Pramāṇa · Search · About · API

Matsya 250

Matsya 250

Language
Sanskrit

Contents

250.1

cha|| ||ṛṣaya ūcuḥ|| ||nārāyaṇasya māhātmyaṃ śrutvā
sūta yathākramam || na tṛptirjāyate'smākamataḥ punarihocyatām

250.2

kathaṃ devā gatāḥ pūrvvamamaratvaṃ vicakṣaṇāḥ || tapasā karmmaṇā vāpi prasādātkasya tejasā

250.3

sūta uvāca || || yatra nārāyaṇo devo mahādevaśca śūladhṛk || tatrāmaratve sarvveṣāṃ sahāyau tatra tau smṛtau

250.4

purā devāsure yuddhe hatāśca śataśaḥ
surāḥ || punaḥ sañjīvanīṃ vidyāṃ pryojya bhṛgunandanaḥ

250.5

jīvāpayati daityendrānnyathā suptotthitāniva || tasya tuṣṭena devena śaṅkareṇa mahātmanā

250.6

mṛtasañjīvanī nāma vidyā dattā mahāprabhā || tāntu māheśvarīṃ vidyāṃ maheśvaramukhodgatām

250.7

bhārgave saṃsthitāṃ dṛṣṭvā yuyudhuḥ sarvvadānavāḥ || tato'maratvaṃ
daityānāṃ kṛtaṃ śukreṇa dhīmatā

250.8

yā nāsti sarvvalokānāṃ devānāṃ sarvvarakṣasām || na nāgānāmṛṣīṇāñca na ca brahmendraviṣṇuṣu

250.9

tāṃ labdhvā
śaṅkarācchukraḥ parāṃ nirvṛptimāgataḥ || tato daivāsuro ghoraḥ samaraḥ sumahānābhūt

250.10

tatra devairhatāndaityāñchukro vidyābalena ca || utthāpayati daityendraॉ
llīlayaiva vicakṣaṇaḥ

250.11

evaṃvidhena śakrastu bṛhaspatirudāradhīḥ || hanyamānāstato devāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ

250.12

viṣaṇṇavadanāḥ sarvve babhūvu
rvikalendriyāḥ || tatasteṣu viṣaṇṇeṣu bhagavānkamalodbhavaḥ || merusurface surendrāṇāmidamāha jagatpatiḥ

250.13

brahmovāca || || devāḥ śṛṇuta madvākyaṃ
tattathaiva nirūpyatām || kṣipatāṃ dānavaiḥ sārddhaṃ sakhyamatra pravarttatām

250.14

kriyatāmamṛtodyogo mathyatāṃ kṣīravāridhiḥ || sahāyaṃ varuṇaṃ kṛtvā cakrapā
ṇirvibodhyatām

250.16

manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā śeṣanetreṇa veṣṭitam || dānavendro baliḥ svāmī stokakālaṃ nivedyatām ||15||prārthyatāṃ kūrmarūpaśca pātāle
viṣṇuravyayaḥ || prārthyatāṃ mandaraḥ śailo manthakāryye pravarttyatām

250.17

tacchrutvā vacanaṃ devā jagmurdānavamandiram || alaṃ virodhena vayaṃ bhṛtyāstava bale'
dhunā

250.18

kriyatāmamṛtodyogo dhriyatāṃ śeṣanetrakam || tvayā cotpādite daitya amṛte'mṛtamanthane

250.19

bhaviṣyāmo'marāḥ sarvve tvatprasādānna saṃśayaḥ
evamuktastadā devaiḥ parituṣṭaḥ sa dānavaḥ

250.20

yathā vadata he devāstathā kāryyaṃ mayā'dhunā || śakto'hameka evātra mathituṃ kṣīravāridhim

250.21

āhariṣye'mṛtaṃ divyamamṛtatvāya vo'dhunā || sudūrādāśrayaṃ prāptānapraṇatānapi vairiṇaḥ

250.22

yo na pūjayate bhaktyā pretya ceha vinaśyati || pālavi
ṣyāmi vaḥ sarvvānadhunā snehamāsthitaḥ

250.23

evamuktvā sa daityendro devaiḥ saha yayau tadā || mandaraṃ prārthayāmāsa sahāyatve dharādharam

250.24

manthā bhava tvamasmākamadhunāmṛtamanthane || surāsurāṇāṃ sarvveṣāṃ mahatkāryyamidaṃ jagat

250.25

tatheti mandaraḥ prāha yadyādhāro bhavenmama || yatra sthitvā
bhramiṣyāmi mathiṣye varuṇālayam

250.26

kalpyatāṃ netrakāryye yaḥ śaktaḥ syādveṣṭane mama || tatastu nirgatau devau kūrmaśeṣau mahābalau

250.27

viṣṇorbhāgau caturthīśāddharaṇyā dhāraṇe sthitau || ūcaturgarvvasaṃyuktaṃ vacanaṃ śeṣakacchapau

250.28

kūrma uvāca || || trailokyadhāraṇenāpi na glāni
rmama jāyate || kimu mandarakātkṣudrāddhaṭikāsannibhādiha

250.29

śeṣa uvāca || || brahmāṇḍaveṣṭanenāpi brahmāṇḍamathanena vā || na me glānirbhaveddehe
kimu mandaravarttane

250.30

tata utpāṭya taṃ śailaṃ tatkṣaṇātkṣīrasāgare || cikṣepa līla yā nāgaḥ kūrmaścādhaḥ sthitastadā

250.31

nirādhāraṃ yadā
śailaṃ na śekurdevadānavāḥ || mandarabhrāmaṇaṃ karttuṃ kṣīrodamathane tathā

250.32

nārāyaṇanivāsaṃ te jagmurbalisamanvitāḥ || yatrāste devadeveśaḥ svayameva
janārddanaḥ

250.33

tatrāpaśyanta taṃ devaṃ sitapadmaprabhaṃ śubham || yoganidrāsunirataṃ pītavāsasamacyutam

250.34

hārakeyūranaddhāṅgamahiparyyaṅkasaṃ
sthitam || pādapadmena padmāyāḥ spṛśantaṃ nābhimaṇḍalam

250.35

svapakṣavyajanenātha vījyamānaṃ garutmatā || stūyamānaṃ samantācca siddhacāraṇaki
nnaraiḥ

250.36

āmnāyairmūrttimadbhiśca stūyamānaṃ samantataḥ || savyavāhūpadhānaṃ taṃ tuṣṭuvurdevadānavāḥ || kṛtāñjalipuṭāḥ sarvve praṇatāḥ sarvvatodiśam

250.37

devadānavā ūcuḥ|| || namo lokatrayādhyakṣa tejasā jitabhāskara || namo viṣṇo namo jiṣṇo namaste kaiṭabhārddana

250.38

namaḥ
sargakriyākartre jagatpālayate namaḥ|| rudrarūpāya śarvvāya namaḥ saṃhārakāriṇe

250.39

namaḥ śūlāyudhādhṛṣya namo dānavaghātine || namaḥ kramatrayākrānta
trailokyāyābhavāya ca

250.40

namaḥ pracaṇḍadaityendrakulakālamahānala || namo nābhihradodbhūtapadmagarbhamahācala

250.41

padmabhūta mahābhūta
kartre hartre jagatpriya || janitā sarvvalokeśa kriyākāraṇakāriṇe

250.42

amarārivināśāya mahāsamaraśāline || lakṣmīmukhābjamadhupa namaḥ kīrtti
nivāsine

250.43

asmākamamaratvāya dhriyatāṃ dhriyatāmayam || mandaraḥ sarvvaśailānāmayutāyutavistṛtaḥ

250.44

anantabalabāhubhyā
mavaṣṭabhyaikapāṇinā || madhyatāmamṛtaṃ deva svadhāsvāhāthaikāminām

250.45

tataḥ śrutvā sa bhagavānstotrapūrvvaṃ vacastadā || vihāyayoganidrāṃ tāmruvāca
madhusūdanaḥ

250.46

śrībhagavānuvāca || || svāgataṃ vibudhāḥ sarvve kimāgamanakāraṇam || yasmātkāryyādiha prāptāstadbrūta vigatajvarāḥ

250.47

nārā
yaṇenaivamuktāḥ procustatra divaukasaḥ || amaratvāya deveśa madhyamāne mahodadhau

250.48

yathāmṛtatvaṃ deveśa tathā naḥ kuru mādhava || tvayā vinā na taccha
kyamasmābhiḥ kaiṭabhārddana

250.49

prāptuṃ tadamṛtaṃ nātha tato'gre bhava no vibho || ityuktaśca tato viṣṇurpradhṛṣyo'rimarddanaḥ

250.50

jagāma devaiḥ sahito
yatrāsau mandarācalaḥ || veṣṭito bhogibhogena dhṛtaścāmaradānavaiḥ

250.51

viṣabhītāstato devā yataḥ pucchaṃ tataḥ sthitāḥ || mukhato daityasaṅghāstu
saiṃhikeyapuraḥsarāḥ

250.52

sahasravadanasyāsya śiraḥ savyena pāṇinā || dakṣiṇena balirdehaṃ nāgasyākṛṣṭāṃstathā

250.53

dadhārāmṛtamanthānaṃ mandaraṃ
cārukandaram || nārāyaṇaḥ sa bhagavānbhujayugmadvayena tu

250.54

tato devāsuraiḥ sarvvairjayaśabdapuraḥsaram || divyaṃ varṣaśataṃ sāgraṃ mathitaḥ kṣīrasāgaraḥ

250.55

tataḥ śrāntāstu te sarvve devā daityapuraḥsarāḥ || śrānteṣu teṣu devendro megho bhūtvāmbuśīkarān

250.56

vavarṣābhṛtakalpāṃstānvavau vāyuśca śītalaḥ
bhagnaprāyeṣu deveṣu śānteṣu kamalāsanaḥ

250.57

madhyatāṃ madhyatāṃ sindhurityuvāca punaḥpunaḥ || avaśyamudyogavatāṃ śrīrapārā bhavetsadā

250.58

brahmapro
tsāhitā devā mamanthuḥ punarambudhim || bhrāmyamāṇe tataḥ śaile yojanāyutaśekhare

250.59

nipeturhastiyūthāni varāhaśarabhādayaḥ || śvāpadāyutalakṣāṇi
tathā puṣpaphalā drumāḥ

250.60

tataḥ phalānāṃ vīryyeṇa puṣpauṣadhirasena ca || kṣīramambudhijaṃ sarvvaṃ dadhirūpamajāyata

250.61

tatastu sarvvajīveṣu cūrṇiteṣu
sahasraśaḥ || tadambumedasotsargādvaruṇī samapadyata

250.62

vāruṇīgandhamāghrāya mumududdevadānavāḥ || tadāsvādena balino devadaityādayo'bhavan

250.63

tato'tivegājjagṛhurnāgendraṃ sarvvato'surāḥ || manthānaṃ manthayaṣṭirastu merustatrācalo'bhavat

250.64

abhavaccāyato viṣṇurbhujamandarabandhanaḥ || sa
vāsukiphaṇālagnapāṇiḥ kṛṣṇo vyarājata

250.65

yathā nīlotpalairyukto brahmadaṇḍo'tivistaraḥ || dhvanirmeghasahasrasya jaladherutthitastadā

250.66

bhāge
dvitīye maghavānādityastu tataḥ param || tato rudrā mahotsāhā vasavo guhyakādayaḥ

250.67

purato vipracittiśca namucirvṛtraśambarau || dvimūrddhā vajradaṃṣṭraśca
saiṃhikeyo balistathā

250.68

ete cānye ca bahavo mukhabhāgamupasthitāḥ || mamanthurambudhiṃ dṛptā balatejovibhūṣitāḥ

250.69

babhūvātra mahāghoṣo mahāmeghara
vopamaḥ || udadhermathyamānasya mandareṇa surāsuraiḥ

250.70

tatra nānājalacarā vinirdhūtā mahādriṇā || vilayaṃ samupājagmuḥ śataśotha sahasraśaḥ

250.71

vāruṇāni ca bhūtāni vividhāni mahīdharaḥ || pātālatalavāsīni vilayaṃ samupānayat

250.72

tasmiṃśca bhrāmyamāṇe'drau saṃghṛṣṭāśca parasparam
nyapatanpatagopetāḥ parvvatāgrānmahādrumāḥ

250.73

teṣāṃ saṃgharṣaṇāccāgnirarcirbhiḥ prajvalanmuhuḥ || vidyudbhiriva nīlābhramāvṛṇonmandaraṃ girim

250.74

dadāha kuñjarāṃścaiva siṃhāṃścaiva viniḥsṛtān || vigatāsūni sarvvāṇi sattvāni vividhāni ca

250.75

tamagnimamaraśreṣṭhaḥ pradahantamitastataḥ || vāriṇā
meghajenendraḥ śamayāmāsa sarvvataḥ

250.76

tato nānārasāstatra susruvuḥ sāgarāmbhasi || mahādrumāṇāṃ niryāsā bahavaścauṣadhīrasāḥ

250.77

teṣāmamṛta
vīryyāṇāṃ rasānāṃ payasaiva ca || amaratvaṃ surā jagmuḥ kāñcanacchavisannibhāḥ

250.78

atha tasya samudrasya tajjātamūdakaṃ payaḥ || rasāntarairvimiśraśca
tataḥ kṣīrādabhūdghṛtam

250.79

tato brahmāṇamāsīnaṃ devā vacanamabruvan || śrāntāḥ sma subhṛśaṃ brahmannodbhavatyamṛtañca yat

250.80

ṛte nārāyaṇātsarvve
daityā devottamāstathā || cirāyitamidañcāpi sāgarasya tu manthanam

250.81

tato nārāyaṇaṃ devaṃ brahmā vacanabravīt || vidhatsvaiṣāṃ balaṃ viṣṇo bhavāneva
parāyaṇam

250.82

viṣṇuruvāca || || balaṃ dadāmi sarvveṣāṃ karmmaitadye samāsthitāḥ || kṣubhyatāṃ kramaśaḥ sarvvairmandaraḥ parivartyatām

250.82.p1

iti śrīmātsye mahāpurāṇe'mṛtamanthane ekonapañcāśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ

Linked texts (3)