Matsya 251
Matsya 251
- Language
- Sanskrit
Contents
- 251.61 — 1 part
251.1
cha || || sūta uvāca || || nārāyaṇavacaḥ śrutvā balinaste
mahodadhau || tatpayaḥ sahitā bhūtvā cakrire bhṛśamākulam
251.2
tataḥ śatasahasrāṃśusamāna iva sāgarāt || prasannābhaḥ samutpannaḥ somaḥ śītāṃ śurajjvalaḥ
251.3
śrīranantaramutpannā ghṛtātpāṇḍuravāsinī || surādevī samutpannā turagaḥ pāṇḍurastathā
251.4
kaustubhaśca maṇirdivyaścotpanno'mṛtasambhavaḥ
marīcivikacaḥ śrīmānnārāyaṇaurogataḥ
251.5
pārijātaśca vikacakusumastabakānvitaḥ || anantaramapaśyaṃste dhūmamambarasannibham
251.6
āpūritadiśaṃ bhāgaṃ duḥsahaṃ sarvvadehinām || tamāghrāya surāḥ sarvve mūcchitāḥ parilambitāḥ
251.7
upāviśannudhitaṭe śiraḥ saṃgṛhya pāṇinā
tataḥ krameṇa durvāraḥ so'nalaḥ pratyadṛśyata
251.8
jvālāmālākulākāraḥ samantādbhīṣaṇo'rciṣā || tenāgninā parikṣiptāḥ prāyaśastu surāsurāḥ
251.9
dagdhāścāpyarddhadagdhāśca babhramuḥ sakalā diśaḥ || pradhānā devadaityāśca bhīṣitāstena vahninā
251.10
anantaraṃ samudbhūtāstasmādduṇḍubhajātayaḥ
kṛṣṇasarpā mahādaṃṣṭrā raktāśca pavanāśanāḥ
251.11
śvetapītāstathā cānye tathā gonasajātayaḥ || maśakā bhramarā daṃśā makṣikāḥ śalabhāstathā
251.12
karṇaśalyāḥ kṛkalāsā anekecaiva babhramuḥ || prāṇino daṃṣṭriṇo raudrāstathā hi viṣajātayaḥ
251.13
śārṅgahālāhalāmustavatsakaṃguru
bhasmagāḥ || nīlapatrādayaścānye śataśo bahubhedinaḥ || yeṣāṃ gandhena dahyante giriśṛṅgāṇyapi drutam
251.14
anantaraṃ nīlarasaudhabhṛṅgabhinnāñjanābhaṃ
viṣamaṃ śvasantam || kāyena lokāntarapūrakeṇa keśaiśrva vahnipratimairjvaladbhiḥ
251.15
suvarṇamuktāphalabhūṣitāṅgaṃ kirīṭinaṃ pītadukūlajuṣṭam
nīlotpalābhaṃ kusumaḥ kṛtārthaṃ garjantamambhodharabhīmavegam
251.16
adrākṣurambhonidhimadhyasaṃsthaṃ savigrahaṃ dehibhayāśrayaṃ tam || vilokya taṃ
bhīṣaṇamugranetraṃ bhūtāśrva vitresurathāpi sarvve
251.17
kecidvilokyaiva gatā hyabhāvaṃ niḥsaṃjñatāñcāpyapare prapannāḥ || vemurmukhebhyo'pi ca phenamandye
kecittavavātā viṣamāmavasthām
251.18
śvāsena tasya nirdagdhāstato viṣṇvindradānavāḥ || dagdhāṅgāranibhā jātā ye bhūtā divyarūpiṇaḥ
tatastu sambhramādviṣṇustamuvāca surātmakam
251.19
śrībhagavānuvāca || || ko bhavānantakaprakhyaḥ kimicchasi kuto'pi ca || kiṃ kṛtvā te
priyaṃ jāyedevamācakṣva me'khilam
251.20
tacca tasya vacaḥ śrutvā viṣṇoḥ kālāgnisannibhaḥ || uvāca kālakūṭastu bhinnadundubhinisvanaḥ
251.21
kālakūṭa uvāca || || ahaṃ hi kālakūṭāruyo viṣo'mbudhisamudbhavaḥ || yadā tīvratarāmarṣaiḥ parasparavadhaiṣibhiḥ
251.22
surāsurairvimathito dugdhāmbhonidhiradbhu
taḥ || sambhūto'haṃ tadā sarvvānddhantuṃ devānsadānavān
251.23
sarvvāniha haniṣyāmi kṣaṇamātreṇa dehinaḥ || mā māṃ grasata vai sarvve yāta vā giriśāntikam
251.24
śrutaitadvacanaṃ tasya tato bhītāḥ surāsurāḥ || brahmaviṣṇū puraskṛtya gatāste śaṅkarāntikam
251.26
niveditāstato dvāḥsthaiste gaṇaiśrvaḥ surāsurāḥ
anujñātāḥ śivenātha viviśurgiriśāntikam||25||mandarasya guhāṃ haimīṃ muktāmālāvibhūṣitām || susvacchamaṇisopānāṃ vaidūryyastambhamaṇḍitām
251.27
tatra devāsuraiḥ sarvvairjaganubhirdharaṇaṃ gataḥ || brahmāṇamagrataḥ kṛtvā idaṃ stotramudāhṛtam
251.28
devadānavā ūcuḥ || || namastubhyaṃ virūpākṣa namaste
divyacakṣuṣe || namaḥ pinākahastāya vajrahastāya dhanvine
251.29
namastriśūlahastāya daṇḍahastāya dhūrjaṭe || namastrailokyanāthāya bhūtagrāmaśarīriṇe
251.30
namaḥ surārihantre ca somāgnyarkāgnyacakṣuṣe || brahmaṇe caiva rudrāya namaste viṣṇurūpiṇe
251.31
brahmaṇe vedarūpāya namaste devarūpiṇe || sāṃkhyayogāya
bhūtānāṃ namaste śāmbhavāya te
251.32
manmathāṅgavināśāya namaḥ kālakṣayaṅkara || raṃhase devadevāya namaste ca surottama
251.33
ekavīrāya sarvvāya
namaḥ piṅgakapardine || umābhartre namastubhyaṃ yajñatripuraghātine
251.34
śuddhabodhaprabuddhāya muktakaivalyarūpiṇe || lokatrayavidhātre ca varuṇendrāgni
rūpiṇe
251.35
ṛgyajuḥsāmavedāya puruṣāyeśrvarāya ca || aghyāya caiva coghrāya viprāya śruticakṣuṣe
251.36
rajase caiva sattvāya tamase timirātmane
anityanityabhāvāya namo nityacarātmane
251.37
vyaktāya caivāvyaktāya vyaktāvyaktāya vai namaḥ || bhaktānāmārttināśāya priyanārāyaṇāya ca
251.38
umāpriyāya śarvvāya nandivaktrāñcitāya ca || ṛtu manvantarakalpāya pakṣamāsadinātmane
251.39
nānārūpāya muṇḍāya varūthapṛthudaṇḍine || namaḥ
kamalahastāya digvāsāya śikhaṇḍine
251.40
dhanvine rathine caiva yataye brahmacāriṇe || ityevamādicaritaiḥ stutaṃ tubhyaṃ namo namaḥ
251.41
evaṃ surāsuraiḥ
sthāṇuḥ stutastoṣamupāgataḥ || uvāca vākyaṃ bhītānāṃ smitānvitaśubhākṣaram
251.42
śrīśaṅkara uvāca || || kimarthamāgatā brūta trāsaglānamukhāmbujāḥ
kiṃ vābhīṣṭaṃ dadāmyadya kāmaṃ prabrūta mā ciram || ityuktāste tu devena procustaṃ sasurāsurāḥ
251.43
surāsurā ūcuḥ || || amṛtārthe mahādeva mathya
māne mahodadhau || viṣamadbhutamudbhūtaṃ lokasaṃkṣayakārakam
251.44
sa uvācātha sarvveṣāṃ devānāṃ bhayakārakaḥ || sarvvānvā bhakṣayiṣyāmi athavā māpica
ntvatha
251.45
tamaśaktā vayaṃ grastuṃ so'smācchakto balotkaṭaḥ || eṣa niḥśvāsamātreṇa śataparvvasamadyutiḥ
251.46
viṣṇuḥ kṛṣṇaḥ kṛtastena yamaśca viṣamā
tmavān||mūrcchitāḥ patitāścānye vipraṇāśaṃ gatāḥ pare
251.47
artho'narthakriyāṃ yāti durbhagāṇāṃ yathā vibho || durbvalānāñca saṅkalpo yathā bhavati cāpadi
251.48
viṣametatsamudbhūtaṃ tasmāddāmṛtakāṅkṣayā ||asmādvyānmocaya tvaṃ gatistvañca parāyaṇam
251.49
bhaktānukampī bhāvajño bhuvanādīśvaro vibhuḥ
yajñāyabhuk sarvvahaviḥ saumyaḥ somaḥ smarāntakṛt
251.50
tvameko no gatirdeva gīrvāṇagaṇaśarmmakṛt ||rakṣāmmānbhakṣa saṅkalpādvirūpākṣa viṣajvarāt
251.51
tacchrutvā bhagavānāha bhaganetrāntakṛdbhavaḥ
251.52
devadeva uvāca || || bhakṣayiṣyāmyahaṃ ghoraṃ kālakūṭaṃ mahāviṣam || tathānyadapi yatkṛtyaṃ kṛcchrasā
dhyaṃ surāsurāḥ || taccāpi sādhayiṣyāmi tiṣṭhadhvaṃ vigatajvarāḥ
251.53
ityuktā hṛṣṭaromāṇo bāṣpagadgadakaṇṭhinaḥ|| ānandāśruparītākṣāḥ sanāthā iva
menire || surā brahmādayaḥ sarvve samāśvastāḥ sumānasāḥ
251.54
tato'vrajaddrutagatinā kakudminā haro'mbare pavanagatirjagatpatiḥ || pradhāvitairasurasurendra
nāyakaiḥ svavāhanairvicalitaśubhracāmaraiḥ || puraḥsaraiḥ sa tu śuśubhe śubhāśrayaiḥ śivo vaśī śikhikapiśorddhvajūṭakaḥ
251.56
āsādya dugdhasindhuṃ taṃ
kālakūṭaṃ viṣaṃ yataḥ||tato devo mahādeveo vilokya viṣamaṃ viṣam||55||chāyāsthānakamāsthāya so'pibadvāmapāṇinā||pīyamāne viṣe tasmiṃstato devā mahā
surāḥ
251.57
jaguśca nanṛtuścāpi siṃhanādāṃśca puṣkalān || cakruḥ śakramukhādyāśca hiraṇyākṣādayastathā
251.58
stuvantaścaiva deveśaṃ prasannāścābhavaṃstadā
kaṇṭhadeśe tataḥ prāpte viṣe devamathābruvan
251.59
viriñcipramukhā devā balipramukhato'surāḥ || śobhate deva kaṇṭhaste gātre kundanibhaprabhe
251.60
bhṛṅgamālānibhaṃ kaṇṭhe'pyatraivāstu viṣaṃ tava || ityuktaḥ śaṅkaro devastathā prāha purāntakṛt
251.61
pīte viṣe devagaṇānvimucya gato haro mandaraśailameva
tasmingate devagaṇāḥ punastaṃ mamanthurabdhiṃ vividhaprakāraḥ
251.61.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe'mṛtamanthane kālakūṭotpattirnāma pañcāśadadhikadviśatatamo' dhyāyaḥ
Linked texts (4)
- Southern recension — Sanskrit
- Ambikākhaṇḍa — Sanskrit
- Skanda Purāṇa (Kumāra Kavi) — Kumāra Kavi, Sanskrit
- Sahyādrikhaṇḍa — Sanskrit