Matsya 254
Matsya 254
- Language
- Sanskrit
Contents
- 254.51 — 1 part
254.1
sūta uvāca || || athātaḥ sampravakṣyāmi gṛha
kālavinirṇayam || yathā kālaṃ śubhaṃ jñātvā sadā bhavanamārabhet
254.2
caitre vyādhimavāpnoti yo gṛhaṃ kārayennaraḥ || vaiśākhe dhenugnāni jyeṣṭhe mṛtyuṃ
tathaiva ca
254.3
āṣāḍhe bhṛtyagnāni paśuvargamavāpnuyāt || śrāvaṇe bhṛtyalābhantu hāniṃ bhādrapade tathā
254.4
patnīnāśo'śvine vindyātkārttike dhanadhānya
kam || mārgaśīrṣe tathā bhaktaṃ pauṣe taskarato bhayam
254.5
lābhañca bahuśo vindyādagniṃ māghe vinirdiśet || phālgune kāñcanaṃ putrāniti kālavalaṃ
smṛtam
254.6
aśvinī rohiṇī mūlaṃ uttarātrayamaindavam || svātī hasto'nurādhā ca gṛhārambhe praśasyate
254.7
ādityabhaumavarjyāstu sarvve vārāḥ
śubhāvahāḥ || varjya vyāghātaśūle ca vyatīpātātigaṇḍayoḥ
254.8
viṣkambhagaṇuparighavajrayogeṣu kārayet || śvete maitre'tha māhendre gāndharvvābhijiti
rauhiṇe
254.9
tathā vairāja sāvitre muhūrtte gṛhamarabhet || candrādityabalaṃ labdhvā śubhalagnaṃ nirīkṣayet
254.10
stambhocchrāyādi karttavyamanyattu parivarja
yet || prāsādeṣvevamevaṃ syātkūpavāpīṣu caiva hi
254.11
pūrvaṃ bhūmiṃ parīkṣeta paścādvāstuṃ prakalpayet || śvetā raktā tathā pītā kṛṣṇā caivānupūrvvaśaḥ
254.12
viprādeḥ śasyate bhūmirataḥ kāryyaṃ parīkṣaṇam || viprāṇāṃ madhurāsvādā kaṭukā kṣatriyasya tu
254.13
tiktā kaṣāyā ca tathā vaiśyaśūdreṣu
śasyate || aratnimātre vai gattai svanulipte ca sarvvaśaḥ
254.14
ghṛtamāmaśarāvasthaṃ kṛtvā varttituṣṭayam || jvālayedbhūṃparīkṣārthaṃ tatpūrṇaṃ sarvvadikmukham
254.15
dīptau pūrvvādi gṛhṇīyādvarṇānāmanupūrvvaśaḥ || vāstuḥ sāmūhikau nāma dīpyate sarvvatastu yaḥ
254.16
śubhadaḥ sarvvavarṇānāṃ prāsādeṣu gṛheṣu ca
ratnimātramadhogarttaṃ parīkṣyaṃ khātapūraṇe
254.17
adhike śriyamaprāpnoti nyūne hāniṃ same samam || phālakṛṣṭe'thavā deśe sarvvabījāni vāpayet
254.18
triprañcasaptarātre ca yatrārohanti tānyapi || jyeṣṭhottamā kaniṣṭhā bhūrvarjanīyetarā sadā
254.19
pañcagavyauṣadhijalaiḥ parīkṣitvā ca secayet || ekāśīti
padaṃ kṛtvā rekhābhiḥ kanakena ca
254.20
paścātpiṣṭena cālipya sūtreṇālocya sarvvataḥ || daśa pūrvvāyatā lekhā daśa caivottarāyatāḥ
254.21
sarvvavāstu
vibhāgeṣu vijñeyā navakā nava || ekāśītipadaṃ kṛtvā vāstuvittatsarvvavāstuṣu
254.22
padasthānpūjayeddevāṃstriṃśatpañcadaśaiva tu || dvātriṃśadvāhyataḥ pūjyāḥ pūjyā
ścāntastrayodaśa
254.23
nāmatastānpravakṣyāmi sthānāni ca nibodhata || īśānakoṇādiṣu tānpūjayeddhaviṣā naraḥ
254.24
śikhī caivātha parjanyo
jayantaḥ kuliśāyudhaḥ || sūryyassatyau bhṛśaścaiva ākāśo vāyureva ca
254.25
pūṣā ca vitathaścaiva gṛhakṣatayamāvubhau || gandharvvo bhṛṅgarājaśca mṛgaḥ pitṛga
ṇastathā
254.26
dauvāriko'tha sugrīvaḥ puṣpavanto jalādhipaḥ || asuraḥ śoṣapāpau ca rogo'himukhya eva ca
254.27
bhallāṭaḥ somasarpau ca adi
tiśca ditistathā || bahirdvātriṃśadete tu tadantastu tataḥ śṛṇu
254.28
īśānādicatuṣkoṇasaṃsthitānpūjayedbudhaḥ || āpaścaivātha sāvitro jayo rudrasta
thaiva ca
254.29
madhye navapade brahmā tasyāṣṭau ca samīpagān || sādhyānekāntarāgvidyātpūrvvādyānnāmataḥ śṛṇu
254.30
aryyamā savitā caiva vivasvān
vibudhādhipaḥ || mitro'tha rājayakṣmā ca tathā pṛthvīdharaḥ smṛtaḥ
254.31
aṣṭamaścāpavatsastu parito brahmaṇaḥ smṛtaḥ || āpaścaivāpavatsaśca parjanyo'gni
rdditistathā
254.32
padikānāntu vargo'yamevaṃ koṇeṣvaśeṣataḥ || tanmadhye tu bahirviṃśādvipadāste tu sarvvaśaḥ
254.33
aryyamā ca vivasvāṃśca mitraḥ pṛthvī
dharastathā || brahmaṇaḥ parito dikṣu tripadāste tu sarvvaśaḥ
254.34
vaṃśānidānīṃ vakṣyāmi ṛjūnāpi pṛthak pṛthak || vāyuṃ yāvattathā rogātpitṛbhyaḥ śikhinaṃ
punaḥ
254.35
mukhyādbhṛśaṃ tathā śoṣādvitathaṃ yāvadeva tu || sugrīvādaditiṃ yāvanmṛgātparjanyameva ca
254.36
ete vaṃśāḥ samākhyātāḥ kvacicca jayameva tu
eteṣāṃ yastu sampātaḥ padaṃ madhyaṃ samaṃ tathā
254.37
mammaṃ caitatsamākhyātaṃ triśūlaṃ koṇagañca yat || stambhaṃ nyāseṣu varjyāni tulāvidhiṣu sarvvadā
254.38
kīlocchiṣṭopaghātādi varjjayedyatnato janaḥ || sarvvatra vāstunirddiṣṭo pitṛvaiśvānarāyataḥ
254.39
mūrddhnyagniḥ saṃmādiṣṭo mukhe cāpaḥ samāśritaḥ
pṛthvīdharo'yyamā caiva stanayostāvadhiṣṭhitau
254.40
vakṣaḥsthale cāpavatsaḥ pūjanīyaḥ sadā budhaiḥ || netrayordditiṃparjanyau śrotre'ditijayantako
254.41
sarpendrrāvaṃsasaṃsthau tu pūjanīyau prayatnataḥ || sūryyasomādayastadvadvāhvoḥ pañca ca pañca ca
254.42
rudraśca rājayakṣmā ca vāmahaste samāsthitau || sāvitraḥ
savitā tadvaddhastaṃ dakṣiṇamāsthitau
254.43
vivasvānātha mitraśca jaṭhare saṃvyavasthitau || pūṣā ca pāpayakṣmā ca hastayormmaṇibandhane
254.44
tathaivāsura
śoṣau ca vāmapārśva samāśritau || pārśve tu dakṣiṇe tadvadvitathaḥ sagṛhakṣataḥ
254.45
ūrvvoryyamāmbupau jñeyau jānvorgandharvvapuṣpakau || jaṅghayorbhṛgusugrīvau
sphiksthau dauvāriko mṛgaḥ
254.46
jayaśakrau tathā meḍhre pādayoḥ pitarastathā || madhye navapade brahmā hṛdaye sa tu pūjyate
254.47
catuḥṣaṣṭipado vāstuḥ
prāsāde brahmaṇā smṛtaḥ || brahmā catuṣpadastatra koṇeṣvarddhapadāstathā
254.48
bahiṣkoṇeṣu vāstau tu sārddhāścobhayasaṃsthitāḥ || viṃśatidvipadāścaiva catuḥ
ṣaṣṭipade smṛtāḥ
254.49
gṛhārambheṣu kaṇḍūtiḥ svāmyaṅgaṃ yatra jāyate || śalyantattvapanayettatra prāsāde bhavane tathā
254.50
saśalyaṃ bhayadaṃ yasmādaśalyaṃ
śubhadāyakam || hīnādhikāṅgatāṃ vāstoḥ sarvvathā tu vivarjjayet
254.51
nagaragrāmadeśeṣu sarvvatraivaṃ vivarjjayet || catuḥśālaṃ triśālañca dviśālañcaikaśā
lakam || nāmatastānpravakṣyāmi svarūpeṇa dvijottamāḥ
254.51.p1
iti śrīmatsye mahāpurāṇe ekāśītipadavāstunirṇayo nāma tripañcāśadadhikadviśatata mo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Vāstuyāgatattva — Raghunandana, Sanskrit
- Muhūrtaprakāśa (Caturthīlālaśarman) — Caturthīlālaśarman, Sanskrit
- Vāstuśāstra (Giridhara) — Giridhara, Sanskrit
- Saṃskāraratnamālā (Gopīnātha Dīkṣita Oka) — Gopīnātha Dīkṣita Oka 1700, Sanskrit