitā'dhamaḥ || yasya tvamīdṛśaḥ putro devadevasya nindakaḥ

246.42

tiṣṭhatveṣā hi
saṃsārasambhūtāvavināśinī || kṛṣṇe bhaktirahaṃ tāvadavekṣyo bhavatā na kim

246.43

na me priyatamaḥ kṛṣṇādapi deho mahātmanaḥ || iti jānātyayaṃ loko
na bhavānditijādhama

246.44

jānannapi priyataraṃ prāṇebhyo'pi hariṃ mama || nindāṃ karoṣi tasya tvamakurvvangauravaṃ mama

246.45

virocanastava guru
rgurustasyāpyahaṃ bale || mamāpi sarvvajagatāṃ gurornārāyaṇo guruḥ

246.46

nindāṃ karoṣi yastasminkṛṣṇe gurugurorgurau || yasmāttasmādihaiśvaryā
dacirādbhraṃśameṣyasi

246.47

mama devo jagannātho bale tāvajjanārddanaḥ || bhavatvahamupekṣyaste prītimānastu me guruḥ

246.48

etāvanmā
tramapyevaṃ ninditastrijagadguruḥ || nāvekṣitaṃ tvayā yasmāttasmācchāpaṃ dadāmi te

246.49

yathā me śirasrchedādidaṃ gurutaraṃ vacaḥ || tvayoktamacyutākṣepaṃ
rājyabhraṣṭastathā pata

246.50

yathā ca kṛṣṇāttra paraṃ paritrāṇaṃ bhavārṇave || tathācireṇa paśyeyaṃ bhavantaṃ rājyavicyutam

246.51

śaunaka uvāca
iti daityapatiḥ śrutvā gurorvacanamapriyam || prasādayāmāsa guruṃ praṇipatya punaḥ punaḥ

246.52

baliruvāca || || prasīda tāta mā kopaṃ kuru moha
hate mayi || balāvalepamattena mayaitadvākyamīritam

246.53

mohopahatavijñānaḥ pāpo'haṃ ditijottama || yacchaṅkato'smi durācārastatsādhu bhavatā
kṛtam

246.54

rājyabhraṃśaṃ vasubhraṃśaṃ samprāpsyāmīti na tvaham || viṣaṇṇo'smi yathā tāta tavaivāvinaye kṛte

246.55

trailokyarājyamaiśrvaryamanyadvā nāti
durlabham || saṃsāre durlabhāste tu guravo ye bhavadvidhāḥ

246.56

tatprasīda na me kopaṃ karttumarhasi daityapa || tvatkopahaṣṭayā tātāhaṃ paritapye na śāpataḥ

246.57

prahlāda uvāca || || vatsa kopo na mohena janitastena te mayā || śāpo datto vivekaśca mohenāpahato mama

246.58

yadi mohena me jñānaṃ na
kṣiptaṃ syānmahāsura || tatkathaṃ sarvvagaṃ jānanhariṃ kiñcicchapāmyaham

246.59

yo'yaṃ śāpo mayā datto bhavato'surapuṅgava || bhāvyametena nūnaṃ te tasmā
nmā tvaṃ viṣādi vai

246.60

adyaprabhṛti deveśe bhagavatyacyute harau || bhavethā bhaktimānīśe sa te trātā bhaviṣyati

246.61

śāpaṃ prāpyātha māṃ vīra saṃsma
rethāḥ smṛtastvayā || yathā tathā yatiṣye'haṃ śreyasā yojyate yathā

246.62

evamuktvā sa daityendraṃ virarāma mahāmatiḥ || ajāyata sa govindo bhagavā
nvāmanākṛtiḥ

246.63

avatīrṇa jagannāthe tasminsarvāmeśrvare || devāśca mumucurduḥkhaṃ devamātā'ditistathā

246.64

vavurvvātāḥ sukhasparśā virajaskama
bhūnnabhaḥ || dharmmaṃ ca sarvvabhūtānāṃ tadā matirajāyata

246.65

nodvegaścāpyabhūttatra manujendrāsureṣvapi || tadādi sarvvabhūtānāṃ bhūmyambaradivaukasām

246.66

taṃ jātamātraṃ bhagavānbrahmā lokapitāmahaḥ || jātakamrmādikaṃ kṛtvā kṛṣṇaṃ dṛṣṭvā ca pārthiva || tuṣṭāva devadeveśamṛṣīṇāñcaiva śṛṇvatām

246.68

brahmo
vāca || || jayādyeśa jayājeya jaya sarvvātmakātmaka || jaya janmajarāpeta jayānanta jayācyuta||67||jayājita jayāmeya jayāvyaktasthite jaya || paramārthārtha
sarvvajña jñānajñeyātmaniḥsṛta

246.69

jayāśeṣa jagatsākṣiñjagatkarttarjagadguro || jagato'sya jayānte ca sthito pālayituṃ jaya

246.70

jaya śeṣa jayāśeṣa
jayākhilahṛdisthita || jayādimadhyānta jaya sarvvajñānanidhe jaya

246.71

mumukṣubhiranirdeśya svayaṃdṛṣṭa jayeśvara||yogināṃ muktiphalada damādiguṇabhūṣaṇa

246.72

jayātisūkṣma durjñeya jaya sthūla jaganmaya || jaya sthūlātisūkṣma tvaṃ jayātīndriya sendriya

246.73

jaya svamāyāyogastha śeṣabhogaśayākṣara
jayaikadaṃṣṭra prāntāgrasamuddhṛtavasundhara

246.74

nṛkesarin jayārātivakṣaḥsthalavidāraṇa || sāmprataṃ jaya viśvātman jaya vāmana keśava

246.75

nijamā
yāpaṭacchanna jaganmūrtte janārddana || jayācintya jayānekasvarūpaikavidha prabho

246.76

varddhasva varddhitāśeṣavikāraprakṛte hare || tvayyeṣaṇā jagatāmīśe
saṃsthitā dharmmapaddhatiḥ

246.77

na tvāmahaṃ na ceśāno nendrādyāstridaśā hare || na jñātumīśā munayaḥ sanakādyā na yoginaḥ

246.78

tvanmāyāpaṭa
saṃvīte jagatyatra jagatpate || kastvavāṃ vetsyati sarvveśa tvatprasādaṃ vinā naraḥ

246.79

tvamevārādhito yena prasādasumukha prabho || sa eva kevalo deva vetti
tvāṃ netare janāḥ

246.80

nandīśvareśvareśāna prabhavasva prabhāvan || prabhavāyāsya viśvasya viśvātman pṛthulocana

246.81

śaunaka uvāca
evaṃ stuto hṛṣīkeśaḥ sa tadā vāmanākṛtiḥ || prahasya bhāvagambhīramuvācābjasamudbhavam

246.82

stuto'haṃ bhavatā pūrvvamindrādyaiḥ kaśyapena ca || mayā
ca vaḥ pratijñātamindrasya bhuvanatrayam

246.83

bhūyaścāhaṃ stuto'dityā tasyāścāpi pratiśrutam || yathā śakrāya dāsyāmi trailokyaṃ hatakaṇṭakam

246.84

so'haṃ tathā kariṣyāmi mahendro jagataḥ patiḥ || bhaviṣyati sahasrākṣaḥ satyametadbravīmi vaḥ

246.85

tataḥ kṛṣṇājinaṃ brahmā hṛṣīkeśāya datta
vān || yajñopavītaṃ bhagavān dadau tasmai bṛhaspatiḥ

246.86

āṣāḍhamadadāddaṇḍaṃ marīcirbrahmaṇaḥ sutaḥ || kamaṇḍaluṃ vasiṣṭhaśca kauśaṃ vedamathāṅgirāḥ

246.87

akṣasūtrañca pulahaḥ pulastyaḥ sitavāsasī || upatasthuśca taṃ vedāḥ praṇavasvarabhūṣaṇāḥ

246.88

śāstrāṇyaśeṣāṇi tathā sāṃkhyayogoktayaśca yāḥ || sa
vāmano jaṭī daṇḍī chatrī dhṛtakamaṇḍaluḥ

246.89

sarvvadevamayo bhūpa baleradhvaramabhyagāt || yatra yatra padaṃ bhūyo bhūbhāge vāmano dadau

246.90

dadāti bhūmivivaraṃ tatra tatrātipīḍitā || sa vāmano jaḍagatirmṛdugacchansaparvvatām || sāndhidvīpāvatīṃ sarvvī cālayāmāsa medinīm

246.90.p1

iti śrīmātsye mahāpurāṇe vāmanaprādurbhāve vāmanotpattirnāma pañcacatvāriṃśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ

Linked texts (6)