Pramāṇa · Search · About · API

Matsya 249

Matsya 249

Language
Sanskrit

Contents

249.1

cha || || śaunaka uvāca || || jagadaṇḍamidaṃ pūrvvamāsīddivyaṃ hiraṇmayam || prajāpateriyaṃ mūrttiritīyaṃ vaidikī śrutiḥ

249.2

tacu
varṣasahasrānte bibhedorddhamukhaṃ vibhuḥ || lokasarjanahetostu bibhedādhomukhaṃ nṛpa

249.3

bhūyo'ṣṭadhā bibhedāṇḍaṃ viṣṇurvai lokajanmakṛt || cakāra jagata
ścātra vibhāgaṃ sa vibhāgakṛt

249.4

yacchidramūrddhamākāśaṃ vivarākṛtitāṃ gatam || vihitaṃ viśvayogena yadadhastadrasātalam

249.5

yadaṇḍamakaro
tpūrvvaṃ devo lokacikīrṣayā || tatra yat salilaṃ skannaṃ so'bhavat kāñcano giriḥ

249.6

śailaiḥ sahasrairmahatī medinī viṣamābhavat

249.7

taiśca parvvata
jālaughairbahuyojanavistṛtaiḥ || pīḍitā gurubhirdevī vyathitā medinī tadā

249.8

mahāmate bhūribalaṃ divyaṃ nārāyaṇātmakam || hiraṇmayaṃ samutsṛjya tejo
vai jātarūpiṇam

249.9

aśaktā vai dhārayitumadhastāt prāviśattadā || pīḍyamānā bhagavatastejasā tasya sā kṣitiḥ

249.10

pṛthivīṃ viśantīṃ dṛṣṭvā tu
tāmadho madhusūdanaḥ|| uddhārārthaṃ manaścakre tasyā vai hitakāmyayā

249.11

bhagavānuvāca || || mattteja eṣā vasudhā samāsādya tapasvinī || rasāttalaṃ pravi
śati paṅke gauriva durbvalā

249.13

pṛthivyuvāca || || trivikramāyāmitavikramāya mahāvarāhāya surottamāya || śrīśāṅgacakrāsigadādharāya namo'stu te deva
vara prasīda||12||tava dehājjagajjātaṃ puṣkaradvīpamutthitam|| brahmāṇamiha lokānāṃ bhūtānāṃ śāśvataṃ viduḥ

249.14

tava prasādāddevo'yaṃ divaṃ bhuṅkte purandaraḥ
tava krodhāddhi balavān janārddana jito baliḥ

249.15

dhātā vidhātā saṃharttā tvayi sarvvaṃ pratiṣṭhitam || manuḥ kṛtānto'dhipatirjvalanaḥ pavano ghanaḥ

249.16

varṇāścāśramadharmmāśca sāgarāstaravo jalam || nadyo dharmmaśca kāmaśca yajñā yajñasya ca kriyāḥ

249.17

vidyā vedyañca sattvañca hrīḥ śrīḥ kīrttirdhṛtiḥ kṣamā
purāṇaṃ vedavedāṅgaṃ sāṃkhyayogau bhavābhavau

249.18

jaṅgamaṃ sthāvarañcaiva bhaviṣyañca bhavacca yat || sarvvaṃ tacca trilokeṣu prabhāvopahitaṃ tava

249.19

tri
daśodāraphaladaḥ svargastrīcārupallavaḥ || sarvvalokamanaḥkāntaḥ sarvvasattvamanoharaḥ

249.20

vimānānekaviṭapastoyadāmbumadhusravaḥ || divyalokama
hāskandhaḥ satyalokapraśākhavān

249.21

sāgarākāraniryāso rasātalajalāśrayaḥ || nāgendrapādapopeto jantupakṣiniṣevitaḥ

249.22

śīlā
cārāyyargandhastvaṃ sarvvalokamayo drumaḥ || dvādaśārkamayadvīpo rudraikādaśapattanaḥ

249.23

vasvaṣṭācalasaṃyuktastrailokyāmbhomahodadhiḥ || siddhasā
dhyormmikalilaḥ suparṇānilasevitaḥ

249.24

daityalokamahāgrāho rakṣoragajhaṣākulaḥ || pitāmahamahādhairyyaḥ svargastrīratnabhūṣitaḥ

249.25

dhīśrīhrīkāntibhirnityaṃ nadībhirupaśobhitaḥ || kālayogamahāparvvaprayāgagativegavān

249.26

tvaṃ svayogamahāvīryyo nārāyaṇa mahārṇavaḥ|| kālo
bhūtvā prasannābhiradbhirhlādayase punaḥ

249.27

tvayā sṛṣṭāstrayo lokāstvayyeva pratisaṃhatāḥ|| viśanti yoginaḥ sarvve tvāmeva pratiyogitāḥ

249.28

yuge yuge yugāntāgniḥ kālamegho yuge yuge || mahābhārāvatārāya deva tvaṃ hi yuge yuge

249.29

tvaṃ hi śuklaḥ kṛtayuge tretāyāṃ campakaprabhaḥ
dvāpare raktasaṅkāśaḥ kṛṣṇaḥ kaliyuge bhavān

249.30

vaivarṇyamabhidhatse tvaṃ prāpteṣu yugasandhiṣu || vaivarṇyaṃ sarvvadharmmāṇāmutpādayasi vedavit

249.31

bhāsi vāsi pratapasi tvañca pāsi viceṣṭase || kruddhayasi kṣāntimāyāsi tvaṃ dīpayasi varṣasi

249.32

tvaṃ hāsyasi na niryyāsi nirvāpayasi jāgrasi
niḥśeṣayasi bhūtāni kālo bhūtvā yugakṣaye

249.33

śeṣamātmānamālokya viśeṣayasi tvaṃ punaḥ|| yugāntāgnyavalīḍheṣu sarvvabhūteṣu kiñcana

249.34

yāteṣu śeṣo bhavasi tasmāccheṣo'si kīrttitaḥ || vyavanotpattiyukteṣu brahmendravaruṇādiṣu

249.35

yasmānna cyavase sthānāttasmātsaṅgīrtyase'cyutaḥ
brahmāṇamindrañca yamaṃ rudraṃ varuṇameva ca

249.36

nigṛhya harase yasmāttasmāddharirīhocyase || sammānayasi bhūtāni vapuṣā yaśasā śriyā

249.37

pareṇa vapuṣā deva tasmāccāsi sanātanaḥ || yasmādbrahmādayo devā munayaścogratejasaḥ

249.38

na te'ntantatvadhigacchanti tenānantastvamucyase|| na kṣīyase
na kṣarase kalpakoṭiśatairapi

249.39

tasmāttvamakṣaratvācca viṣṇurityeva kīrttyase || viṣṭabdhaṃ yattvayā sarvvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam

249.40

jagadviṣṭambha
nāccaiva viṣṇureveti kīrttyase || viṣṭabhya tiṣṭhase nityaṃ trailokyaṃ sacarācaram

249.41

yakṣagandharvvanagaraṃ sumahadbhutapannagam || vyāptaṃ tvayaiva vibhratā trailo
kyaṃ sacarācaram

249.42

tasmādviṣṇuriti proktaḥ svayameva svayambhuvā || nārā ityucyate hyāpo ṛṣibhistattvadarśibhiḥ

249.43

ayanaṃ tasya tāḥ
pūrvaṃ tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ || yuge yuge pranaṣṭāṃ gāṃ viṣṇo vindasi tattvataḥ

249.44

govindeti tato nāmnā procyase ṛṣibhistathā || hṛṣīkāṇīndri
yāṇyāhustattvajñānaviśāradāḥ

249.45

īśitā ca tvameteṣāṃ hṛṣīkeśastathocyase || vasanti tvayi bhūtāni brahmādīni yugakṣaye

249.46

tvaṃ vā vasasi
bhūteṣu vāsudevastathocyase || saṅkarṣayasi bhūtāni kalpe kalpe punaḥ punaḥ

249.47

tataḥ saṅkarṣaṇaḥ proktastattvajñānaviśāradaiḥ || prativyūhena tiṣṭhanti
sadevāsurarākṣasāḥ

249.48

pravidyuḥ sarvvadharmmāṇaṃ pradyumnastena cocyase || niroddhā vidyate yasmānna te bhūteṣu kaścana

249.49

aniruddhastataḥ
proktaḥ pūrvvameva maharṣibhiḥ || yattvayā dhāryyate viśvaṃ tvayā saṃhriyate jagat

249.50

tvaṃ dhārayasi bhūtāni bhuvanaṃ tvaṃ bibharṣi ca || yattvayā
dhāryyate kiñcittejasā ca balena ca

249.51

mayā hi dhāryyate paścātrādhṛtaṃ dhārye tvayā || na hi tadvidyate bhūtaṃ tvayā yannātra dhāryyate

249.52

tvameva kuruṣe deva nārāyaṇa yuge yuge || mahābhārāvataraṇaṃ jagato hitakāmyayā

249.53

tavaiva tejasākrāntāṃ rasātalagatāṃ gatām || trāyasva māṃ
suraśreṣṭha tvāmeva śaraṇaṃ gatām

249.54

dānavaiḥ pīḍyamānāhaṃ rākṣasaiśca durātmabhiḥ || tvāmeva śaraṇaṃ nityamupayāmi sanātanam

249.55

tāvanme'
sti bhayaṃ deva yāvanna tvāṃ kakudminam || śaraṇaṃ yāmi manasā śataśo'pyupalakṣaye

249.56

upamānaṃ na te śaktāḥ kartuṃ sendrā divaukasaḥ || tattvaṃ
tvameva tadvettisa niruttaramataḥ param

249.57

śaunaka uvāca || || tataḥ prītaḥ sa bhagavānpṛthivyai śāṅgacakradhṛk || kāmamasyā yathākāmamabhipūriṃ
tavānhariḥ

249.58

abravīcca mahādevi mādhavīyaṃ stavottamam || dhārayiṣyati yo martyo nāsti tasya parābhavaḥ

249.59

lokānniṣkalmaṣāṃścaiva
vaiṣṇavānpratipatsyate || etadāścaryyasarvvasvaṃ mādhavīyaṃ stavottamam

249.60

adhītavedaḥ puruṣo muniḥ prītamanā bhavet

249.61

mā bhairdharāṇi
kalyāṇi śāntiṃ vraja mamāgrataḥ || eṣa tvāmucitaṃ sthānaṃ prāpayāmi manīṣitam

249.62

śaunaka uvāca || || tato mahātmā manasā divyaṃ rūpa
macintayat || kiṃ nu rūpamahaṃ kṛtvā uddhareyaṃ dharāmimām

249.63

jalakrīḍārucistasmādvārāhaṃ vapurāsthitaḥ|| adhṛṣyaṃ sarvvabhūtānāṃ vāṅmayaṃ brahma
saṃsthitam

249.64

śatayojanavistīrṇamucchritaṃ dviguṇaṃ tataḥ || nīlajīmūtasaṅkāśaṃ meghastanitaniḥsvanam

249.65

girisaṃhananaṃ bhīmaṃ śvetatī
kṣṇāgradaṃṣṭriṇam || vidyudagnipratīkāśamādityasamatejasam

249.66

pīnonnatakaṭīdeśe vṛṣalakṣaṇapūjitam || rūpamāsthāya vipulaṃ vārāhamajito hariḥ

249.67

pṛthivyuddharaṇāyaiva praviveśa rasātalam || vedapādo yūpadaṃṣṭraḥ kratudantaścitīmukhaḥ

249.68

agnijihvo darbhalomā brahmaśīrṣo mahātapāḥ
ahorātrekṣaṇadharo vedāṅgaśrutibhūṣaṇaḥ

249.69

ājyanāsaḥ sruvatuṇḍaḥ sāmaghoṣasvano mahān || satyadharmmamayaḥ śrīmānkarmmavikramasatkramaḥ

249.70

prāyaścittanakho ghoraḥ paśujānurmakhākṛtiḥ || udgāthāhomāliṅgo'tha bījauṣadhimahāphalaḥ

249.71

vāyvantarātmā yajñāsthivikṛtiḥ somaśoṇitaḥ
vedaruskandho havirgandho havyakavyavibhāgavān

249.72

prāgvaṃśakāyo dyutimānnānādīkṣābhiranvitaḥ || dakṣiṇāhṛdayo yogī mahāsatramayo mahān

249.73

upākammauṣṭharucakaḥ pravargyāvarttabhūṣaṇaḥ || nānācchandogatipatho guhyopaniṣadāsanaḥ || chāyāpatnīsahāyo vai maṇiśṛṅga ivocchritaḥ

249.74

rasātalagate
magnāṃ rasātalagatāṃ gatām !! prabhurlokahitārthāya daṃṣṭrāyeṇojahāra tām

249.75

tataḥ svasthānamānīya varāhaḥ pṛthivīdharaḥ || mumoca pūrvvaṃ manasā
dhāritāñca vasundharām

249.76

tato jagāma nirvvāṇaṃ medinī tasya dhāraṇāt || cakāra ca namaskāraṃ tasmai devāya śāmbhave

249.77

evaṃ yajñavarā
heṇa bhūtvā bhūtahitārthinā || uddhṛtā pṛthivī devī sāgarāmbugatā purā

249.78

athoddhṛtya kṣitiṃ devo jagataḥ sthāpanecchayā || pṛthivīpravibhāgyāya manaśca
kre'mbujekṣaṇaḥ

249.79

rasāṃ gatāmavanirmācantyavikramaḥ surottamaḥ pravaravarāharūpadhṛk || vṛṣākapiḥ prasabhamathaikadaṃṣṭrayā samuddharaddharaṇitulyapauruṣaḥ

249.79.p1

iti śrīmātsye mahāpurāṇe varāhaprādurbhāvo nāmāṣṭacatvāriṃśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ

Linked texts (2)