Matsya 249
Matsya 249
- Language
- Sanskrit
Contents
- 249.79 — 1 part
249.1
cha || || śaunaka uvāca || || jagadaṇḍamidaṃ pūrvvamāsīddivyaṃ hiraṇmayam || prajāpateriyaṃ mūrttiritīyaṃ vaidikī śrutiḥ
249.2
tacu
varṣasahasrānte bibhedorddhamukhaṃ vibhuḥ || lokasarjanahetostu bibhedādhomukhaṃ nṛpa
249.3
bhūyo'ṣṭadhā bibhedāṇḍaṃ viṣṇurvai lokajanmakṛt || cakāra jagata
ścātra vibhāgaṃ sa vibhāgakṛt
249.4
yacchidramūrddhamākāśaṃ vivarākṛtitāṃ gatam || vihitaṃ viśvayogena yadadhastadrasātalam
249.5
yadaṇḍamakaro
tpūrvvaṃ devo lokacikīrṣayā || tatra yat salilaṃ skannaṃ so'bhavat kāñcano giriḥ
249.6
śailaiḥ sahasrairmahatī medinī viṣamābhavat
249.7
taiśca parvvata
jālaughairbahuyojanavistṛtaiḥ || pīḍitā gurubhirdevī vyathitā medinī tadā
249.8
mahāmate bhūribalaṃ divyaṃ nārāyaṇātmakam || hiraṇmayaṃ samutsṛjya tejo
vai jātarūpiṇam
249.9
aśaktā vai dhārayitumadhastāt prāviśattadā || pīḍyamānā bhagavatastejasā tasya sā kṣitiḥ
249.10
pṛthivīṃ viśantīṃ dṛṣṭvā tu
tāmadho madhusūdanaḥ|| uddhārārthaṃ manaścakre tasyā vai hitakāmyayā
249.11
bhagavānuvāca || || mattteja eṣā vasudhā samāsādya tapasvinī || rasāttalaṃ pravi
śati paṅke gauriva durbvalā
249.13
pṛthivyuvāca || || trivikramāyāmitavikramāya mahāvarāhāya surottamāya || śrīśāṅgacakrāsigadādharāya namo'stu te deva
vara prasīda||12||tava dehājjagajjātaṃ puṣkaradvīpamutthitam|| brahmāṇamiha lokānāṃ bhūtānāṃ śāśvataṃ viduḥ
249.14
tava prasādāddevo'yaṃ divaṃ bhuṅkte purandaraḥ
tava krodhāddhi balavān janārddana jito baliḥ
249.15
dhātā vidhātā saṃharttā tvayi sarvvaṃ pratiṣṭhitam || manuḥ kṛtānto'dhipatirjvalanaḥ pavano ghanaḥ
249.16
varṇāścāśramadharmmāśca sāgarāstaravo jalam || nadyo dharmmaśca kāmaśca yajñā yajñasya ca kriyāḥ
249.17
vidyā vedyañca sattvañca hrīḥ śrīḥ kīrttirdhṛtiḥ kṣamā
purāṇaṃ vedavedāṅgaṃ sāṃkhyayogau bhavābhavau
249.18
jaṅgamaṃ sthāvarañcaiva bhaviṣyañca bhavacca yat || sarvvaṃ tacca trilokeṣu prabhāvopahitaṃ tava
249.19
tri
daśodāraphaladaḥ svargastrīcārupallavaḥ || sarvvalokamanaḥkāntaḥ sarvvasattvamanoharaḥ
249.20
vimānānekaviṭapastoyadāmbumadhusravaḥ || divyalokama
hāskandhaḥ satyalokapraśākhavān
249.21
sāgarākāraniryāso rasātalajalāśrayaḥ || nāgendrapādapopeto jantupakṣiniṣevitaḥ
249.22
śīlā
cārāyyargandhastvaṃ sarvvalokamayo drumaḥ || dvādaśārkamayadvīpo rudraikādaśapattanaḥ
249.23
vasvaṣṭācalasaṃyuktastrailokyāmbhomahodadhiḥ || siddhasā
dhyormmikalilaḥ suparṇānilasevitaḥ
249.24
daityalokamahāgrāho rakṣoragajhaṣākulaḥ || pitāmahamahādhairyyaḥ svargastrīratnabhūṣitaḥ
249.25
dhīśrīhrīkāntibhirnityaṃ nadībhirupaśobhitaḥ || kālayogamahāparvvaprayāgagativegavān
249.26
tvaṃ svayogamahāvīryyo nārāyaṇa mahārṇavaḥ|| kālo
bhūtvā prasannābhiradbhirhlādayase punaḥ
249.27
tvayā sṛṣṭāstrayo lokāstvayyeva pratisaṃhatāḥ|| viśanti yoginaḥ sarvve tvāmeva pratiyogitāḥ
249.28
yuge yuge yugāntāgniḥ kālamegho yuge yuge || mahābhārāvatārāya deva tvaṃ hi yuge yuge
249.29
tvaṃ hi śuklaḥ kṛtayuge tretāyāṃ campakaprabhaḥ
dvāpare raktasaṅkāśaḥ kṛṣṇaḥ kaliyuge bhavān
249.30
vaivarṇyamabhidhatse tvaṃ prāpteṣu yugasandhiṣu || vaivarṇyaṃ sarvvadharmmāṇāmutpādayasi vedavit
249.31
bhāsi vāsi pratapasi tvañca pāsi viceṣṭase || kruddhayasi kṣāntimāyāsi tvaṃ dīpayasi varṣasi
249.32
tvaṃ hāsyasi na niryyāsi nirvāpayasi jāgrasi
niḥśeṣayasi bhūtāni kālo bhūtvā yugakṣaye
249.33
śeṣamātmānamālokya viśeṣayasi tvaṃ punaḥ|| yugāntāgnyavalīḍheṣu sarvvabhūteṣu kiñcana
249.34
yāteṣu śeṣo bhavasi tasmāccheṣo'si kīrttitaḥ || vyavanotpattiyukteṣu brahmendravaruṇādiṣu
249.35
yasmānna cyavase sthānāttasmātsaṅgīrtyase'cyutaḥ
brahmāṇamindrañca yamaṃ rudraṃ varuṇameva ca
249.36
nigṛhya harase yasmāttasmāddharirīhocyase || sammānayasi bhūtāni vapuṣā yaśasā śriyā
249.37
pareṇa vapuṣā deva tasmāccāsi sanātanaḥ || yasmādbrahmādayo devā munayaścogratejasaḥ
249.38
na te'ntantatvadhigacchanti tenānantastvamucyase|| na kṣīyase
na kṣarase kalpakoṭiśatairapi
249.39
tasmāttvamakṣaratvācca viṣṇurityeva kīrttyase || viṣṭabdhaṃ yattvayā sarvvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam
249.40
jagadviṣṭambha
nāccaiva viṣṇureveti kīrttyase || viṣṭabhya tiṣṭhase nityaṃ trailokyaṃ sacarācaram
249.41
yakṣagandharvvanagaraṃ sumahadbhutapannagam || vyāptaṃ tvayaiva vibhratā trailo
kyaṃ sacarācaram
249.42
tasmādviṣṇuriti proktaḥ svayameva svayambhuvā || nārā ityucyate hyāpo ṛṣibhistattvadarśibhiḥ
249.43
ayanaṃ tasya tāḥ
pūrvaṃ tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ || yuge yuge pranaṣṭāṃ gāṃ viṣṇo vindasi tattvataḥ
249.44
govindeti tato nāmnā procyase ṛṣibhistathā || hṛṣīkāṇīndri
yāṇyāhustattvajñānaviśāradāḥ
249.45
īśitā ca tvameteṣāṃ hṛṣīkeśastathocyase || vasanti tvayi bhūtāni brahmādīni yugakṣaye
249.46
tvaṃ vā vasasi
bhūteṣu vāsudevastathocyase || saṅkarṣayasi bhūtāni kalpe kalpe punaḥ punaḥ
249.47
tataḥ saṅkarṣaṇaḥ proktastattvajñānaviśāradaiḥ || prativyūhena tiṣṭhanti
sadevāsurarākṣasāḥ
249.48
pravidyuḥ sarvvadharmmāṇaṃ pradyumnastena cocyase || niroddhā vidyate yasmānna te bhūteṣu kaścana
249.49
aniruddhastataḥ
proktaḥ pūrvvameva maharṣibhiḥ || yattvayā dhāryyate viśvaṃ tvayā saṃhriyate jagat
249.50
tvaṃ dhārayasi bhūtāni bhuvanaṃ tvaṃ bibharṣi ca || yattvayā
dhāryyate kiñcittejasā ca balena ca
249.51
mayā hi dhāryyate paścātrādhṛtaṃ dhārye tvayā || na hi tadvidyate bhūtaṃ tvayā yannātra dhāryyate
249.52
tvameva kuruṣe deva nārāyaṇa yuge yuge || mahābhārāvataraṇaṃ jagato hitakāmyayā
249.53
tavaiva tejasākrāntāṃ rasātalagatāṃ gatām || trāyasva māṃ
suraśreṣṭha tvāmeva śaraṇaṃ gatām
249.54
dānavaiḥ pīḍyamānāhaṃ rākṣasaiśca durātmabhiḥ || tvāmeva śaraṇaṃ nityamupayāmi sanātanam
249.55
tāvanme'
sti bhayaṃ deva yāvanna tvāṃ kakudminam || śaraṇaṃ yāmi manasā śataśo'pyupalakṣaye
249.56
upamānaṃ na te śaktāḥ kartuṃ sendrā divaukasaḥ || tattvaṃ
tvameva tadvettisa niruttaramataḥ param
249.57
śaunaka uvāca || || tataḥ prītaḥ sa bhagavānpṛthivyai śāṅgacakradhṛk || kāmamasyā yathākāmamabhipūriṃ
tavānhariḥ
249.58
abravīcca mahādevi mādhavīyaṃ stavottamam || dhārayiṣyati yo martyo nāsti tasya parābhavaḥ
249.59
lokānniṣkalmaṣāṃścaiva
vaiṣṇavānpratipatsyate || etadāścaryyasarvvasvaṃ mādhavīyaṃ stavottamam
249.60
adhītavedaḥ puruṣo muniḥ prītamanā bhavet
249.61
mā bhairdharāṇi
kalyāṇi śāntiṃ vraja mamāgrataḥ || eṣa tvāmucitaṃ sthānaṃ prāpayāmi manīṣitam
249.62
śaunaka uvāca || || tato mahātmā manasā divyaṃ rūpa
macintayat || kiṃ nu rūpamahaṃ kṛtvā uddhareyaṃ dharāmimām
249.63
jalakrīḍārucistasmādvārāhaṃ vapurāsthitaḥ|| adhṛṣyaṃ sarvvabhūtānāṃ vāṅmayaṃ brahma
saṃsthitam
249.64
śatayojanavistīrṇamucchritaṃ dviguṇaṃ tataḥ || nīlajīmūtasaṅkāśaṃ meghastanitaniḥsvanam
249.65
girisaṃhananaṃ bhīmaṃ śvetatī
kṣṇāgradaṃṣṭriṇam || vidyudagnipratīkāśamādityasamatejasam
249.66
pīnonnatakaṭīdeśe vṛṣalakṣaṇapūjitam || rūpamāsthāya vipulaṃ vārāhamajito hariḥ
249.67
pṛthivyuddharaṇāyaiva praviveśa rasātalam || vedapādo yūpadaṃṣṭraḥ kratudantaścitīmukhaḥ
249.68
agnijihvo darbhalomā brahmaśīrṣo mahātapāḥ
ahorātrekṣaṇadharo vedāṅgaśrutibhūṣaṇaḥ
249.69
ājyanāsaḥ sruvatuṇḍaḥ sāmaghoṣasvano mahān || satyadharmmamayaḥ śrīmānkarmmavikramasatkramaḥ
249.70
prāyaścittanakho ghoraḥ paśujānurmakhākṛtiḥ || udgāthāhomāliṅgo'tha bījauṣadhimahāphalaḥ
249.71
vāyvantarātmā yajñāsthivikṛtiḥ somaśoṇitaḥ
vedaruskandho havirgandho havyakavyavibhāgavān
249.72
prāgvaṃśakāyo dyutimānnānādīkṣābhiranvitaḥ || dakṣiṇāhṛdayo yogī mahāsatramayo mahān
249.73
upākammauṣṭharucakaḥ pravargyāvarttabhūṣaṇaḥ || nānācchandogatipatho guhyopaniṣadāsanaḥ || chāyāpatnīsahāyo vai maṇiśṛṅga ivocchritaḥ
249.74
rasātalagate
magnāṃ rasātalagatāṃ gatām !! prabhurlokahitārthāya daṃṣṭrāyeṇojahāra tām
249.75
tataḥ svasthānamānīya varāhaḥ pṛthivīdharaḥ || mumoca pūrvvaṃ manasā
dhāritāñca vasundharām
249.76
tato jagāma nirvvāṇaṃ medinī tasya dhāraṇāt || cakāra ca namaskāraṃ tasmai devāya śāmbhave
249.77
evaṃ yajñavarā
heṇa bhūtvā bhūtahitārthinā || uddhṛtā pṛthivī devī sāgarāmbugatā purā
249.78
athoddhṛtya kṣitiṃ devo jagataḥ sthāpanecchayā || pṛthivīpravibhāgyāya manaśca
kre'mbujekṣaṇaḥ
249.79
rasāṃ gatāmavanirmācantyavikramaḥ surottamaḥ pravaravarāharūpadhṛk || vṛṣākapiḥ prasabhamathaikadaṃṣṭrayā samuddharaddharaṇitulyapauruṣaḥ
249.79.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe varāhaprādurbhāvo nāmāṣṭacatvāriṃśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vulgate — Sanskrit