Pramāṇa · Search · About · API

Matsya 255

Matsya 255

Language
Sanskrit

Contents

255.1

cha || || sūta uvāca || || catuḥśālaṃ pravakṣyāmi svarūpaṃ nāmatastathā || catuḥśālaṃ caturdvārairalindaiḥ sarvvatomukham

255.2

nāmnā tatsarvvatobhadraṃ śubhaṃ devanṛpālaye || paścimadvārahīnañca nandyāvartta pracakṣate

255.3

dakṣiṇadvārahīnantu varddhamānamudāhṛtam || pūrvvadvāravihīnaṃ tatsva
stikaṃ nāma viśrutam

255.4

rucakañcottaradvāravihīnaṃ tatpracakṣate || saumyaśālāvihīnaṃ yattriśālaṃ dhanyakañca tat

255.5

kṣemavṛddhikaraṃ nṛṇāṃ bahuputraphalapradam
śālayā pūrvvayā hīnaṃ sukṣetramiti viśrutam

255.6

dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ śokamohavināśanam || śālayā yāmyayā hīnaṃ yadidvālantu śālayā

255.7

kulakṣa
yakaraṃ nṛṇāṃ sarvvavyādhibhayāvaham || hīnaṃ paścimayā yattu pakṣaghnaṃ nāma tatpunaḥ

255.8

mitrabandhusutānhanti tathā sarvvabhayāvaham || yāmyāparābhyāṃ śālābhyāṃ
dhanadhānyaphalapradam

255.9

kṣemavṛddhikaraṃ nṛṇāṃ tathā putraphalapradam || yamasūryyañca vijñeyaṃ paścimottaraśālikam

255.10

rājāgnibhayadaṃ nṛṇāṃ kulakṣayakarañca
yat || udakpūrvvai tu śālehaṃ daṇḍākhyaṃ yatra tadbhavet

255.11

akālamṛtyubhayadaṃ paracakrabhayāvaham || dhanārakhyaṃ pūrvvayāmyāmyāṃ śālābhyāṃ yadviśālakam

255.12

tacchastrabhayadaṃ nṛṇāṃ parābhavabhayāvaham || cullī pūrvvāparāmyāntu sā bhavenmṛtyusūcanī

255.13

vaidhavyadāyakaṃ strīṇāmanekabhayakārakam || kāryyamuttara
yāmyāmyāṃ śālābhyāṃ bhayadaṃ nṛṇām

255.14

siddhārthavajravarjjyāṇi viśālāni sadā budhaiḥ || athātaḥ sampravakṣyāmi bhavanaṃ pṛthivīpateḥ

255.15

pañcaprakāraṃ tatproktamuttamādivibhedataḥ || aṣṭottaraṃ hastaśataṃ vistaraścottamo mataḥ

255.16

caturṣvanyeṣu vistāro hīyate cāṣṭabhiḥ karaiḥ || catu
rthāṃśādhikaṃ dairghyaṃ pañcasvapi nigadyate

255.17

yuvarājasya vakṣyāmi tathā bhavanapañcakam || ṣaḍbhiḥ ṣaḍbhistathāśītirhīyate tatra vistarāt

255.18

tryaṃśena cādhikaṃ dairghyaṃ pañcasvapi nigadyate || senāpateḥ pravakṣyāmi tathā bhavanapañcakam

255.19

catuḥṣaṣṭiratu vistārāttaṣaḍbhiḥ ṣaḍbhistu hīyate
pañcasveteṣu dairghyañca ṣaḍbhāgenādhikaṃ bhavet

255.20

mantriṇāmatha vakṣyāmi tathā bhavanapañcakam || catuścaturbhirhīnā syātkaraṣaṣṭiścavistare

255.21

aṣṭāṃśenādhikaṃ dairghyaṃ pañcasvapi nigadyate || sāmantāmātyalokānāṃ vakṣye bhavanapañcakam

255.22

catvāriṃśattathāṣṭau ca caturbhirhīyate kramāt || catu
rthāṃśādhikaṃ dairghyaṃ pañcasveteṣu śasyate

255.23

śilpināṃ kañcukīnāñca veśyānāṃ gṛhapañcakam || aṣṭāviṃśatkarāṇāntu vihīnaṃ vistare kramāt

255.24

dviguṇaṃ dairghyamevoktaṃ madhyameṣvevameva tat || dūtīkarmāntikādīnāṃ vakṣye bhavanapañcakam

255.25

caturthāṃśādhikaṃ dairghyaṃ vistāro dvādaśaiva tu
arddhāddhekarahāniḥ syādvistārātpañcaśaḥ kramāt

255.26

daivajñaguruvaidyānāṃ sabhāstārapurodhasām || teṣāmapi pravakṣyāmi tathā bhavanapañcakam

255.27

catvāriṃśattu vistārāccaturbhirhīyate kramāt || pañcasveteṣu dairghyañca ṣaḍbhāgenādhikaṃ bhavet

255.28

caturvarṇasya vakṣyāmi sāmānyaṃ gṛhapañcakam
dvātriṃśatikarāṇāntu caturbhirhīyate kramāt

255.29

āpoḍaśāditi paraṃ nūnamantevasāyinām || daśāṃśenāṣṭabhāgena tribhāgenātha pādikam

255.30

adhikaṃ dairghyamityāhurbrāhmaṇādeḥ praśasyate || senāpaternṛpasyāpi gṛhayorantareṇa tu

255.31

nṛpavāsagṛhaṃ kāryyaṃ bhāṇḍāgāraṃ tathaiva ca || senāpatergṛha
syāpi cāturvarṇyasya cāntare || vāsaya ca gṛhaṃ kāryyaṃ rājapūjyeṣu sarvvadā

255.32

antaraprabhavāṇāñca svapiturgṛhamiṣyate || tathā hastaśatādarddhaṃ gaditaṃ
vanavāsinām

255.33

senāpaternṛpasyāpi saptatyā sahite'nvite || caturdaśahate vyāse śālānyāsaḥ prakīrttitaḥ

255.34

pañcatriṃśānvite tasminna
lindaḥ samudāhṛtaḥ || tathā ṣaṭtriṃśaddhastā tu saptāṅgulasamanvitā

255.35

viprasya mahatī śālā na dairghyaṃ parato bhavet || daśāṅgulādhikā tadvat kṣatri
yasya na vidyate

255.36

pañcatriṃśatkarā vaiśye hyaṅgulāni trayodaśa || tāvatkaraiva śūdrasya yutā pañcadaśāṅgulaḥ

255.37

śālāyāstu tribhāgena yasyāgre
vīthikā bhavet || soṣṇīṣaṃ nāma tadvāstu paścācchreyocchrayaṃ bhavet

255.38

pārśvayorvīthikā yatra sāvaṣṭambhaṃ taducyate || samantādvīthikā yatra susthitaṃ
tadihocyate

255.39

śubhadaṃ sarvvametat syāccāturvarṇye caturvidham || vistarāt ṣoḍaśo bhāgastathā hastacatuṣṭayam

255.40

prathamo bhūmikocchrāya
upariṣṭāt prahīyate || dvādaśāṃśena sarvvāsu bhūmikāsu tathocchrayaḥ

255.41

pakkeṣṭakā bhavedbhittiḥ ṣoḍaśāṃśena vistarāt || dāruvairapi kalpyā syāt tathā
mṛnmayabhittikā

255.42

garbhamānena mānantu sarvvavāstuṣu śasyate || gṛhavyāsasya pañcāśadaṣṭādaśabhiraṅgulaiḥ

255.43

saṃyuto dvāraviṣkambho dviguṇaśco
cchrayo bhavet || dvāraśākhāsu bāhulyamucchrāyakarasammitaḥ

255.44

aṅgulaiḥ sarvvavāstūnāṃ pṛthutvaṃ śasyate budhaiḥ || udumbarottamāṅgañca tadarddhārddhapravista
rāt

255.44.p1

iti śrīmātsye mahāpurāṇe vāstuvidyāsu gṛhamānanirṇayo nāma catuḥpañcāśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ

Linked texts (3)